Bloga

Joan den apirilaren 11n, Ministroen Kontseiluan, Gizarte Ekonomiaren sektorearentzat oso garrantzitsuak diren bi ekimen onartu ziren: Gizarte Ekonomiaren Espainiako Estrategia 2023-2027 eta Gizarte Ekonomiaren Lege Integralaren Aurreproiektua. Azken horrek Gizarte Ekonomiari buruzko 5/2011 Legea, Kooperatibei buruzko 27/1999 Legea eta Gizarteratze Enpresen Erregimena Arautzeko 44/2007 Legea aldatzen ditu.

Bi proiektuak lankidetza estuan landu dira Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioko eta CEPESeko taldeen artean azken hilabeteetan. Ekonomia Sozialaren Espainiako Estrategian 16 ministeriotako eta autonomia erkidegoetako ordezkariek, erakunde sindikalek eta adituek ere parte hartu dute, Ekonomia Soziala Sustatzeko Kontseiluaren bidez.

Ekonomia soziala eta haren eragileak bultzatzea, gizarteari egindako ekarpena aberastasunaren birbanaketari, balioei eta ekonomia-, gizarte- eta ingurumen-iraunkortasunari dagokienez baloratzea dira estrategia berriaren ardatzak. Estrategia horrek aurrekoarI jarraipena ematen dio (2017-2020), eta bat dator Agenda 2030en eta Ekonomia Sozialaren Europako Ekintza Planaren helburuekin.

Estrategia berri hori osatzen duten 4 ardatz estrategiko, 30 jarduera-ildo eta 100 ekintza baino gehiago identifikatu dira.

Hauek dira lehentasunezko lau ardatzak: Gizarte Ekonomiaren ikusgarritasuna eta parte-hartze instituzionala; Lehiakortasunaren hobekuntza; Ekimena eta sortzen ari diren sektoreak, eta Gizarte eta lurralde iraunkortasuna.

Gizarte Ekonomiaren Lege Integralaren aurreproiektua

Bestalde, Gizarte Ekonomiaren Lege Integralaren aurreproiektua, Gobernuaren arabera, “pertsonek eta helburu sozialak lehentasuna duten eredu ekonomiko horren potentzial guztia kapitalaren gainetik garatzeko” sortu da. Arau horrek Espainiako Gizarte Ekonomiaren legezko ekosistema osatzen duten lege nagusietako hiru aldatzen ditu, hala nola Gizarte Ekonomiari buruzko martxoaren 29ko 5/2011 Legea, Kooperatibei buruzko uztailaren 16ko 27/1999 Legea eta Gizarteratze Enpresen Araubidea Arautzeko abenduaren 13ko 44/2007 Legea.

Martxoaren 29ko 5/2011 Legeari dagokionez, CEPESek aspalditik aldarrikatzen zuen Europan jada aintzatetsita zeuden enpresa-formula batzuk, hala nola gizarte-enpresak, sartzeko beharra. Arau berriak Gizarte Ekonomiaren printzipioekin bat egiten duten eta etekinen %95 enpresan berrinbertitu behar duten enpresak dira.

Beste alderdi garrantzitsu bat, gizarte-ekimeneko enplegu-zentro berezien araudi berria sartzea zen, izaera kapitalistako enplegu-zentro berezietatik bereizia.

Iturria: CIRIEC

2022ko uztailean eta abenduan New Yorken antolatutako ekitaldien ondoren, Nazio Batuek garapen jasangarrirako ekonomia sozial eta solidarioa (ESS) sustatzeari buruzko lehen ebazpena hartu zuten 2023ko apirilaren 18ko Batzar Nagusian.

Ebazpenak honela definitzen du ESS: “interes kolektibo edo orokorreko ekonomia-, gizarte- eta ingurumen-jarduerak egiten dituzten enpresak, erakundeak eta bestelako entitateak, honako printzipio hauetan oinarritzen direnak: borondatezko lankidetza eta elkarren arteko laguntza, gobernantza demokratikoa edo parte-hartzailea, autonomia eta independentzia, eta pertsonen lehentasuna eta gizarte-helburua kapitalaren gainean, soberakinen edo irabazien banaketan eta erabileran”. Kooperatibak ESSren zati direla onartzen du -elkarteekin, mutualitateekin, fundazioekin, enpresa sozialekin, autolaguntzako taldeekin eta “beren balio eta printzipioen arabera diharduten beste erakunde batzuekin”-.

Testuak onartzen du ekonomia sozialak eta solidarioak Garapen Iraunkorreko Helburuak lortzen lagun dezakeela, batez ere enpleguari eta lan duinari dagokienez, gizarte-zerbitzuak emateari dagokionez, hala nola osasunarekin eta arretarekin, hezkuntzarekin eta lanbide-heziketarekin, ingurumena babestearekin, baita jarduera ekonomiko jasangarriak sustatuz, genero-berdintasuna sustatuz eta emakumeak ahalduntzeari dagokionez ere.

Ebazpenak NBEko estatu kideak animatzen ditu estrategia, politika eta programa nazionalak, tokikoak eta eskualdekoak sustatu eta aplikatzera, esparru juridiko espezifikoen, estatistika nazionalen, pizgarri fiskalen eta kontratazio publikoaren, ikerketa- eta ikerketa-planen eta -ekimenen bidez ESS babesteko eta sustatzeko, eta, horretarako, enpresa-ekimenari eta negozioei laguntzeko. Testuak, halaber, dei egiten die alde anitzeko, nazioarteko eta eskualdeko finantza-erakundeei eta garapen-bankuei ekonomia sozial eta solidarioari laguntzeko, baita garapen-fase guztietara egokitutako finantza-tresna eta -mekanismo berrien bidez ere.

Halaber, dokumentuak idazkari nagusiari eskatzen dio txosten bat presta dezala, UNTFSSErekin lankidetzan, ebazpen honen aplikazioari buruz, kontuan hartuta ekonomia sozialak eta solidarioak Garapen Iraunkorrerako 2030 Agenda lortzeko egiten duen ekarpena eta indarberritze inklusiboa, enpleguan aberatsa, erresilientea eta iraunkorra azpimarratuz.

Ekonomia soziala eta solidarioa garapen jasangarrirako sustatzeari buruzko ebazpena (A/77/L.60)

Iturria: ACI

Joan den apirilaren 19an hasi zen CIRIECeko (Espainia) Ekonomia Sozialeko Ikertzaileen Nazioarteko XIX. Biltzarra, Tecnocampus Mataró-Maresmen. Teknocampuseko Gizarte Ekonomiako Katedraren eta Roca i Galès Fundazioaren laguntza izan zuen kongresuak. Bertan, Espainiako eta beste 8 herrialdetako ekonomia sozialeko 130 ikertzaile eta zuzendarik parte hartu zuten, eta txostenak eta komunikazioak aurkeztu zituzten 9 osoko bilkuretan eta 20 gaikako lantegi paralelotan.

Kongresuaren inaugurazio ofiziala hilaren 20an egin zen, TecnoCampus-eko Auditorioan. Komunikazioak aurkezteko lantegi paraleloak egin ziren. Guztira 100 komunikazio inguru aurkeztu dira hogei bat lantegitan, lau saiotan, bost aretotan, TecnoCampus-eko hiru eraikinetan.

Kongresuaren lehen jardunaldian, Joan Subirats Unibertsitate ministroak bideokonferentzia bat egin zuen, eta gogora ekarri zituen arestian onartutako Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoak (LOSU) ekonomia sozialarentzat ematen dituen aukerak. Lege horren artikulatuan, Ekonomia Soziala onartzen da unibertsitateek sustatu behar duten ekimen-formula gisa, eta ikerketa-jarduerarako eta ezagutzaren transferentziarako sektore laguntzaile gisa.

Biltzarrean GEZKI Institutuko hainbat kidek hartu zuten parte, eta ikerketa-lanak gaikako lantegi paraleloetan aurkeztu zituzten.

Iturria: CIRIEC

Oarsoaldea, Irun eta Hondarribiko lehen energia komunitatea publikoki aurkeztu zuten astelehenean. Jakin mina piztu zuen zalantzarik ez dago, Niessen auditorioa lepo bete zelako Ekiherriren berri lehen eskutik jasotzeko. Nora Barroso, komunitate berriko kideak gidatu zuen aurkezpen ekitaldia, eta bertaratutakoei eskerrak eman zizkien ekitaldiarekin bat egiteagatik.

Aurpegi ezagunekin batera, ezezagunak, izan ere, Ekiherri “herritarrek” osatzen dute, “komunitatea osatzen dugun bizilagunak gara, mundu hobeagoa nahi dugu eta horretarako, energia berriztagarria nahi dugu. Badakigu nondik gatozen, badakigu non gauden, eta badakigu ere nora joan nahi dugun”. Energia burujabetza zuten amets, eta Ekiherri Energia Komunitatearen bidez lurra hartu du amets horrek.

Ekiherri sortzeko bidea duela urtebete abiatu zuten hainbat herritarrek, “energia krisiarekin kezkatuta ginen Errenteria-Oreretako hainbat bizilagun elkartzen hasi ginen”. Hilaren 16an sortu zuten Ekiherri Energia Komunitatea, “aita eta ama ugari ditu, eta familia hazten jarraitzea espero dute, hori da beraien xedea”.

Udaleko Jasangarritasun Teknikari Niko Bengoetxeak, udalak energiaren arloan egindako bidearen berri eman zuen. Komunitate energia zer den azaldu zuen lehenik, “helburu soziala duen eta udalerriari ingurumen onurak, zein sozioekonomikoak ematen dizkion erakunde juridikoa da. Energiaren gaineko aholkularitza eta horrekin lotutako zerbitzuak eskaintzen ditu, halaber”. Udalak egindako ibilbidea azaldu zuen ondoren. Oinarri horien gainean ekintza plana sortu zen klima eta energia iraunkorra bermatzeko 2022. urtean”.

Udalak gainera, 2030erako %30 murriztu behar du udalaren kontsumoa, eta %32 energia berriztagarria izan behar du udal eraikinetan, “horretarako teilatuak behar dituzte”. 2020ko ekintza planak %20ko murrizketa zuen helburu, “eta 2019ra arte %16ko murrizketa egin zuen gas isurian. Murrizketa hori herri osoarena da, eta komunitate guztia gaude inplikatuta helburua lortzeko. Lortu dute, neurri batean. Energia kontsumoa egun 500.000 megawatt ordukoa da urtean. Energia berriztagarriak baditugu, baina ez nahikoak, 5.000 megawatt orduko ditugu urtean. Gauza batzuetan, beraz, hankamotz gabiltza, beste batzuetan dezente egin dute”.

Energia komunitatea sortzea, udalaren ekintza planaren barruan txertatuta zegoen. Hori egiteko, Goiener kontratatu zuen udalak eta haren lankidetza eta Farapi Koopen dinamizazioa izan dute komunitatearen sorrera horretan. Gipuzkoako Foru Aldundiak, bestalde, diru laguntza eman du bideratzeko prozesua.

Udalaren laguntzarekin iazko otsailaren 9an herrian lehenengo bilera egin zuten hainbat herritarrek, Barrosok azaldu zuen moduan. Ondoren Goienerrenen laguntzarekin lehen urratsak egin zituzten, eta joan den azarotik bere kabuz dabil komunitatea udal teknikariaren laguntzarekin batera: “Lan ikaragarria egin da urtebetean, eta beste hainbeste dugu, lan handia aurretik ere”.

Energia komunitatea herritar orori irekia da, “egungo energia sistema aldatzeko interesa dugun herritarrek sortua da trantsizio justua bermatuta”. Helburu nagusia, energia kontsumoa murriztea du komunitate horrek, baita energia fakturak merketzea ere, energia berriztagarrian erreferente izanik erregai fosilekiko dagoen menpekotasuna murriztuta. Energia subiranotasunaren alde egin nahi dutela errepikatu zuten, “gure erabaki propioak hartu nahi ditugu eremu ezberdinetan, garapen ekonomikoan, bizi kalitateak hobetzeari dagokionean, eta gizarte kohesio zabal eta sendo bat lortzeari begira”. Horregatik, herritar ororen parte hartzea behar dutela esan zuten atzoko agerraldian, “herritar ororen babesa”.

Iturria: Argia

Martxoaren 15eko goizean, Gizateak “Laneratzeko Enpresak Euskadin sortzeko aukerak” jardunaldia egin zuen Gasteizko Europa Biltzar Jauregian.

Jardunaldiaren helburua izan zen Euskad(IN)klusiboa proiektuak 2022an izan dituen aurrerapenak aurkeztea, 2023rako helburuak aurkeztea eta beste lurralde batzuetako esperientzia inspiratzaileak ezagutzea.

Ekitaldiaren irekiera eta inaugurazioa Idoia Mendia lehendakariorde eta Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu sailburuak egin zuen, eta “etorkizun hobe, inklusiboago eta aukerak pertsona guztiengana iritsiko diren baterako prestatzearen” garrantzia azpimarratu zuen. Berarekin izan zen Marijose Rodrigo, Gizateako presidentea, eskerrak eman zizkion Lan eta Enplegu Sailari bere laguntzagatik. Era berean, laneratzeko enpresek agente ekonomiko gisa egunez egun egiten duten lana nabarmendu zuen, gehien behar dutenentzat aukerak sortzen dituzten eragileak baitira, eta, gainera, inguruko gainerako eragileekin lankidetzan eta lankidetzan egiten baitute.

Jardunaldiaren lehen zatian, Miren Urkizu Gizateko teknikariak proiektuaren 2022ko aurrerapenen zabalkundean jarri zuen arreta, hau da, laneratzeko enpresak sortzeko identifikatutako lankidetza publiko-pribatuko aukeren zabalkundean. Auxtin Ortiz Lanagro kalifikazio berriko laneratze-enpresako administratzailearekin batera aurkeztu zuen zerbitzu-proiektu hau Arabako Errioxako lehen sektorean.

Ondoren, esperientzien mahaiari ekin zioten. Enplegu inklusiboarekin lotutako hiru proiektuk osatu zuten mahaia:

Integra todos. Segurako mendilerroan, Albaceten, kokatutako laneratze-enpresa bat, landa-ingurunean aktibazio ekonomikoa dakarrena. Mar González enpresako gerenteak esperientzia hurbildu zuen.

Haz Solar. Madrilgo erakundeen arteko ekimen bat, energia berriztagarrien sektorean enplegu inklusiboa sortzeko. San Martin de Porres Fundazioko Elena Gilek aurkeztu zuen proiektua.

Integrados. Villenatik, Alacantetik, ekonomia zirkularrarekin eta errefusako plastikoaren errebalorizazioarekin lotutako esperientzia hau ezagutu zuten, Paco Punzano zuzendariaren eskutik.

Topaketaren hurrengo zatian, laneratzeko enpresa bat sortzeko eta kalifikatzeko prozesua aurkeztu zen. Horretarako, Joana Revilla Gizateako koordinatzaileak Zabalduz Kooperatibako Andoni Zulaikaren eta Susana Rabuñal Lanbideko laneratze-enpresen arloko teknikariaren arteko elkarrizketa dinamizatu zuen, eta haiekin izan ziren laneratzeko enpresa bat sortzeko eta kalifikatzeko prozesua gertutik ezagutzeko.

Jardunaldiari amaiera emateko, Paco Pedraza Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarteratze zuzendariak hartu zuen parte, Lan eta Enplegu Sailak Gizatearekin duen lankidetza nabarmendu zuen. Joana Revillarekin batera egon zen, eta erakunde sustatzaileek laneratzeko enpresa berriak edo lehendik dauden enpresetan linea berriak sortzeko eragile gisa duten garrantzia azpimarratu zuen.

Iturria: Gizatea

Gizarte Ekonomiaren Unibertsitate Astearen barruan, martxoaren 15ean, “Emakumeak eta kooperatibismoa” izeneko Ekonomia, Enpresa eta Generoaren VII. Jardunaldia egin zen Sarrikoko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean. Jardunaldi horretan, hiru ikuspegitatik aztertu ziren emakumeak eta kooperatibismoa: gaiaren ikuspegi orokorra, ikuspegi jurista eta, azkenik, Eroski kooperatibaren esperientzia.

Lehen zatian, Eunate Elio irakaslea arduratu zen puntu horretaz. Bere hitzaldian, batez ere, kooperatibismoak genero-berdintasunari egindako ekarpena aurkeztu zuen. Azaldu zuenez, plantilaren partaidetza duten enpresek, eta bereziki lan elkartuko kooperatibek, enplegu gehiago sortzeko joera dute oro har, eta enpresa konbentzionalek baino denbora zailagoetan gehiago babesteko joera; gainera, enpresa kooperatibo eta partaidetuek ohiko enpresek baino emaitza hobeak dituzte langileentzat, beren errenta eta aberastasun mailei dagokienez; eta, azkenik, banaketa hori bidezkoagoa da. Krisi garaian biziraupen handiena duten enpresak direla ere esan zuen.

Bereziki interesgarria izan zen azpimarratzea kooperatibismoa eta feminismoa balio berdinez elikatzen direla: berdintasuna eta justizia. Hala ere, kontraesan batzuk daude teoriaren eta praktikaren artean, Eliok adierazi zuenez; izan ere, kooperatibak lan-merkatu baten eta gizarte baten barruan daude, emakumeak gizonen aldean desberdintasun-egoeran mantentzen dituztenak, lanaren eta langileen eredu historikoan ikus daitekeenez. Gainera, identitate kooperatiboko berdintasuna ez da beti bihurtu gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna. Azkenik, gure inguruko kooperatibetan genero-berdintasunari dagokionez konpondu beharreko arazoetako bat da emakumeek parte-hartze txikia dutela postu exekutiboetan eta gobernu-postuetan, eta horri banaketa horizontal handia gehitu behar zaio.

Bigarren zatian, kooperatibek berdintasunerako duten egokitasuna aztertu zen, kooperatiben printzipio eta balioek berdintasunerako eta interes sozialerako bokazio esplizitua baitute. Halaber, oso interesgarria izan zen lege autonomikoetan genero-ikuspegia aplikatzeari buruz egindako azterketa. Multzo honetan gai hauek landu ziren: berdintasuna printzipio informatzaile eta zeharkako gisa; laneratzeko eta bazkide izateko oztopoak; ordainsari, prestakuntza eta sustapen berdintasun erreala; lan- eta sozietate-bizitza familiarekin eta pertsonalarekin bateratzea, baita erantzunkidetasuna ere; genero-indarkeria jarduera ekonomikotik kentzea; emakumeen eta gizonen presentzia orekaturako neurriak; eta beste alderdi batzuk, hala nola, sexuaren arabera datuak ez banatzea eta komunikazio inklusiboa sartzea.

Ikusi ahal izan zen, ordea, berdintasunaren garapena oso modu desberdinean garatzen ari dela autonomia erkidego desberdinetako kooperatiba legeetan. Horrek guztiak garapen handiagoa edo txikiagoa eskatzen du, kooperatiba dagoen autonomia-erkidegoaren arabera.

Amaitzeko, Eroskiren ordezkariak kooperatiba hau aurkeztu zuen eta enpresa berdintasuna garatzen ari den arloak garatu zituen. Kooperatiba honetarako, emakumeen eta gizonen arteko aukera-berdintasuna erakundearen kudeaketaren oinarrizko printzipio estrategikoa da.

Ondorio gisa, kooperatiben ereduak emakumeentzat dituen onurei heltzen diegu berriro, eta azpimarratzen dugu eredu horrek lan-baldintza eta lan-segurtasun handiagoak eskaintzen dituela, kudeaketan eta gobernantzan parte hartzeko aukera ematen duela, prestakuntza eta garapena zabaltzen dituela eta, azkenik, sareko lana eta lankidetza indartzen eta garatzen dituela. Elioren arabera, “emakumeen jabekuntzaren eragin biderkatzailea” gizartean, enpresetan, politikan eta familian islatzen da.

Jarduera hau Enpresa eta Zuzenbide Zibila Sailak, Ekonomia eta Enpresa Fakultateko Berdintasun Batzordeak eta GEZKIk antolatu zuten.

Iturria: OVES-GEEB

Estatuko eta nazioarteko gizarte-ekonomiako ikerketa-zentro, -institutu eta bestelako unibertsitate-egiturek Gizarte Ekonomiaren Unibertsitate Astea ospatu dute martxoaren 20tik 30era. Guztira, 138 jarduera antolatu dira, 38 unibertsitatetan, egun horietarako. Estatu osoko deialdien errekorra hautsi da, eta Latinoamerikako unibertsitateen parte-hartzea gero eta handiagoa da.

CIRIECek antolatzen du Unibertsitate Astea, Gizarte Ekonomiako Ikerketarako Unibertsitate Zentro eta Institutuen ENUIES Sarearen bidez. Besteak beste, hitzaldiak, mahai-inguruak, argitalpenen aurkezpena eta ikerketa-proiektuen, mintegien, tailerren, erakusketen edo berariazko prestakuntzen emaitzak biltzen ditu.

GEZKIk hainbat jarduera egin ditu, besteak beste, “Emakumeak eta kooperatibismoa” jardunaldia eta EHUren (GEZKIren bidez) eta UPNAren (Ekonomia Sozial eta Kooperatibako Katedraren bidez) arteko lankidetza-hitzarmena sinatzea.

Martxoaren 30ean, ENUIES, CIRIEC eta Enpresen Administrazioak (AECA) batera jardun zuten, itxiera-ekitaldi gisa. Valentziako Unibertsitate Politeknikoko ADE Fakultatean egin zen ekitaldia, eta bertan parte hartu zuren José Manuel Pingarrónek, Unibertsitateetako idazkari nagusiak; María del Mar Marínek, ADEko fakultateko dekanoak; Adoración Mozasek, CIRIEC-Españako lehendakariak; Leandro Cañibanok, AECA-ko lehendakariak; eta Juan F. Juliák, ENUEIESeko lehendakariak.

Ekitaldi horretan, Ekonomia Sozialaren Unibertsitate Astearen proiektuaren ondorioak aurkezteaz gain, CIRIECeko Ikertzaileen Direktorio berria eta ENUIES sareko Gizarte Ekonomiako unibertsitate-prestakuntzaren 2. txostena aurkeztu ziren.

Ekitaldiaren amaiera CIRIECeko zuzendari José Luis Monzónek eta OIBESCOOP elkarteko lehendakari eta CIRIEC-Espainiako lehendakariorde Carmen Marlecuellok eman zuten.

Iturria: CIRIEC

Ekonomia Feministaren Kongresua pasa den martxoaren 16tik 18ra egin zen Bartzelonan. Aurten, Ekonomia (digital) feminista izan du gai artikulatzaile, gorputz teoriko eta praktikoa garatzen laguntzeko, bai eta ekonomia feministak iraultza digitaletik eta trantsiziotik ekonomia eta bizitzaren digitalizaziorantz aztertzen laguntzeko ere. Horrela, dimentsio digitala topaketaren zeharkako aterkia izan da.

Formatu eta proposamen ugari bildu ditu Kongresuak, hiru elementu konbinatuz: truke akademikoa, ekonomia feministen topaketa eta genero-indarkeriari buruzko datuak ardatz dituen openspace/datathon digitala. Gaiak edo ardatzak hauek izan dira: digitala, sistemikoa, erakundeak, politikak, zainketak, epistemologiak eta indarkeriak.

Esparru horretan, martxoaren 16an, osteguna, REAS Red de Redes feminismoen batzordeko Teresa de la Fuentek aurkezpen bat egin zuen: “Ekonomia Solidarioan ikuspegi feminista sartu beharra erronka ekosozialen presaren aurrean”. Aurkezpen horretan, “Ekonomia Solidarioaren Printzipioen Gutunean” bilduta dauden ekonomia solidarioaren printzipioak eta balioak berrikusteko prozesua garatu zen.

Ekonomia Sozial eta Solidarioak (ESS) beharrezko trantsizioari ekitea esan nahi du, egungo zibilizazio-kolapsoaren aurrean, Ekonomia Feminista (EF) bezalako beste proposamen batzuen eskutik. Esparru horretan esaten da ESSaren proposamena benetan eraldatzailea izango dela, bai, eta soilik EF sartzen badu. Puntu honetan, beharrezkoa da erabat desberdina den sistema baten trantsizio baterantz aurrera egitea: ekonomia feminista eta solidarioa (EFS).

Iturria: El Salto Diario