Bloga

Egin berri diren udal eta foru hauteskundeek izan duten ondorio nabarmenena alkatetzan, Batzar Nagusietan eta Diputazioan egon diren behin betiko aldaketak izan dira. Hainbat instituzioen kudeaketan alternantziak egon dira, bai ukaezina den hiritarrengandik jasotako babesagatik bai irabazle izan beharrik ez duten alderdien arteko itun eta adostasunen ondorioz. Dena den, aniztasun zabaleko profila irudikatzen duen prozesu demokratikoa burutu da.

Euskal gizarte-ekonomiaren ikuspuntutik, alderdi eta plataformen jarrera-hartzea hauteskundeetan benetan kontuan hartzekoa da. Politika publikoak agintarien eskariz sustatzen eta gauzatzen dira, eta, batzuetan, oposizioan daudenen eskariz. Lehenik, aipa dezakegu hauteskundeetan emaitza nabarmenak lortu dituzten proposamen guztietan jorratzen dela gizarte-ekonomiaren alorra. Gainera, ikuspuntu pertsonalak baztertu eta, euren proposamenen barne, sektoreak politika publikoei begira duen garrantzia kontuan izan dute.

OVES/GEEBk horren inguruko informazioa eskaintzea egokia deritzo eta, horrexegatik, hauteskunde egitarauetan agertzen ziren aipu espezifikoenak, hurrenez hurren, laburbilduko ditugu. Guztiek gizarte-ekonomiaren garrantzia aipatzen dute tokian tokiko garapenean, lanaren sustapenean, gizartearen bateratzean eta baita politika sozioekonomiko publikoak sortzeko prozesuetan parte-hartzean. Zentzu horretan, hainbat programek gogora dakarte gizarte-ekonomiako 5/2011 Legeak zehazki azaltzen duena parte-hartze horren inguruan: politika publikoen, arau eta legeen eta eragile sozialak kontuan hartzen dituzten programen inguruan, administrazioari aholkuak, iritziak eta proposamenak luzatzen dizkioten erakundeetan gizarte-ekonomiako entitateek parte hartu ahal izatea, alegia. Inor ez da oroitzen, baina, egia da, gizarte-ekonomiaren parte-hartzearen aldeko apustua egin zela 2008an, Eusko Legebiltzarrean. Parlamentari guztien adostasuna izan zuen eta, azkenean, ez zen ia ezer egin. Hori dela eta, itxaropena berriz sortu da, instituzio demokratikoak agintzen dituztenen hauteskunde-egitarauetan alor hori jorratzen dela ikusita.

Beraz, badago zer egiterik euskal gizarte-ekonomiako ereduak eta oinarriek egoera ekonomikoa eta soziala hobetzeko balio dutela jakinda. Segidan proposamenak azaltzen dira, laburbilduta espazioa dela eta. Betetzen badira, hobera egingo dugu denok.

Iaz LANPAR (Lan Partekatu) programaren arrisku-kapitalaren fondoa jarri zen martxan, langileek enpresen kapitalean parte-hartzeko aukera izan zezaten. Programa 3,5 milioi eurorekin hasi zen; kopuru horretatik milioi erdia ASLEk (Euskadiko Lan Sozietateak) jarri zuen.

Lehen inbertsioa Muebles y Madera Nueva Línea S.L.L. enpresan egin da, eta milioi erdikoa izan da. Nueva Línea Azkue Altzariak itxi zenean sortu zuten eta, langile ohien eta enpresario kantabriar batzuen artean, interesak partekatzea adostu zuten lan-sozietate bat elkarrekin sortzeko; partaidetza, noski, batzuek zein besteek jarritako kapitalaren araberakoa da.

ASLEk babestutako proiektu horrek harrera ona izan du Eusko Jaurlaritzan. Ekimena burutzerako garaian, Arantza Tapia, Ekonomia Garapen eta Lehiakortasun sailburua, oso lagungarri izan da.

Orain enpresak kudeaketa partekatua eta formakuntza sustatzeko prozesuari ekingo dio; kontzeptu autokudeatzaileen eta dinamika parte-hartzaileen barne. Horrela ageri da LANPAR fondoen inbertsioen formalizazio oinarrietan. Eredu parte-hartzailea garatzeko formakuntzaren eta tutoretzaren arduraduna ASLE izango da.

Iturria: ASLE

MONDRAGON korporazioak lanpostu kopurua mantentzea lortu zuen 2014an. Guztira, 74.117 pertsonek egiten dute lan taldeko kooperatibetan (urtebete lehenago baino %0,1 gehiago). Zehazki, industri kooperatibak dira nagusi; oro har, 2013an baino 957 lanpostu gehiagorekin amaitu zuten iaz (657 barne merkatuan eta 300 atzerrian).

Oro har, Mondragon korporazioa osatzen duten enpresek eta kooperatibek 10.985 milioi eurotara iritsi ziren salmentan (aurreko urtean baino %1,4 baino gutxiago). Inbertsio zifra aipagarria da, iaz 345 milioi eurotik gorakoa izan baitzen.

Mondragoneko industri kooperatibek 31.736 langilerekin lan egin zuten, eta 2014an, guztira, 4.754 milioiko fakturazio izan dute eta 191 miloi euroko emaitza (aurreko urtean baino %80 gehiago). Gainera, iaz 247 milioi euro inbertitu zituzten industri kooperatibetan. Nazioartean hedatzearen aldeko apustua dela eta, kanpoko merkatuko salmenta industri esparruko %71koa izatera heldu da. Zentzu horretan, iaz Txinan, Indian, Estatu Batuetan, Mexikon eta Brasilen ezarri ziren; beraz, badira ekoizpenerako 125 eskumendeko enpresa atzerrian (duela urtebete baino hiru gehiago). Gainera, industri esparruan merkatu nazionalaren susperraldia egiaztatu dute, azken urteotan lehen aldiz salmentek gora egin baitute aurreko urtearekin konparatuz (%1,7) 1.400 milioi eurotara iristeraino.

Berrikuntzaren aldeko Mondragonen apustua ezagutzaren eremuan egiazta daiteke, aurten, 145 milioi euro inbertitu baitira I+G alorrean. Balio erantsia %8,93an handitu dute eta guztizko salmentak %3,07an. Esparru horretan 15 entitate daude eta 1.700 langile. Horrez gain, produktu eta zerbitzu berrien salmentak 620 milioi eurora iritsi ziren, salmenta zifra osoaren %13. Datu esanguratsua da Mondragonek indarrean dauzkan patente familien kopurua. Guztira, 479 familia dira; hau da, Euskal Autonomia Erkidego osoko %25. Korporazioak Europako 30 I+G lankidetza programatan baino gehiagotan dihardu. Gainera, MANU-KET Espainiako Fabrikazio Aurreratuko Plataforma Teknologikoa gidatzen du, eta fabrikazio aurreratua eta etorkizuneko teknologiak integratzen ditu: material aurreratuak, bioteknologia, fotonika, mikro-elektronika eta nanoteknologiak.

Iturria: TULANKIDE

Lantegi Batuak irabazi-asmorik gabeko erakundea da eta desgaitasuna duten pertsonei zuzendutako lan aukerak sustatzen dihardu, Bizkaian. Erakundeak “Corta con tu discapacidad” / “Eten zure urritasuna” kanpaina aurkeztu du, desgaitasuna duten pertsonei lan merkatura sartzeko bidea errazteko eta euren garapen profesionala ere bermatzeko.

2015-2017ko plan estrategikoaren barruan, Lantegi Batuak erakundearen helburuak hauexek dira: lan aukera berriak sortu, lehiakortasuna hobetu eta desgaitasuna dutenen gizarte zein lan garapenaren aldeko apustua egin. Lan aukerei dagokienez, Lantegi Batuakek aurreikusten duenez, datozen hiru urteetan 130 lanpostu berri sortuko dituzte eta, orain arte bezala, Bizkaiko hainbat zentrotan eskaintzen duten zerbitzu okupazionalean parte hartzeko itxarote-zerrendarik ez da egotea bermatuko dute.

“Corta con tu discapacidad” / “Eten zure urritasuna” kanpainak urrira arte iraungo du, Lantegi Batuak erakundeko Lan Orientabide Zerbitzuak koordinatuta (94-4535999 / info@lantegi.com / www.lantegi.com).

Iturria: Lantegi Batuak

Zenbakia Carmen Marcuello irakasleak (Zaragozako unibertsitatea) koordinatu du, eta bertan gizarte-ekonomiarekin lotura duten gai ezberdinetako hamar artikulu topa daitezke. Horiek ikerkuntzan jorratzen diren gaien aniztasunaren lagina dira, ‘inpaktuaren’ azterketarekin eta neurketarekin lotura dutenak.

Hala, zenbaki horretan zazpi artikulu hauek aurki daitezke:

• ‘Toward a New Metrics for the Evaluation of the Social Added Value of Social Enterprises’, Andrea Bassik eta Giorgia Vincentik idatzia.

• ‘Monetarizing the social value: theory and evidence’, José-Luis Retolazak, Leire San-Josek eta Maite Ruiz-Roqueñik idatzia.

• ‘Impacto económico y en el empleo de la Economía Social en España. Un análisis multisectorial’, Patricia D. Fuentes Saguarrek eta Alfredo J. Mainar Causapék idatzia.

• ‘Impacto territorial del autoempleo en la economía social en España’, María del Carmen Pérez Gonzálezek eta Lidia Valiente Palmak idatzia.

• ‘El empleo de las cooperativas. Un análisis comparativo de sus fases cíclicas y de su grado de sincronización’, Mercè Sala Ríosek, Teresa Torres Solék eta Mariona Farré Perdiguerrek idatzia.

• ‘La revelación social a partir de la guía GRI de la economía social: una herramienta para mejorar las relaciones socio-cooperativa’, Francisca Castilla-Polok, Dolores Gallardo-Vázquezek eta Mª Isabel Sánchez-Hernándezek idatzia.

• ‘Globalización del proceso productivo establecido y su impacto socioeconómico. El caso de Orkli S. Coop. en China’, Paula Arzadunek idatzia.

• ‘Size and profitability in co-operative banking: a picture from inside a Portuguese institution’, Sérgio Lagoa eta Licínio Prata Pinak idatzia.

• ‘Los determinantes de la compra de productos con etiquetas de contenido social y ambiental’, Isabel Carrerok, Carmen Valorek eta Raquel Redondok idatzia.

• ‘¿Para qué sirve un banco de alimentos? Relaciones con sus entidades beneficiarias en una región del Norte de España’, Jorge Coquek, Pilar L. González Torrek eta Marta García Rodríguezek idatzia.

Iturria: CIRIEC Espainia

Euskadiko Kooperatiben Konfederazioko kontseilu errektoreak (KONFEKOOP) Rosa María Lavín presidente izendatu berri du.

Javier Goienetxea ordezkatu du, 2011tik kargu hori zuena eta Mondragoneko Batzorde Iraunkorreko presidente izendatu berri dutena. Horretaz gain, gaur egun, Euskadiko Lan Elkarteen, Irakaskuntza eta Kreditu Kooperatiben Federazioko (ERKIDE) presidentea da.

Rosa María Lavín Ekomonia eta Enpresaritza Zientzietan lizentziatu zen Sarrikoko UPV-EHUan. Bertan, gizarte-ekonomiako graduondoa egin zuen. Berriki, Deusto Business School-eko Finantza Zuzendaritzako Programa Exekutiboko ikastaroa egin zuen.

1997an ERAGINKOR kooperatiban sartu zen eta 1998an Servicios Sociales Integrados kooperatibako administrazio sailean hasi zen lanean. Gaur egun, SSI taldeko ekonomia eta finantza zuzendaria da (Aurrerantz kooperatiba, Euskarri kooperatiba, Home Care Lab kooperatiba eta Aurrerantz Elkarrin Elkartea). SSI taldeko gizarte kontseiluko kide izan zen eta, egun, SSI taldeko eta Home Care Lab-eko presidenteordea da.

2013.urtetik ERKIDE eta KONFEKOOPeko kontseilu errektoreko kide da. ERKIDEko ordezkari gisa, Hazibide (Araba) eta Seed Capital (Bizkaia) eta ELKARLAN kooperatibetako arrisku-kapitaleko sozietateen administrazio kontseiluetako partaide da.

Iturria: Erkide

Joan den uztailaren 2an aurkeztutako egitasmoa, BASQUETOUR agentziak, EROSKIk eta GUREAK taldeak sustatua, euskal turismo sektorea dinamizatzea du helburu, Euskadin bertan edota hurbileko autonomia-erkidegoetan bizi direnei zuzenduriko proposamenekin. Barne-turismoa nabarmena da euskal turismoan, guztizkoaren %15a baita.

“Gou by Eroski” proposamenak eskaintzen duen planen katalogoak 600 esperientzia inguru ditu, eta egunero gehitzen zaizkio egitasmo berriak. Katalogo osoa goueroski.es webgunean dago ikusgai.

Mikel Goienetxek, Eroski Bidaiakeko zuzendariak, azpimarratu zuenez, “Eroskik tokikoarekin duen konpromisoa nekazaritzako elikagaiekiko babesetik haratago doa, eta beste egitasmo batzuetan ere zehazten da, besteak beste: bertako turismoaren erakargarritasuna, parajeen aberastasuna, kultura bera eta gastronomia. Babes hori gure ekonomia dinamizatzea lortuko duten egitasmoen bidez lortu nahi da”.

Iñaki Alkortak, Gureak taldeko zuzendariak, “gou! by Eroski” proposamenaren aurkezpenean aipatu zuen “proiektua gizarte-arduratsua” zela. Batetik, “Gureak taldeari ateak irekitzen dizkio desgaitasuna duten pertsonei lana eskaini ahal izateko; webgunea, bezeroen arretan, erreserbetan… sei lanpostu iraunkor beharko dituzte. Bestetik, Euskadirekin konprometitutako proiektua da ostatuan, gastronomian eta aisian dabilen sektore turistikoa babeste baitu. Hori guztia Eroskiko banaketa eta salmenta sareak ahalbidetzen duelako izan da posible”.

Iturria: Tulankide

Uztailaren 15 eta 18 bitartean gizarte ekonomiari buruzko 5. Nazioarteko kongresua egin zuten Lisboan (Portugalen), gizarte-ekonomia mundu globalizatuan duen lekuari buruzkoa.

Ekimena CIRIEC-eko sekzio portugaldarrak antolatu du, eta ikertzaileei, saileko profesionalei eta administrazio publikoko ordezkariei zuzendua egon zen. Berriki egindako gizarte-ekonomia eta alor honen metodologien inguruko ikerketei buruz eztabaidatzea izan da kongresua egitearen helburua.

Kongresua zazpi ardatzen inguruan antolatu zen:

1 ardatza: Joera eta kontzeptu berriak

2 ardatza: Gizarte-ekonomia eta gizartea

3 ardatza: Gizarte-ekonomiako esperientzia zaharrak eta berriak eta erronkak

4 ardatza: Gizarte-ekonomia eta Estatua

5 ardatza: Talde Berezia: gizarte-ekonomia mundu globalizatuan

6 ardatza: Ikertzaile gazteei zuzenduriko tailerrak, publikazioak aldizkaritan,…

7 ardatza: Komunikazio espezifiko onenei saria

Nabarmentzekoa da aurkeztutako komunikazio gehienak ikertzaile espainiarrak egin dituztela, eta Euskadiko ordezkari asko bertaratu zirela. UPV/EHUko GEZKI institutuko Enekoitz Etxezarreta, Anjel Errasti eta Sofia Aranak euren lanak aurkeztu zituzten. Gizarte Ekonomiako Euskal Behatokitik (OVES/GEEB) Ignacio Bretosek parte hartu zuen. HEGOA institutuko Unai Villaba eta Juan Carlos Pérez de Mendigurenek ere euren lanak aurkeztu zituzten.

Horretaz gain, beste ikertzaile euskaldun batzuek ere bere lanak aurkezteko aukera izan zuten: UPV/EHUko Imanol Basterretxea, Mondragon Unibertsitateko Saioa Arando eta Izaskun Alzola edota Deustuko Unibertsitateko Antonia Caro-González.

Iturria: OVES/GEEB

Iraun Permakultura entitatea REAS Euskadira, Euskadiko Ekonomia Alternatiboaren eta Solidarioaren sarera, gehitu berri da.

Iraun Permakultura, nagusiki, Euskal Autonomia Erkidegoan du jarduera-eremua, eta aholkularitza eta formakuntza alorrak jorratzen ditu:

– Jasangarritasuna

– Ingurumena

– Permakultura

Beraien hitzetan, Iraun Permakulturaren misioa “burujabetasuna lortzeko ekintza hezigarriak garatzea” da, horrela, “ikuspegi zabala izateko aukera izango dugu gizarteak dituen erronkei aurre egiteko”.

Iturria: REAS Euskadi

Sari hori urtera ematen zaio indutria-bikaintasunean nabarmentzen den hornitzaileari; baldintza zorrotzak bete behar dira kudeaketa parametro guztietan.

Fagor Ederlanek Arrasaten duen balazta diskoen lantegiak aurreko eta atzeko balazta diskoak hornitzen dizkie, besteak beste: Citroën C4 Picasso, Peugeot Partner edota Citroën Berlingo ibilgailuei. Urtero, 600.000tik gora disko eta balazta danbor bidaltzen dituzte Fagor Ederlanen instalazioetatik Vigoko PSA Peugeot Citroën-en lantegira.

Iturria: Tulankide