Bloga

Kooperatiba al da formularik egokiena etxeko langileen ekintzailetzarako? Kooperatibak, langileak helburu komun batekin lotzen dituen formula den aldetik, lurraldean sustraiak errotzeko gaitasuna du, eta bertan lan egiten dugunok aukera dugu gure enpresaren martxan aktiboki parte hartu eta egin nahi dugun bidea jorratzeko.

Mendebaldeko gizarte gero eta zahartuagoetan bizi garen garai hauetan, zaintza lanek duten garrantzia oroar, eta adineko pertsonen zaintza lanena bereziki, nabarmendu egiten da.

Azken hamarkadan indar geroz eta gehiago hartu duen mugimendu feministak nabarmentzen duen bezala, elkarren mendeko pertsonak gara, hau da, elkarren beharra dugu uneoro eta bizitza osoan zehar elkar-zaintzak behar(ko) ditugu. Zaintza horiek familietako emakumeek egin izan dituzte historikoki, baina emakumea lan-merkatuan sartzearekin batera, aldaketa bat ematen ari da, eta gaur egun familiako emakumeak izatetik zaintza lan horiek egiten dituztenak, kontratatutako emakumeak izatera pasatu da, kasu askotan emakume migratzaileak izaten direlarik.

Testuinguru horretan sortu zen emakume migratzaileek osaturiko Maitelan kooperatiba, egiten duten lana baloratu eta lan baldintzak hobetzen laguntzeko, bizi diren tokian loturak sortzen dituen bizimodu gisa eredu kooperatiboa zabaltzeko.

Duela urte batzuk, Euskal Herriko Unibertsitateko GEZKI institutuak azterketa bat egin zuen. Etxeko langileen beharrak jaso ziren, eta aldi berean mendekotasuna duten pertsonen beharrak konpontzearekin lotutako lan kooperatibek eskaintzen dituzten abantailak aztertu nahi izan ziren. Finean, formula kooperatiboa etxeko langileen lan-baldintzak hobetzen laguntzeko gai den ala ez aztertu nahi zen.

Gaur egun, kolektibo honentzako beharrak berberak izaten jarraitzen dute, nahiz eta urteak joan. Gure lurraldera heldu eta adineko pertsonak zaintzen lan egiten duen pertsona migratzaile bakoitza egoera berean dagoela esan genezake.

Adibide gisa, kanpo-zaintzaileen egoera hartzen badugu, ikusten dute lanaldiak luzeak direla, ordutegiak ez dira malguak —baita zurrunak, murriztaileak eta itogarriak ere zenbait kasutan—, lan-karga handia eta bakarkoa, zailtasunak dituztela behar izanez gero ordeztekatuak izateko (adibidez, hitzordu mediku batera joateko), negoziatzeko ahalmen txikia dutela enplegatzailearen aurrean, eta azpimarratzen dute pertsonarekiko lotura emozionala sortzen dela.

Eta zer esanik ez barne-langileez (interinak): intimitaterik eza, erabakitzeko askatasunik eza, ordutegi zorrotzak, familiari eta lanari dedikatzeko denborak bateratzeko zailtasuna, soldata txikiak, lanarekiko mendekotasuna, isolamendua eta laguntza-sarerik eza.

Adibide gehiago ere erantsi genitzake, baina, gaira itzuliz, gaur geure buruari galdetuko bagenio ea ekimen kooperatiboa etxeko langileentzako aukera egokia ote den, baiezko erantzuna emango genuke. Zaintza-kooperatibak lurraldean errotzen dira, hirietan nahiz landa-ingurunean lan-aukerak sortzen dituzte, etxeko langileek pairatzen dituzten atomizazioa eta isolamendua hausten dituzte, besteak beste.

Are gehiago, kooperatibek lan-baldintzen hobekuntza eraginkorra eskaintzen dute, lan-tresnak eskuratzeko inbertsio-gaitasuna errazten dute, trebakuntzarako eta birziklatzeko testuinguru egokiagoa eskaintzen dute, eta, pixkanaka, gizarte-egoera ahulean eta lan- eta lanbide-prekarizazioan dauden pertsonak ahalduntzen dituzte. Guretzat, Maitelan kooperatibistak etorkizunera proiektatzen gaituen heinean, kausa kolektibo batekin konprometituta egotera behartzen gaitu, elkarrekin ibiltzera eta solidario izatera.

Hala ere, zaintza kooperatiben bidea ez da erraza. Proiektu kolektibo sendo bat sortzea, emakumeen banakako beharrak ere kontuan hartuko dituenak zailtasun askori egin behar die aurre, hala nola lehiakortasun bihozgabea sustatzen duen merkatu kapitalista batean murgilduta egotea eta zaintza sektorean existitzen den merkatu beltz suntsitzailea (argi dago lan-baldintza duinak eskaintzea bidezko ordainketa bati lotuta dagoela emandako zerbitzuagatik).

Maitelan kooperatiba integrala da, emakume migratzaileen talde batek sortua, Beterri Buruntzaldeko Garapen Agentziaren, Ahmerren eta Euskal Herriko Unibertsitate Publikoaren laguntzarekin. Maitelan zainketen erantzukizun soziala modu kolektiboan hartzeko tresna da. Hernanin errotuta, etxez etxeko laguntza zerbitzua eskaintzen dugu eskualde osoan eta inguruetan.

Informazio gehiago hemen

Iturria: Kronika

Nazio Batuek ekitaldi paralelo bat egin zuten uztailaren 22an New Yorkeko egoitzan, gizarte-ekonomiak Garapen Iraunkorreko Helburuak (GJH) lortzeko duen zeregina aztertzeko. Gobernuen eta nazioarteko erakundeen presentzia garrantzitsuekin, ekitaldia ESSk nazioartean duen gero eta garrantzi handiagoa aztertu zen.

Espainiako Gobernuak antolatu zuen bilera, LANEren, Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentziaren (UNCTAD) eta Ekonomia Sozial eta Solidarioari buruzko Nazio Batuen Task Forceren (UNTFSSE) laguntzarekin.

Eszenatokia prest dago NBEk ESSri buruzko ebazpena hartzeko, seguruenik urte honen amaieran. Horrek urrats garrantzitsuak egingo ditu Agenda 2030en azken 8 urteetako helburuak betetzeko bidean, ESSaren potentziala askatzen eta gaitzen bada.

Ekitaldian, mundu osoko gobernuetako hainbat ordezkarik parte hartu zuten, Espainiak ebazpen hori Nazio Batuen Batzar Nagusian sustatzeko duen ekimena bultzatzeko. Alde horretatik, Frantzia, Dominikar Errepublika, Senegal eta Esloveniako ministerio-ordezkariak agertu ziren, eta horiekin bat egin zuten Argentina, Txile, Costa Rica, Italia, Portugal, Maroko, Malasia eta Bulgariako gobernuek.

Social Economy Europe erakundeko lehendakari Juan Antonio Pedreñok adierazi zuen gizarte-ekonomiak “une paregabea bizi duela nazioartean”. Enpresa-eredu hori sustatzeko Ekintza Plana duten Europar Batasuneko erakundeekin batera, eta joan den ekainean LANEk eta ELGEk Pedreñorentzat hartutako Gomendioekin batera, maila globaleko bultzada “behin betikoa izango da Nazio Batuek Espainiak eta NBEk, Asiako beste gobernu batzuek, Afrikak eta Latinoamerikak bultzatuta hartuko duten Ekonomia Sozialari buruzko ebazpenarekin”. “Gomendio hori politika publiko ikusgarria izango da, gizarte-ekonomiak eskala alda dezan”, esan zuen.

Iturria: Social Economy News

Europako hainbat herrialdetako 120 ordezkari baino gehiago bildu ziren Bartzelonan, Banku Etiko eta Finantzatzaile Alternatiboen Federazioaren (FEBEA) urteko konferentzian. “Credit & Beyond” izenburupean, konferentzian zehar finantza etikoek azken hamarkadetan egindako lana nabarmendu zen, bai eta gizarte-ekonomiaren eta iraunkortasunaren ikuskera zabalaren finantzatzaile gisa kokatzeko asmoa ere.

Pedro M. Sasia FEBEAko lehendakariaren arabera, “finantza-bitartekariak gara, baina finantza-merkatuko operadoreak baino askoz gehiago gara. Publikoki garatzeko konpromisoa hartzen dugun printzipioek, balioek eta funtzionamendu-estiloak merezi dute. Ez da bereizketa hutsa. Ez da “greenwashing”, ez da “pinkwashing”, “solidaritywashing” … Finantza etikoen estiloa, helburua, bizi izan ditugun eta bizitzen ari garen uneei aurre egiteko egokiak dira”.

Europako Batasuneko Enplegu, Gizarte Gaien eta Inklusioaren Zuzendaritza Nagusiko Ruth Pasermanek parte hartu zuen hitzaldian, eta hauxe esan zuen: “Banku etikoak utopia izateari utzi dio, errealitate bat da. Orain administrazioen txanda da. Garrantzitsua da konpromisoa hartzea, ez bakarrik toki-eremuan, baita administrazio-maila guztietan ere, eta horiek gure kudeaketan sartzea, ekonomia sozial eta solidarioari laguntza irmoa eta argia emanez, horrek baitu herritarrentzako gizarte- eta ingurumen-itzulkina”.

Finantza etikoen bidez ekonomia soziala bultzatzeko politika publikoen eginkizuna izan zen eguneko mahai-inguruetako bat. Álvaro Porrok (Bartzelonako Udala) banku etikoen eta administrazioen arteko elkarlanaren erronketan jarri zuen arreta, batzuetan administrazioak banku etikoa zer den eta nola funtzionatzen duen ez jakitera eramaten dituen mesfidantza gainditzeko.

Maravillas Espín Espainiako Estatuko Lan Autonomoaren, Ekonomia Sozialaren eta Erantzukizun Sozialaren zuzendari nagusiak bi erronka nabarmendu zituen finantza etikoen sektorerako. Batetik, haren ikuspena handitu beharra dago, eta, bestetik, gaur egungoa bezalako une baten aukera aprobetxatu beharra dago inbertsioa beharrezko trantsizio digitaletan edo trantsizio ekologikoan ardazteko.

Bigarren mahai-inguru batean, FEBEAko kide diren erakundeekin, gizarte-ekonomiako enpresentzako finantziazio-tresna berritzaileei buruzko esperientzia praktikoak aurkeztu ziren. Fiare Banca Etica, La Nef frantziarra, Erste talde austriarra eta Les Scop kooperatiba frantseseko ordezkariek hartu zuten parte.

Jordi Via FETSko presidenteak (Finantzazio Etiko eta Solidarioa) esku-hartze bat egin zuen ekonomia eraldatzaileetan, eta nabarmendu zuen “izaera soziopolitikoko funtsezko dimentsio bat dela ekonomia eraldatzaile guztiei finantzazio etikoen sistema finantzatzea estrategia esplizitu batera bideratuta egotea, trantsizio ekosoziala hedatzen laguntzeko”; horretarako, sozialki erabilgarriak diren ekoizpen-jarduerak sustatu zituen, eta trukatu egin zuen kontsumo-eredu solidarioa eta arduratsua.

Iturria: Social Economy News

Elena Pérez Barredo, Lan eta Gizarte Segurantza sailburuordea, Ekonomia Sozialeko familietako ordezkariekin bildu zen joan den uztailaren 19an Gasteizen, 2020ko estatistikaren emaitzen berri emateko. Estatistika hori kolektibo horrek uko egin zion ekitaldi gisa agertu da, pandemiak eragin zizkien murrizketa gogorrak gorabehera.

Aurkeztutako datuen arabera, 2020an industria-enpleguaren garrantzia jaitsi egin zen gizarte-ekonomiako familietan, eta zerbitzuen sektorea igo. Gainera, enpresa berritzaileen proportzioa handiagoa izan zen euskal ekonomia osoaren aldean. Enpleguari edo BPGari egindako ekarpenari buruzko datuak ere positiboak dira, baina talentua erakartzeak eta atxikitzeak kezkatzen duela ikusi da. Bileran, gainera, aurreratu egin ziren 2021eko inkestari buruzko lehen iritziak.

Jokin Díaz Arsuaga Gizarte Ekonomiako zuzendariak ere parte hartu zuen topaketan, Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioari egindako eskaeraren berri eman zen, Donostia Gizarte Ekonomiako Espainiako hiriburua izan dadin 2023ko bigarren seihilekoan, Europar Batasuneko Espainiaren lehendakaritzarekin batera.

Ekonomia Sozialeko familien aldetik, EHLABE, FUNKO, Gizatea, Konfekoop, Asle eta Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Goreneko ordezkariek hartu zuten parte, besteak beste.

Iturria: Irekia.

Eusko Jaurlaritzak, Ekonomia eta Ogasun Sailaren bitartez, Euskal Autonomia Erkidegoko Gizarte Aurreikuspen Osagarriaren Behatokiaren egoitza elektronikoa jarri zuen abian uztailaren 6an, gizarte-aurreikuspen osagarriaren eta pentsioen arloko gaurkotasunaren jarraipena egiteko tresna tekniko iraunkor gisa. Horrela, egoera eta bilakaeraren ikuspegi orokorra eta etengabea bermatu nahi da.

Finantza Politikako Zuzendaritzak sustatzen duen Behatoki hori gizarteari, oro har, zuzentzen zaio —interes handia baitu gure pentsioen etorkizunaren inguruan—, eta, zehazki, Euskal Autonomia Erkidegoan gizarte-aurreikuspen osagarriaren arloan lan egiten duten pertsona kopuru handiari, arduradun politiko eta teknikoei, kudeatzaileei, erakunde- eta gizarte-ordezkaritzako organoei, ikertzaileei, hezitzaileei eta gizarte-aurreikuspenaren arloan diharduten gainerako eragileei.

Gai horren inguruko ezagutza handitzeaz gain, baliagarria izango da gogoeta sustatzeko eta eragileei aukera emango die ondorioak aurreratzeko eta jarduketa-espazioan sartzen diren askotariko aldaketen aurrean erreakzionatzeko.

Proiektua Europako Kontseiluak ezarritako helburuetako batean sartzen da, pentsio bideragarriak eta kalitatekoak bermatuko dituzten estrategia nazionalen esparruan, hau da, pentsioen erreforma eta politikak eraginkortasunez kontrolatzeko informazio- eta metodologia-oinarriak hobetzea. Helburua da euskal administrazioek eta sektoreko gainerako eragileek ezagutza egokia dutela ziurtatzea, estrategiak eta jarduera-planak ahalik eta hobekien prestatzeko.

Behatoki hori Eusko Jaurlaritzak 2006ko urtarrilaren 10ean onartutako Euskadiko Gizarte Aurreikuspen Osagarrirako Planean definitutako bost ardatz estrategikoetako hirugarrenean jaso zen.

Horretarako, egoitza elektroniko bat sortu da, eta etengabe eguneratuko da Finantza Politikako Zuzendaritzako Gizarte Aurreikuspeneko Zerbitzuan, arlo horretan munduan gertatzen den gauza garrantzitsuenen berri emateko. Tresna informatikoak Eusko Jaurlaritzan abian diren behatokien antzeko formatua du, hala nola Euskadiko Turismo Behatokia edo Euskadiko Merkataritza Behatokia.

Lana zabaltzen laguntzeko, Gizarte Aurreikuspeneko Behatoki honek hiru hilean behin berripapera prestatu eta banatuko du. Uztailaren 6an estreinatu zen berripaper horren lehen zenbakian, arreta jarri zuen, adibidez, BGAEen ondarea 2021ean EAEko BPGren %38,1 izan zen, bai eta Europako pentsio-sistemak eta Euskadiren egoera alderatzeko ere, pentsioen eta gizarte-aurreikuspen osagarriaren arloan eta, oro har, pentsioen arloan garrantzitsuak diren beste informazio batzuen artean. 

Iturria: Euskadi.eus

Ekonomia Sozial eta Kooperatiboko Katedra sortu zen NUPekin eta ANELekin batera, ekonomia sozialarekiko interesa sustatzeko, enpresa-kudeaketarako eredu gisa, ikerketaren eta ezagutzaren transferentziaren bidez.

Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Enpresa Garapeneko Departamentuak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak (NUP) eta Nafarroako Gizarte Ekonomiako Enpresen Elkarteak (ANEL) hitzarmen bat sinatu zuten, Unibertsitatean Gizarte Ekonomiako eta Kooperatibismoko Katedra sortzeko. Helburua ekonomia sozialarekiko interesa sustatzea izango da, enpresa-kudeaketarako eredu gisa, ikerketa sustatuz, ikasgeletan ezagutuz eta eragile sozial eta ekonomikoetara transferituz.

Zehatzago esanda, Katedrak helburu hauek ditu, guztiak ere gizarte-ekonomiaren eta kooperatibismoaren esparrukoak: hiru erakunde sinatzaileen arteko lankidetza garatzea, ezagutza berria sortzeko eta interes komuneko alderdi guztiak zabaltzeko; ikerketa aurreratua sortzea, mundu akademikoa eta gizarte-ekonomiako erakundeak behar bezala garatu eta integratzeko; eta gizarte-ekonomiako erakundeetako unibertsitateko ikasleen eta profesionalen prestakuntza praktikoa bultzatzea.

Hitzarmena Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Enpresa Garapeneko kontseilari Mikel Irujo Amezagak, NUPeko errektore Ramón Gonzalo Garcíak eta ANELeko lehendakari Ignacio Ugalde Barberíak sinatu dute.

Erakundeen arteko lankidetza honako jarduera hauen garapenean gauzatzen da: gizarte-ekonomiaren, kooperatibismoaren eta hirugarren sektorearen jarduera-eremuko zenbait gai-lerrotan ikerketa-proiektuei laguntzea; doktoretza-tesiak eta ikasketa-amaierako lanak sustatzea Katedraren jarduerarekin zerikusia duten gaietan; Unibertsitatean zuzendaritza-postuetan dauden pertsonek parte hartzea areagotzea gizarte-ekonomiako erakundeetan; etengabeko prestakuntzako hitzarmenak sinatzea edo beste praktika-jarduera batzuk egitea.

Halaber, komunikazio- eta prestakuntza-jarduerak eta bekak eta sariak emateko jarduerak sustatu eta antolatuko dira.

Hitzarmena sinatu duten erakunde bakoitzeko bi ordezkarik osatutako batzorde misto bat arduratuko da katedra zuzenduko duen pertsonaren izendapena eta jardueren urteko programa proposatzeaz, baita haren gauzatzea gainbegiratzeaz eta memoria prestatzeaz ere.

Iturria: Navarra Informazioa

“Gizarte Ekonomiak GJHei egiten dien ekarpena eta NBEk Gizarte Ekonomian eman dezakeen ebazpena” ekitaldia egin da, Nazio Batuen Batzar Nagusiak Ekonomia Sozial eta Solidarioari buruz emango duen lehenengo ebazpena bultzatzeko.

Gizarte-ekonomia nazioartekotzea

“Ekonomia Soziala nazioarteko bihurtzearen aldeko apustua egin nahi dugu, mundu osoan aliantza sozialak sendotzeko eta etortzeko aldaketak errealitate bihurtzeko eredu ekonomiko gizatiarrago, bidezkoago eta iraunkorrago baten eragile gisa”, esan zuen Yolanda Díaz Nazio Batuen egoitzan.

Ministro-mailan, Esloveniako lehen ministro eta lan-ministroa, Luka Mesek, Dominikar Errepublikako lan-ministroa, Luis Miguel de Camps, eta Senegaleko Mikrofinantzetako eta Ekonomia Sozialeko ministroa, Zahra Iyane Thiam Diop, izan ziren; Frantziako Leniam Bideokonferentzia Sozialeko idazkaria, berriz, Horiek guztiak ebazpen hau bultzatzen duen nazioen taldekoak dira.

Ebazpen proposamena

Ministroak aurreratu zuenez, laster aurkeztuko da ebazpen-proposamena. Horren onarpenarekin, Ekonomia Sozial eta Solidarioak Nazio Batuen jarduera-eremuetan zeharka parte hartzea sustatuko da. Hala, eskualde guztietan ere bultzada emango zaio ekoizpen-eredu horri.

Estatu Espainiarra, Ekonomia Sozialari buruzko legeria propioa hartu duen lehen herrialdeetako bat, erreferentetzat hartu dute Europan sektore horretan, eta bere balioak eta printzipioak oso arlo erabakigarrietan hedatzen ditu, hala nola nekazaritza-ekoizpenean, osasunean eta zainketan, industrian, merkataritzan, hezkuntzan, etxebizitzan, energia-banaketan eta finantzetan.

Iturria: El Derecho

Irailean itzuliko gara albiste berriekin

Kooperatiben Nazioarteko Eguna uztailaren 2an ospatu zen mundu osoan, “Kooperatibek mundu hobea eraikitzen dute” lelopean.

Kooperatiben Nazioarteko Eguna uztailaren lehen larunbatean ospatzen da mundu osoan, eta Euskadin data horrek esanahi berezia du, enpresa-sare kooperatiboaren garrantzia dela eta. Nazioarteko Aliantza Kooperatiboak 109 herrialdetako 312 erakunde biltzen ditu, eta 100 edizio batzen dituen jardunaldi hau ospatzeko lema hau aukeratu du: ‘Kooperatibek mundu hobea eraikitzen dute’.

Eusko Jaurlaritzako Lan eta Gizarte Segurantza sailburuorde Elena Pérez Barredok, Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Goreneko lehendakari Patxi Olabarriarekin eta Euskadiko Kooperatiben Konfederazioko lehendakari Rosa Lavínekin batera, nabarmendu zuen enpresa kooperatibek konpromisoa hartu dutela Euskadi garatzeko egindako ekarpenagatik, edizio honen leloari jarraiki. Gainera, EAEko unibertsitateek kooperatibei buruz duten ezagutza-maila erakusten duen azterketa aurkeztu zen. Kontseilu Goreneko presidenteak publiko egin zituen Euskadiko hiru unibertsitateetan (Mondragon Unibertsitatea, Deustu eta EHU) ikasten ari den euskal gazteriaren artean egindako azken azterlanaren datuak.

Kontseiluak unibertsitateko ikasleengan jarri nahi izan du arreta. “Kooperatibei buruz zuen ezagutza-maila jakin nahi genuen, eta, batez ere, zer bilatzen duten enpresa-entitate batean. Haren esku dago herrialdearen etorkizuna, eta erabakigarria izango da enpresa-eredu baten alde egiten duten apustua”.

Azterlanaren arabera, inkestatutako pertsonen %74k enpresa kooperatiboei buruzko ezagutza nahikoa du. Izan ere, beste figura juridiko batzuk baino onartuagoak dira, hala nola sozietate anonimoak edo mugatuak. Eta ia %60k onartzen du kooperatiben ereduak etorkizuneko talentuaren zati handi bat erakartzen duela, eta euskal kooperatibismoa mundu osoan erreferentea dela uste du.

Euskadiko gazte unibertsitarioek lortu nahi dituzten balioak guztiz bat datoz balio kooperatiboekin. Izan ere, lehentasuna ematen diete zenbait alderdiri, hala nola giro onari, malgutasunari, bateragarritasunari, genero-bereizkeriarik ezari eta garapen profesionalari, lanpostu bat baloratzeko. Horrekin guztiarekin, EKGKren azterlanak ondorioztatzen du enpresa kooperatiboak gainerako enpresak baino gomendagarriagoak direla lan egiteko. Olabarriak azpimarratu zuenez, “Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Gorenak oso argi dauka zer erronka dugun: gure gazteak ilusionatzea eta ekimen kolektibora erakartzea, enpresa egiteko beste era batera, balioak dituen eta gizartea eraldatzeko asmoa duen enpresa batera”.

Ildo horretatik, KONFEKOOPeko lehendakari Rosa Lavínek gogorarazi zuen, euskal kooperatiba-mugimenduan, egun horretan, euskal gazte guztiei adierazi nahi izan zaiela balio horietara egokitzen den enpresa-eredua kooperatiba dela. “Erabakiak hartzen berdintasunean parte hartzen duzun, enplegu egonkorra eta kalitatezkoa bermatzen duen eta ingurunearekin konprometituta dagoen enpresa batean lan egitea ez da utopia bat: errealitatea da. Enpresa horiek existitzen dira eta kooperatiba deritze”.

Iturria: KONFEKOOP