Bloga

Gaur egungo ziurgabetasun eta ezegonkortasun ekonomikoaren testuinguruan, Euskadiko Kooperatiben Goren-Kontseiluak (CSCE/EKGK) eta KONFEKOOP Euskadiko Kooperatiben Konfederazioak “XXI. mendeko kooperatibismoa. Tradiziotik balio-eredu berrietara” jardunaldia antolatu zuten, gaur egungo testuinguruan enpresa kooperatiboek izan duten bilakaeraren eta ekonomian eta enpleguan nola eragiten duten hausnartzeko.

Patxi Olabarria Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Goreneko lehendakariak nabarmendu zuenez, “ezegonkortasun ekonomikoak eta nazioarteko eta Estatu osoko ohiz kanpoko egoerek argi luzeak jartzea eta unean uneko mailan egotea eskatzen digute euskal gizarteko aktore guztiok”. “Eraldaketa sozial eta ekonomiko handiei egin behar diegu aurre, eta kooperatibismoa ez da beste inorena, ezta izan nahi ere” esan zuen.

Olabarriak adierazi zuenez, “enpleguaren ezegonkortasuna erakundeen eta gobernuen kezka nagusietako bat denean, kooperatibak balio segurua dira langileentzat”. “Badakigu atzerapenei, pandemiei hobeto aurre egiten diegula, kalitate handiagoko enplegua sortzen dugula eta talentu-hartzaile garbiak garela, gure enpresa kooperatiboetan osatzen eta integratzen ditugula”.

“Horrek aukera ematen digu berrikuntza egiteko eta abangoardian egoteko, ez bakarrik gurea den zerbaitetan, hots, irabaziak berrinbertitzen dituen gobernantza demokratikoago batean, baizik eta talentua gureganatzeko, egungo gizarteen erronkei irtenbideak eskaintzen dizkieten berrikuntzetan aurrera egiteko. Berrikuntza horren ondorioz, gaur egungo enpresa kooperatiboak erresilienteagoak eta lehiakorragoak dira, eta eraldaketa sozial eta ekonomiko handien zerbitzura dago” esan zuen Olabarriak.

Euskadiko Kooperatiben Goren-Kontseilua (CSCE/EKGK) sortu zenetik 40 urte igaro direnean, esan daiteke euskal kooperatibismoa oso heldua izan dela, milaka eta milaka lagunek urteetan egindako lanaren ondorioz, eta horrek aukera eman du gaur egungo ekonomia bertikalak (1.400 enpresa kooperatibo) osatzeko.

Rosa Lavinek, KONFEKOOPeko lehendakariak, adierazi zuen euskal kooperatiba-sareak hasieratik frogatu duela gizarte- eta ekonomia-eragileak direla, sindikatuak eta merkataritza-arloko beste enpresa-erakunde batzuk bezala. “Enpresa kooperatiboek aberastasuna sortzea, gizarte-kohesioa eta herritarren ongizatea bultzatzen gaituzte”. “Berritzeko eta abangoardian mantentzeko gogoak bultzatzen gaitu, gaur egungo arazoei irtenbide berritzaileak eskaintzeko” esan zuen.

Enpresa kooperatiboak gizarte gisa dauden erronken konponbideen zati dira: energia-trantsizioa eta klima-aldaketa, erronka teknologikoak eta digitalak, berrikuntza eta gizarte orekatuagoa, kohesionatuagoa eta bidezkoagoa lortzea. Kooperatiben sareak energia- eta teknologia-arloan eta bertan dauden sektore guztietan (hezkuntzan, kontsumoan, nekazaritzako elikagaietan, nanoteknologian, silver ekonomikoan eta abarretan) berrikuntzak egiten dituzten enpresa kooperatiboak ditu, eta konpromiso sendoa du erronka horiei irtenbidea emateko eta horren parte izateko.

Bestalde, Juanjo Álvarez EHUko Nazioarteko Zuzenbideko katedradunaren eta Luz Rodríguez UCLMko Lan Zuzenbideko katedradunaren arteko elkarrizketa lan-munduaren eraldaketetan eta parte-hartze instituzionaleko organoen gobernantza hobetzeko beharrean oinarritu zen. Bat etorri ziren biak Enpleguaren Euskal Lege berriak eskaintzen duen aukerarekin, enpresa kooperatiboek enplegu-politikak definitzen eta erabakitzen diren organoetan parte hartu ahal izan dezaten.

Iturria: Konfekoop

Farapi kooperatibak joan den ostegunean Lazkaon antolatu zuen “Kooperatibismo Feminista Topaketa”. Nondik abiatutakoa, nola, zein baliotan eraikia, horiek izan ziren galdera nagusiak. Eta horretarako erronka handi bat: «merkatu feminista bat sortzea».

Joan den urriaren 20an Kooperatibista Feministaren inguruko lehen topaketak egin zituzten Lazkaon Farapi Kooperatibak antolatuta, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Kooperatiba, eragile eta elkarte ezberdinetako 50 bat kide elkartu ziren Biziolan, Goierriko ekonomia sozial eraldatzailea bultzatzeko ireki berri den espazioan. Kooperatibismo feminista definitzen ahalegindu ziren, Araitz Rodriguez Farapiko kidearen ustez, «oraindik arakatzeke» dagoen eremua baita. Erronken eta potentzialitatearen inguruan ere hausnartu zuten: «Merkatu feminista bat sortzea».

Ekonomia sozial eraldatzailetik sortzen ari diren diskurtsoetan, kooperatibismo feminista ahoz aho ibili da azken aldian, «olatu» bat dagoela ere plazaratu izan da, Farapiko kideen arabera. Hori horrela denik, ordea, ez dute horren argi: «Guk olatu hori zegoela zalantzan jartzen genuen. Badaude praktika feministak, eta kooperatibista feministak edo eragileak, baina zalantza egiten dugu mugimendu bat dagoenik». Batetik kooperatiba feminista definitzeko markoa zein den argitu behar dela, eta bestetik subjektua zein den eztabaidatu behar dela uste du Rodriguezek. Eremu horietan aurrera urratsak egiteko antolatu zituzten Topaketak; eta parte-hartzaileak gonbidatzerakoan, «gaiak interes adina beldur» sortzen zuela sumatu zuten.

Kide ezberdinekin hausnartzen eta bidea egiten jarraitu behar da, Rodriguezen iritziz. Eremu askotako kideek parte hartu zuten osteguneko topaketan: hezkuntza mundukoek, industriakoek, aholkularitzan dabiltzanek, saltoki txikietakoek… Rodriguezek autokritikarako tartea hartu zuen: «Bi eremu garrantzitsu falta zaizkigu; ez dugu lortu behar beste hurbildu eta erakartzea: emakume migratzaileak eta nekazaritza eremuko emakumeak». Aurrerantzean arlo horietara iristeko apustua egingo dutela adierazi zuen. Kooperatibismoaren munduko izen garrantzitsu bat ere falta zen topaketan, Mondragon Kooperatiba.

Iturria: NAIZ eta argazkiak Idoia Zabaleta

GIZAEKOA – REVISTA VASCA DE ECONOMÍA SOCIAL

GIZAEKOA – Revista Vasca de Economía Social argitalpen zientifiko bat da, nagusiki, eta 2004an sortu zen, Universidad del País Vasco /Universidad del País Vasco /Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Zuzenbide Kooperatiboko eta Ekonomia Sozialeko Institutuaren (GEZKI) eskutik. Euskal Herriko Unibertsitatean gizarte-ekonomiari eta, bereziki, gizarte-ekonomiari lotuta dauden ikerlari guztien arteko lotura bihurtzeko helburua du. Horregatik, unibertsitate-munduaren ekarpenak jasotzeaz gain, ongietorriak dira unibertsitatetik kanpo lan egiten duten sektore eta profesionalen ekarpenak, bereziki euskal gizarte-ekonomiaren sektorean bertan.

Paperean eta formatu elektronikoan argitaratzen den aldizkaria da, ISSN eta ISSN digitalarekin, irekian eskuragarri, hainbat datu-basetan indexatua (Latindex, Latindex 2.0 katalogoa, CIRC, Dialnet, Dulcinea, Sherpa/Romeo, MIAR, ERIH Plus, Worldcat, Inguma, ROAD).

Erredakzio Kontseiluak interes berezikotzat jo du GIZAEKOA – Revista Vasca de Economía Social aldizkariaren hurrengo alearen bidez gizarte-ekonomiak Latinoamerikan duen eragina ezagutu eta nabarmendu ahal izatea, eta bi kontinenteen arteko ikertzaileekin eta unibertsitateekin duen lotura indartzea. Hori dela eta, dei berezi bat egiten zaie (call for papers) Latinoamerikako ikertzaileei, Ekonomia Soziala osatzen duten sektoreei buruzko artikuluak aurkezteko, hala nola, kooperatiba-sozietateei, lan-sozietateei, fundazioei eta mutualitateei, ahaztu gabe elkarte-, auzo- eta lan-mugimenduak edo Latinoamerikako errealitate ekonomikoaren inguruko elkartasun solidarioko beste modu batzuk.

Argitalpen-taldeak jasotako artikulu onenen lehen hautaketa egingo du, eta, ondoren, binaka berrikusiko ditu. Zuzenketak egin ondoren, onartutako artikuluak 2023. urteari dagokion 20. zenbakian argitaratuko dira.

Zenbakiaren koordinatzailea: JORGE TORRES ORTEGA

Artikuluak bidaltzeko data: 2023ko otsailaren 1etik martxoaren 31ra

Artikuluak argitaratzeko eta bidaltzeko arauak: https://ojs.ehu.eus/index.php/gezki/about/submissions

Informazio gehiago: https://ojs.ehu.eus/index.php/gezki/index / gezki@ehu.eus

Iturria: GEZKI

2022ko azaroan 10 urte beteko dira Social Economy Europe (SEE) Europako elkarte gisa eratu zenetik. Abenduaren 7an SEEren lehen hamarkada eta Gizarte Ekonomiarako Europako Ekintza Planaren lehen urtea izango dira, Bruselako Europako Parlamentuan egingo den ekitaldi publiko batean.

SEE antzinatik datorren tradizioan sartzen da, Europako Parlamentuko Gizarte Ekonomiako Taldearteak (1990etik dago) edo CEP-CMAF erakundeak 2000. urtean sortu zuten Europako kooperatiba-mugimenduak, mutualitateek, elkarteek eta fundazioek, Europar Batasunaren aurrean ahots eta proiektu bateratua izateko. Hala ere, ez zen izan 2012ko azaroa arte, Gizarte Ekintzailetzako Europako Ekimen (SBI) ezaguna egin eta urtebetera, bederatzi erakundek Social Economy Europe eratu zutenean elkarte gisa. 10 urte geroago, esan dezakegu Social Economy Europek ez dituela zapuztu fundatzaileen itxaropenak: AIM, AMICE, CEDAG, Fundazioen Europako Zentroa (gaur egun Philea), CEGES (gaur egun ESPEZIFIK-France), CEPES, SAW-B, ENSIE eta REVES.

10 urte hauetan, SEE izan da Europako politikaren eragile nagusia Gizarte Ekonomiako enpresa eta erakunde guztientzat. SEE erakundeak Gizarte Ekonomiarako Europako Ekintza Planaren aldeko apustua egin zuen 2014az geroztik. Plan horrek bi proposamen idatzi zituen Europako politika publiko horretarako (2018an eta 2020an), eta gaur egun Plana asmo handiz ezartzeko lan egiten du.

Erakundeak hainbat herrialde eta kolore politikotako eurodiputatu-talde zabal batekin lan egin du, 2014 eta 2019ko Europako hauteskundeen ondoren Gizarte Ekonomiako Intertaldea arrakastaz berrantolatzeko eta idazkaritza teknikoa emateko. Gainera, Ekonomia Sozialaren aldeko apustua egiten duen Europako gero eta herrialde gehiagorekin lan egin du: Luxenburgoko Ekonomia Sozialari buruzko Deklarazioa sinatu zuten sei herrialdeetatik, Parisen 2022ko otsailean bildutako 23 herrialdeetara.

Europako Gizarte Ekonomiak, 2,8 milioi enpresa eta erakunde baino gehiagorekin, 13,6 milioi langilerekin eta 232 milioi bazkiderekin, ahots komuna behar du Europan enpresa-unibertso horren interesak defendatzeko, haren ikuspena eta lankidetza sustatzeko, eta proiektu komun baten zerbitzura dauden asmo handiko politiketan aurrera egiteko: ekonomia demokratikoagoa, lan egiten duen erkidegoen garapenarekin konprometitua, lurralde-kohesioa, ongizatea sortzen dituena.

Halaber, garrantzitsua da gogoratzea SEE bezalako erakundeak badirela eta bizi direla, erakunde kideen eta horiek ordezkatzen eta zuzentzen dituzten pertsonen proiektu kolektibo baten zerbitzura dauden konpromisoari eta lanari esker, bai eta erakundearen misioari eta ikuspegiari lan egiten, ezartzen eta ekarpenak egiten dizkieten talde teknikoei esker ere.

Social Economy Europe sortu eta hamar urtera, gizarte-ekonomiak inoiz baino aukera gehiago ditu Europan. Halaber, desafioek bere horretan diraute, eta denon artean gainditzeko gaitasuna dugu.

Iturria: Social Economy News – Víctor Meseguer

Eusko monetaren “% 3ko emaitza” baliabideari esker, orotara 61.281 eusko emanak izan dira 58 elkarte hartzaileri. Tokiko monetaren izaera solidarioa berresten da errekor berri honekin; izan ere, iazko 50.540 euroak aise gainditu dira aurten.

Joan den urriaren 1ean, berrogei bat elkartek parte hartu zuten Eusko Elkarteen Egunean, Biarritzeko Surfrider Foundation-en egoitzan. Urteroko hitzordu hau elkarte-mundua garatzen laguntzeko antolatzen da, eta, orduan, mami baliosa eskaintzen zaie tokiko monetaren kide diren ala ez diren elkarteei. Berez, elkarteen finantzamenduari eskainitako hitzordua da, baina aurten kanpoko hizlariekin aberastu da.

Euskal Monetako Régis Enerizek, Eusko monetaren %3ko emaitzaren baliabidea aurkeztu zuen, eta erakutsi zuen tokiko monetaren erabilerak lurraldeko elkarteei arras konkretuki laguntzen diela. Izan ere, 2013az geroztik, 250.000 eusko eman zaizkie hainbat arlotan –ingurumena, hezkuntza, elkartasuna, euskara, kirola, kultura eta abar– lanean ari diren 70 elkarteri.

Emaitza honen hartzaileak beren txeke sinbolikoa berreskuratzera jin ziren. Hartzaileen artean, besteak beste, aipa daiteke Angeluko Kimua ikastola. Honek, bigarren urtez jarraian, bere emaitzaren zenbatekoa bikoiztu du: 417 eusko 2020an, 1.021 2021ean eta 2.126 aurten.

Bizi! elkartea ere bertan zen. Larrialdi ekologikoaren eta justizia sozialaren alde egiten duen elkarteak, aurten, 4.250 eusko bildu ditu, hots, hartzaileen artean emaitzarik handiena. Halere, tokiko moneta dirulaguntza soila baino askoz gehiago da, Bizi! elkartearen ustez, Jéremie Bude diruzainak azaltzen duenez: “Harriturik gaude emaitzaren zenbatekoaz. Iaz baino 1.000 eusko gehiago bildu ditugu! Eskerrak ematen dizkiegu gure babesleei, tokiko moneta erabiliz gertakariak eta komunikazio-ekintzak finantzatzeko ahala ematen baitigute. Baina, hori baino gehiago, arras kontent gara ekonomia birkokatzeko, inpaktu ekologikoa murrizteko eta Bizik daraman lurralde burujabe baten aldeko proiektua den Euskoren garapenaz.”

Nola funtzionatzen du %3ko emaitzak?

Tokiko monetaren kide bakoitzak babestu nahi duen elkarte bat hauta dezake, eta elkarte batek 30 babesle dituelarik, Euskoren % 3ko emaitzaren baliabidean sartzen da. Ondorioz, Euskok (eta ez kideak) elkarteari emaitza bat egiten dio, urtero. Emaitza hau elkartearen babesle guziek euskotan aldatu euroen % 3ren heinekoa da. Beraz, 100 € aldatzen dituen erabiltzaile batek 100 eusko jasotzen ditu, eta, gainera, Euskok 3 euro (euskotan, bistan da!) ematen dizkio erabiltzaileak babesten duen elkarteari

Iturria: Enbata

Datorren urriaren 20an, Compostelako Santiagon (Ekonomia Sozialaren Espainiako Hiriburua 2022), CIRIECeko ekitaldi handia egingo da ‘Ekonomia Soziala Espainian zenbakitan’ txostena jendaurrean aurkezteko eta Espainiako Ekonomia Sozialaren Atari Estatistiko berria (CIRIECSTAT) aurkezteko.

Aurkezpen-ekitaldia Santiagoko Unibertsitateko (USC) Ikasketa Kooperatiboen Zentroarekin (CECOOP) antolatzen ari dira. Handik egun batera, urriaren 21ean, 20. urteurrena ospatzeko ekitaldia egingo da. Ekitaldi horietan Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioa, Galiziako Xunta, FOROESGAL, Concello de Santiago eta Rede Eusumoren parte hartzea espero dira.

Rafael Chaves eta José Luis Monzón irakasleek aurkeztuko dute ‘Ekonomia Soziala Espainian zenbakitan’ izeneko txostena, eta 16 unibertsitatetako institutu eta ikerketa-zentroetako 40 aditu baino gehiago koordinatu dituzte. Azterketa Gizarte Ekonomia osoaren profil estatistikoa aurkezteko lana da, Gizarte Ekonomiari buruzko 5/2011 Legean definitzen den bezala.Bestalde, CIRIECSTAT estatistika-ataria aurkeztuko dute José Luis Monzónek eta Ángel Solerrek, hurrenez hurren, CIRIECSTATeko lehendakariak eta zuzendariak. Azaldu dutenez, CIRIECSTAT abian jartzeak Gizarte Ekonomiaren Europako Ekintza Planaren eskarietako bati erantzuten dio. Plan horren helburu nagusietako bat da planaren ikuspena handitzea, datu eta estatistika egokiak bilduz. Helburu hori “funtsezkoa da Gizarte Ekonomia ezagutu eta garatzeko”.

Testuinguru horretan, CIRIECSTAT, Monzón irakaslearen hitzetan, “Ekonomia Sozialeko estatistikak bildu eta ekoizteko sistema bat ezartzeko helburuarekin sortu zen, biltegi batean eta, aurrerago, atari bakar batean, modu iraunkorrean eta jarraian, Espainiako Ekonomia Sozialaren estatistikak bildu, gorde eta argitaratzen dituen datu-base batean, eta kontabilitate nazionalaren irizpide metodologikoekin, homogeneoekin eta konparagarriekin”.

CIRIEC-Espainiak ekitaldi handi hau ospatu nahi izan du Santiago de Compostelan, 2022ko Ekonomia Sozialaren Espainiako hiriburuan, eta aurten 20 urte beteko dituen CECOOP kooperatibaren eskutik. Elkarte hori urriaren 21ean izango da USCko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean.

Informazio gehiago eta izen-ematea:

CIRIEC-Espainia, Tel: 96 382 84 89, E-mail: ciriec@uv.es

CECOOP -USC, E-mail: cecoop@usc.es

Iturria: Gizarte Ekonomiaren Espainiako Behatokia

Urriaren 26an, Bilbon, ASLEren 4. Kongresua egingo da, “Mundu bat eraldatzen, Lan Sozietatearen erantzuna” lelopean.

10 urtean behin, adituak, enpresak, eragileak, erakundeak eta gaian interesa duten erakunde guztiak biltzen dira, lan-sozietateen eta enpresa partehartzaileen lehiakortasunean eragina duten gai garrantzitsuenei buruz eztabaidatzeko.

2022. urtean, hainbat eztabaida-komunitate sortu dituzte gai hauei buruz: Etorkizuneko Lan Harremanak, Kultura, Balioak eta Parte-hartzea, Gobernantza, Lan Gizartea hazteko Palankak eta Agenda 2030erako Ekarpena. Horri esker, hausnarketa-dokumentu bat egin dute, eta horren inguruan egingo du Kongresuak.

Dokumentua hemen

Iturria: ASLE

Ekonomia solidarioaren proposamenek ekonomia kapitalista, finantzatua eta ekonomia errealetik urrun dagoena garatzeko egiten dute aurre; ekonomia hori ekoizpenaren eta kontsumoaren hazkunde mugagabean oinarritzen da, gizarte- eta ingurumen-ondorioak alde batera utzita. Bere helburu bakarra irabaziak lortzea eta irabaziak maximizatzea da, eta horrek prekarietatea, pobrezia eta desberdintasun jasanezinak eragiten ditu. Sistema ekonomikoa ez ezik, soziopolitikoa eta kulturala ere bada, generoa, sexu-orientazioa eta -identitatea, adina edo jatorria direla eta desberdintasun- eta bazterketa-harremanetan oinarritua.

Ekonomia solidarioa ikuspegi eta praktika bat da, eta gizarte-ekonomiaren barruan, bizitzari eusteko prozesuak jarduera sozioekonomikoaren erdian kokatzen ditu, pertsonak, komunitateak eta ingurunea kapitalaren eta metaketaren gainetik jarriz.

Eredu horrek ekimen alternatiboak sustatzen eta garatzen ditu ziklo ekonomikoaren eremu guztietan (finantziazioa, ekoizpena, merkaturatzea eta kontsumoa), lankidetzarekin, elkarrekikotasunarekin, autogestioarekin eta elkartasunarekin lotutako balioetatik abiatuta, besteak beste. Hori guztia ekonomia komunitarioagoak, demokratikoagoak, bidezkoagoak, integratzaileagoak eta jasangarriagoak eraiki nahi dituen ikuspegi eraldatzailetik. Azken batean, ekonomia feministak, ekologikoak eta solidarioak.

Testuinguru horretan, Ekonomia Solidarioak eredu berrietaranzko trantsizioa aldarrikatzen du, non sei printzipioek (ekitatea, lan duina, iraunkortasun ekologikoa, lankidetza, aberastasunaren bidezko banaketa eta ingurunearekiko konpromisoa) aukera ematen baitute ekimen, espazio eta sare ekonomiko eta sozialki eraldatzaileak sortzeko.

Adierazpen horrekin bat egin dezakezu, eta, hala, ekonomia solidarioa indartu; izan ere, ekonomiaren eraldaketa printzipioen kontua da, bizitzaren jasangarritasunaren aldeko praktika alternatiboen garapena bultzatzen baitute.

Sinatu hemen

Iturria: Ekonomia solidarioa ORG

CIRIEC-Espainiak Ekonomia Sozialeko Ikertzaileen XIX. Biltzarrerako komunikazioak aurkezteko deia egin du. Biltzarra 2023ko apirilaren 19tik 21era izango da, Mataróko Tecnocamus-en. XIX. Kongresuko gai nagusia “Gizarte-ekonomiaren eginkizuna krisi- eta ziurgabetasun-egoeran” da.

Mataróko Kongresu berria 9 tailer orokorretan eta 13 gaikako lantegi paralelotan egituratuko da. Horietan, ekonomia sozialari buruzko gaur egungo eztabaidak, eztabaida zientifiko eta praktikoak bilduko dira, besteak beste eta, bereziki, oraingo honetan, krisi eta ziurgabetasun ugariko agertokian izango duen zereginari buruzkoak.

Ikertzaile guztiei beren lan zientifiko, teoriko eta enpirikoak proposatzen diren arlo askotara bidal ditzaten eskatzen zaie. Halaber, irakaskuntza-komunikazioak tailer berezi batean aurkeztuko dira, eta bertan kooperatibismoko eta gizarte-ekonomiako irakasgaien irakaskuntzan berrikuntzak azalduko dira lehentasunez.

Aurreko edizioetan bezala, Kongresuan bi sari emango dira: 35 urtetik beherako ikertzaile gazteek, doktoreek eta doktore ez direnek aurkeztutako bi komunikazio onenak, eta azken bost urteetan eta 2022ko abenduaren 31ra arte defendatutako bi doktoretza-tesi onenak.

Azaroaren 30a arteko komunikazio proposamenak onartuko dira, 2 orrialdekoak, bibliografia barne. Komunikazioetako testu osoak 2023ko otsailaren 28a arte bidali beharko dira.

XIX. Kongresuan Red Enuies, Gizarte Ekonomiako Institutu eta Ikerketa Zentroen Unibertsitate arteko Espainiako Sarearen lankidetza izan da.

Iturria: Ciriec-España