Bloga

Urtarrilean itzuliko gara gizarte ekonomiako albiste, argitalpen eta ekitaldi gehiagorekin!

Entrega-ekitaldia azaroan egitea aurreikusita zegoen, baina sariaren epaimahaiak gala atzeratzea erabaki du, pandemia dela eta. ASLEk nazioartean ematen du sari hori, 1991z geroztik. Gizarte-ekonomia identifikatzen duten printzipioen defentsan eta sustapenean gehien nabarmendu diren pertsonak, enpresak eta erakundeak saritu nahi ditu, hala nola parte-hartzea, demokrazia eta elkartasuna.

Sortu zirenetik, mundu osoko enpresa eta partikularren lana onartu dute sari honekin. Oraingo honetan, ‘Txemi Cantera’ko epaimahaiak Josetxo Hernándezen lanari balioa eman nahi dio, eta nabarmendu nahi du “lan-sozietateei eskainitako bizitza, parte hartzen duen enpresaren adierazle nagusia eta gizarte-ekonomiaren formula bikaina” dela. Gainera, epaimahaiak, besteak beste, nabarmendu du “konpromiso sendoa” duela enpresa-antolakundeetako pertsonen zentraltasunarekin, eta “konpromisoa hartu duela parte-hartzea sustatzeko, erantzukizun sozial korporatiboarekin eta gizartearekin kohesionatutako enpresa-ereduekin”.

Josetxo Hernández Duñabeitia (Zumarraga, 1953) izan zen 1978an bere jaioterriko IRIMO SAL estatuko lehen lan-sozietateetako baten sorreraren buru. Handik, zenbait urtez, lan-sozietateen esperientzia ezagutu nahi zuten langile-taldeei aholkuak eman zizkien, eta, hala, Euskadin garai hartan krisian zeuden enpresak birmoldatzeko formula hau zabaltzen lagundu zuen.

1982an aktiboki hartu zuen parte ASLEren fundazioan, eta 1983tik 2020ko maiatzaren 31ra bitartean izan zen haren kudeatzailea. ASLEko gerente gisa, gainera, lan-sozietateen garapenean aktiboki parte hartu du haiek arautu dituzten legeen bidez, eta langileen partaidetza duen enpresaren definizioa ere bultzatu du, legediaren barruan.

Gainera, Oinarri SGR, Euskadiko Gizarte Ekonomiarako espezifikoa den elkarren bermerako lehen sozietatearen sorrera sustatu zuen. Hernández kudeatzaile zela, ASLEk Euskalitek emandako urrezko ‘Q’-a lortu zuen, eta erakunde horretako lehendakaria izan zen 2013tik 2019ra bitartean.

Gainera, Hernández bera izan zen, 1991n, Txemi Cantera Gizarte Ekonomiako Nazioarteko Sariaren sustatzailea, gaur egun mundu osoko gizarte-ekonomian erreferentzia dena, ASLEk komunikatu batean adierazi duenez.

Iturria: ASLE, 20 minutos

Joan den ostiralean, azaroaren 27an, Euskadiko Ekonomia Solidarioaren Azoka birtuala inauguratu zen, eta abenduaren 18an amaituko da. Hiru aste horietan, ekonomia solidarioari eta merkatu sozialari buruzko hitzaldiak, elkarrizketak, tailerrak, aurkezpenak eta proiekzioak izango dira.

Erakusleiho birtual bat dute, eta bertan Euskadiko Merkatu Sozialeko erakunde guztien produktuak eta zerbitzuak aurki daitezke, era guztietakoak: elikagai ekologikoak, finantza etikoak, energia berriztagarria, kultura konprometitua, arropa eta produktu birziklatuak, etxebizitzaz bestelako ereduak…

Aurten, eredu ekonomiko hegemonikoa aldatzeko Euskadiko merkatu sozialaren barruan dauden aukerak ezagutaraztea du helburu azokak. Beste behin ere, pandemia horren bidez, agerian geratu da ez duela funtzionatzen eta aldatzea presazkoa dela. Horregatik, ahaleginak adibide praktiko eta errealak ematean oinarritzen dira, ekonomia etiko, demokratiko, solidario, feminista eta jasangarriagorako beharrezko urratsak pixkanaka-pixkanaka emateko.

Gainera, aurten, Black Friday ospatzen den egunean bertan inauguratu dute azoka. Horrexegatik, hain zuzen ere, Alternatibak daude! leloa, kontsumo oldarkor horretatik haratago, erakunde batzuek arduraz behar duguna ematen digutela eta, kontsumitzen badugu, sistema hori aldatzen lagundu dezakegula ikusarazi nahi dute; sistema hori ez da jasangarria, ez planetarentzat, ez bertan bizi garen pertsonentzat.

Informazio gehiago

Iturria: REAS Euskadi

Krisiaren aurrean sektoreak duen funtsezko eginkizuna aitortzea eta haren ekarpen soziala indartuko duten finantzaketa-neurri osagarriak aldarrikatzen dute erakundeek.

Sareen Sareak proposamen estrategikoak biltzen dituen dokumentu bat aurkeztu du, Covid-19ren krisiak Euskadiko erakunde sozialetan sortutako ondorioei aurre egiteko helburuarekin.

Dokumentu hori Eusko Jaurlaritzari, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako sailburuaren bitartez eta Eusko Legebiltzarreko alderdi politikoen ordezkariei bidali diete, pandemiaren eragin sozialari erantzuteko proposamenak helarazteko.

Hirugarren Sektore Sozialak ezinbesteko zerbitzuak ematen ditu eta pertsona zaurgarrienak babesten ditu. Euskadiko erakunde sozialek lan handia eta funtsezkoa egiten dute gizarte-ongizatea garatzeko eta sektore hau funtsezkoa eta ordezkaezina da, botere publikoei pandemiaren ondorio negatiboak murrizten laguntzen baitie. Betetzen duten lana ezinbestekoa da, baina baliabideak behar dituzte segurtasun osoz egiten jarraitzeko.

Estrategiak agerian uzten du Covid-19ren krisiak Euskadiko Hirugarren Sektore Sozialeko erakundeetan izan duen eragina. Erakundeek aldaketa handiei aurre egin behar izan dizkiete euren zerbitzu eta jardueretan. Izan ere, pandemia hasi zenetik zerbitzu berriak sortu, itxi edo egokitu behar izan dituzte erakunde askok.

Pandemiak hartzaileengan izan dituen ondorio negatiboak ere jasotzen ditu dokumentuak. Konfinamenduaren ondoriozko arazoak, baliabide ekonomikoen faltarekin lotutakoekin batera, bereziki pertsona zaurgarrienei eragin dietenak.

Horregatik guztiagatik, pandemiaren eragin sozioekonomikoa konpontzeko proposamen sorta bat aurkeztu dute. Ezinbestekoa da oinarri sendo bat finkatzea gizarte-ekimeneko erakundeentzat, etorkizuneko egitura ekonomiko egonkorra eta nahikoa ahalbidetzeko eta berme guztiekin milaka pertsona artatzen jarraitzeko.

Hirugarren Sektore Sozialak Eusko Jaurlaritzari helarazi dizkion eskaeren artean, honako hauek nabarmentzen dira: erakundeei krisiari erantzuteko behar dituzten baliabideak ematea, sektore soziala pandemiaren kudeaketan funtsezko zerbitzu gisa aitortzea eta gobernantzako maila guztiekin elkarrizketa zibilerako konpromisoa hartzea (autonomia, foru zein udal mailetan).

Iturria: Sareen Sarea

Bexen Medical izan daiteke Pfizer enpresak garatutako Covid txertoak dakartzan biltegiratze- eta banaketa-zailtasunen irtenbidea, -70ºC-ko tenperatura behar baitu ongi kontserbatzeko.

Duela bost urte baino gehiago konpainia honek modu aitzindarian hasi zuen bidea, Bexen Bioservices estatuko lagin biologikoak gordetzeko lehen zentro pribatua sortu zuenean, gaur egun indar handiagoa hartu du Covid txertoa tenperatura oso baxuetan kontserbatzeko beharragatik.

Gaur egun, bioteknologia-, botika-, odol- eta ehun-bankuekin eta abarrekin lan egiten du enpresak. Horretarako, milioika lagin biltegiratzen ditu Euskadiko instalazioetan, eta lagin biologikoak sortzen dituzten zentro eta erakundeei kudeaketa- eta kontserbazio-irtenbideak eskaintzen dizkie.

Hernaniko instalazioetan, Bexen Medicalek ia 10 milioi Covid txerto biltegiratu ditzake Stirling marka amerikarreko azken belaunaldiko ultraizozgailuetan, eta, aldi berean, banatzaile esklusiboa da espainiar estatuan.

Iturria: TuLankide

Joan den azaroaren 27an Gizarteratze Enpresen Eguna ospatu zen. Horretarako, FAEDEI federazioak — zeinaren parte den GIZATEA—, Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioaren laguntzarekin, jardunaldi bat antolatu zuen, eta bertan, Covid-19k gizarteratze-enpresetan duen eragina eta horren ondorioak arintzeko ekintzak aztertu ziren.

Antolatzaileek diotenez, egun hau aukera bikaina da gizarteratzeko enpresek gizartean bazterturik edo baztertzeko arriskuan dauden pertsonak laneratzeko aukerak sustatu eta sortzeko egiten duten lana ezagutzeko.

Aurtengo topaketaren helburua gizarteratze-enpresen egoera zehatza aztertzea izan zen, Covid-19k sortutako krisiaren testuinguruan, eta gizarteko talde ahulenetan izan ditzaketen ondorioak arintzeko irtenbideak identifikatzea.

Iturria: Observatorio Español de Economía Social

Azaroaren 27tik abenduaren 18ra egingo da, www.merkatusoziala.eus web orrian.

Ziurgabetasunez eta aldaketaz beteriko urtea izaten ari da 2020a. Covid19ren mundu mailako pandemiak eraginda, gure bizitzak goitik behera eraldatzen ari diren ondorio sozial eta ekonomikoak utzi dizkigu.

Gauza bera gertatu da aurtengo azokarekin. Udaberriko konfinamendua, osasun-murrizketa aldakorrak eta beste konfinamendu bat izateko arriskua direla eta, aurtengo edizioa birtualki egitearen aldeko apustua egin dute.

Zer egingo da aurtengo edizioan?

Aurten, eredu ekonomiko hegemonikoa aldatzeko existitzen diren alternatibak ezagutaraztera bideratuko dira; izan ere, berriro ere, pandemia honekin, agerian geratu da ez duela funtzionatzen, eta premiazkoa dela aldatzea. Horregatik, ahaleginak adibide praktiko eta errealak ematean oinarrituko dira, pixkanaka ekonomia etikoago, demokratikoago, solidarioago, feministago eta iraunkorrago baterantz urratsak emateko.

Hainbat ibilbide eta jarduera dituen espazio birtuala

Edizio honetan, azokako leku eta jarduera tradizionalak espazio birtualetara egokitu dituzte:

• Erakusleiho birtual bat izango dute, Ekonomia Solidarioko erakundeen produktuak eta zerbitzuak ikusi eta erosi ahal izateko.
• Hitzaldien eta tailerren bidez ezagutzak zabaldu eta jakintzak partekatuko dira.
• Erakundeen arteko lankidetza garatuko dute hainbat jardueraren bitartez.

Gainera, aurten, inoiz baino gehiago, ingurumen-inpaktua murriztuko dute, material fisikoen erabilera ezabatuz eta software libreko teknologien alde eginez. Eta beti bezala, bizitza erdian jartzen jarraituko dute proposatutako jardueren bidez.

Iturria: REAS Euskadi eta Merkatu Soziala

Joan den azaroaren 1etik, Iñaki Nubla Otaola (Trapagaran, 1962) da KONFEKOOP – Euskadiko Kooperatiben Konfederazioko zuzendari nagusia.

KONFEKOOP – Euskadiko Kooperatiben Konfederazioa Euskal Autonomia Erkidegoko Kooperatibak ordezkatzen dituen erakundea da. 1.300 kooperatiba baino gehiago biltzen ditu, sektore guztietakoak: industria, zerbitzuak, irakaskuntza, kreditua, kontsumoa, garraioa, etxebizitza, nekazaritzako elikagaiak eta beste sektore batzuk. Horiek 57.000 langile baino gehiagori ematen diete lana (EAEko biztanleria okupatuaren % 6tik gora) eta 1.300.000 bazkide baino gehiago dituzte.

Iñaki Nublak ondo ezagutzen du euskal kooperatibismoa, 30 urtez izan baita Euskadiko Nekazaritzako Elikagaien Kooperatiben Federazioko idazkari teknikoa, joan den ekitaldian KONFEKOOPen sartu aurretik. Era berean, kontseilari da enpresa- eta finantza-zerbitzuetako zenbait enpresatan, hala nola ELKARGI SGRn eta HAZILUR ENPRESEN SUSTAPENA SAn. Euskadin kooperatiba berrien sorrera sustatzen duen ELKAR LAN S. Coop. sozietateko lehendakaria ere bada.

Kooperatibek euskal ekonomian duten garrantziaren eta erantzukizunaren jakitun, enpresa-eredu hori bultzatuko du, tresna egokia delakoan kalitatezko enplegua, iraunkorra eta bertako ekonomiaren garapenarekin konprometituta dagoena lortzeko.

Iturria: KONFEKOOP

Europako Batzordeak (EB) Nafarroa eta Gabrovo eskualde bulgariarra «erreferentzia» izendatu ditu ekonomia sozialean eta lehiakortasun iraunkorraren eta berdintasun sozialaren garapenean.

Nafarroako Gobernuak iragarri zuen Europako Batzordeak ekonomia sozialeko «erreferentzia» izendatu duela, eta, horregatik, Gaitasunen Itun baten (Pact for Skills) garapenean parte hartu dute.

Itun honen xedea da «lan egiteko adinean dauden pertsonen kualifikazioa hobetzeko neurri zehatzak hartzea sustatzea, eta elkarteei esker ahaleginak bateratzea». Nafarroako Ekonomia eta Enpresa Garapeneko kontseilari Manu Ayerdik, Hiritarrekiko Harremanetarako kontseilari Ana Ollorekin batera, Gaitasunen aldeko Ituna prestatzeko ardura duen lan-taldean parte hartu zuen. Bilera horretan, Nicolas Schmit eta Thierry Breton, EBko komisarioak izan ziren.

Uztailaren 1ean, Europako Batzordeak lehiakortasun jasangarrirako, gizarte ekitaterako eta erresilientziarako Europako Gaitasunen Agenda berria argitaratu zuen. Batzordearen arabera, «klimaren aldetik neutroa den» Europaranzko aldaketa azkarrak eta covid-19aren pandemiak areagotutako eraldaketa digitalak «lan egiteko, ikasteko eta gizartean parte hartzeko modua aldatzen ari da». Europako erakundearen ustez, «aukera horiek aprobetxatzeko, europarrek erronka horiei arrakastaz aurre egiteko gaitasunak garatu eta eskuratu behar dituzte».

Horretarako, Gaitasunen Europako Agendak hamabi ekintza biltzen ditu, lau zutaberen inguruan antolatuak, eta horietako lehena Gaitasun Itun bat onartzea da, Nafarroak horren prestakuntzan parte hartu duena.

Ayerdik azaldu zuenaren arabera, Nafarroa da ekonomia soziala industria-garapenaren ardatz gisa sartu duen EBko eskualde bakarra, Espezializazio Adimenduneko Estrategiaren (S3) esparruan.

Gaur egun, ekonomia sozialak bi milioi enpresa biltzen ditu Europar Batasunean, Europako enpresa guztien %10, eta 14 milioi pertsonari baino gehiagori ematen die lana, EBko biztanleria aktiboaren %6,5.

Iturria: Naiz