Bloga

Almeriako Unibertsitatean, urtarrilaren 25ean eta 26an, CIRIECeko (Espainia) Ekonomia Sozialeko Ikerketarako Unibertsitate Zentro eta Institutuen ENUIES Sarearen topaketa egin zen. Topaketa Gizarte Ekonomiako Zuzenbidean Ikertzeko Zentroaren eta aipatutako unibertsitateko Enpresa Kooperatiboaren (CIDES) lankidetzarekin egin zen aurten, eta “Hezkuntza, prestakuntza eta ikerketa gizarte-ekonomian: Unibertsitatetik ezagutzak transferitu eta trukatzeko beharra” lemapean. ENUIES Topaketarekin batera, Ekonomia Sozialeko Ikertzaile Gazteen VII. REJIES Topaketa ere egin zen Almerian.

Topaketa mahai-inguru batekin hasi zen: “Hezkuntza eta prestakuntza gizarte-ekonomian: unibertsitatetik eta unibertsitaterako ikuspegia”. Bertan agerian geratu zen gizarte-ekonomia unibertsitatean behar bezala islatzeko oraindik egin beharreko lan izugarria. Gaur egun, adibidez, gizarte-ekonomiako bi doktoretza ofizial baino ez daude, Espainiako 90 unibertsitate baino gehiagoren artean; eta maila askotan, baita gizarte-zientzien arloan ere, oraindik ez da eskaintzen inolako prestakuntzarik kooperatibismoan eta gizarte-ekonomian.

Hala ere, bai Gizarte Ekonomiarako Europako Ekintza Plana, bai Espainiako Unibertsitate Sistemaren Lege Organiko berria bi tresna dira gizarte-ekonomiaren presentzia hobetzeko eskatzeko unibertsitateko ikasketa-planetan, Gizarte Kontseiluetan eta unibertsitateko ekintzailetzari laguntzeko bulegoetan.

Mahai-inguru horren ondoren, ENUIES sarean integratutako zentro eta institutuen aurkezpenak hasi ziren. Gizarte-ekonomiako hogeita hamar bat unibertsitate-egitura daude estatu osoan, ikerketa-zentroen, unibertsitateko institutu ofizialen, katedren eta beste unibertsitate-egitura batzuen artean. Azken hamarkadetan, ahalegin berezia egin dute gizarte-ekonomiak unibertsitateetan duen presentzia handitzeko, bai gradu- eta gradu-ondoko ikasketetan, bai ikerketa-arloan.

CIRIECeko Ekonomia Sozialeko Ikertzaile Gazteen Sareak (REJIES) Almeriako VII. Topaketa egin zuen, ENUIES 2024 Topaketaren barruan. REJIES Topaketan, Almeria, Sevilla, Coruña, Valentzia, Valentziako Politeknikoa, Gaztela-Mantxa, Zaragoza, Euskadi, Mondragon eta UNED unibertsitateetako hogei bat gazte bildu ziren.

REJIES Topaketaren programari hasiera emateko, ikertzaile gazteek abian jarritako edo egindako zenbait ikerketa aurkeztu ziren, eta Topakundeko gainerako parte-hartzaileen ekarpenak eta iradokizunak jaso ahal izan zituzten. Besteak beste, politika publikoei, ekonomia sozialaren estatistikei, ekoberrikuntzari edo mugimendu kooperatiboaren historiari buruzko doktoretza-proiektuak egiten dira.

ENUIES VI. Topaketa eta REJIES VII. Topaketa urtarrilaren 26an amaitu ziren, Almeriako Unibertsitatean, gizarte-ekonomiako ikertzaile gazteek komunikazio gehiago aurkeztu zituztela, eta ENUIES Sareko Ekonomia Sozialeko ikerketa-zentro eta -institutuen jarduerak ere aurkeztu zituztela.

Jardunaldian, baterako saio bat egin zen, eta mahai-ingurua egin zen gai honi buruz: “Europako ikerketaren ebaluazioaren erreforma eta Espainiako irakasleen egiaztatze-sistema”. Gizarte-ekonomiako karrera akademikoan lege-aldaketa berriek dakartzaten erronkak aztertu ziren, irakasleen eta ikertzaileen etorkizun akademiko eta zientifikorako garrantzi eta erabilgarritasun handiko gaia.

Iturria: CIRIEC

Aurreko edizioek izandako arrakastaren ondoren (38 unibertsitate eta 5.000 pertsona baino gehiago izan ziren azken entregan), CIRIEC-Espainiako ENUIES sareak Gizarte Ekonomiako zentro, institutu, katedra eta bestelako ikerketa egituretarako deialdia iragarri du. Martxoaren 4tik 14ra bitartean egingo den Gizarte Ekonomiaren 5. Unibertsitate Astean parte hartzeko gonbita egin du. Hamaika eguneko iraupenak, jardueren banaketa eta tarte eraginkorragoak ahalbidetuko ditu.

CIRIECek Espainiako eta Iberoamerikako ikerketa-egiturei eskatzen die gizarte-ekonomiarekin eta haren alderdiekin lotutako jarduera bat edo batzuk antola ditzatela, bai formatu presentzialean, bai online, beren zentro, fakultate edo unibertsitateetatik, iradokitako egunen batean. Helburua da Gizarte Ekonomiak unibertsitatearen esparruan duen garrantzia azpimarratuko duen ekitaldi-agenda zabala osatzea. Azken egunean, martxoaren 14an (osteguna), ENUIES Sareak, CIRIECek eta Espainiako Kontabilitate eta Enpresen Administrazio Elkarteak (AECA) jarduera bateratua egingo du.

Unibertsitateko 5. Aste hau, gainera, ‘Gizarte Ekonomiaren momentuma’ deitu izan denaren testuinguruan ospatuko da. Izan ere, NBE, LANE, ELGA eta Europako Kontseilua bezalako erakundeek azken bi urteetan ekonomia eredu horri buruzko hainbat ebazpen argitaratu dituzte. Bestalde, Espainiar estatuan, Lan eta Gizarte Ekonomiako Ministerioak Gizarte Ekonomia bultzatzeko plan integrala argitaratu berri du, 80 milioi eurokoa.

ENUIESetik gizarte-ekonomiako eragileak ere jardueretan parte har dezaten animatu zaie.

Unibertsitate-zentro bakoitzak hainbat jarduera antola ditzake bere helburu eta baliabideen arabera. Besteak beste, hitzaldiak, mahai-inguruak, erakusketak, liburuen aurkezpenak edo ikerketa-proiektuen emaitzak, tailerrak edo prestakuntza espezifikoak izan daitezke. Azken batean, Gizarte Ekonomia Unibertsitatera ekartzea da helburua, eta alderantziz, Unibertsitatean Gizarte Ekonomiaren alde egiten ari dena erakustea.

Izen ematea ondorengo formularioan:

Iturria: Observatorio español de la economía social

ESS ez da soilik burutapena, ez beste ekonomia bat errebindikatzen duen mugimendua, errealitate haztagarria baizik. Gizateriaren zati baten oinarrizko beharrak ebazten ditu, eta hori da bere balio nagusia.

ESStzat hartzen ditugu ekimenak, batzuk sozioenpresarialak, beste batzuk komunitarioak, normalean jabetza kolektibokoak eta kudeaketa demokratikokoak, beharrak asetzeari lehentasuna ematen diotenak irabazien gainetik; administrazioekiko edo beste enpresa batzuekiko independenteak dira; feminismoaren, ekologismoaren, antirazismoaren, ekitatearen, elkartasunaren, inklusioaren eta abarren balioek bideratzen dituzte, eta gizartea aldatzeko borondatea dute.

Normalean, ekimen horiek elkarte, fundazio, lan-sozietate edo mutualitate, gizarteratze-enpresa edo enplegu-zentro berezi, eta batez ere, kooperatiba izan ohi dira; baina ez dira ESS forma juridikoagatik, baizik eta printzipio eta balio batzuk egunero erabiltzeagatik.

ESS gero eta errealitate sendoagoa, zabalagoa eta autokontzienteagoa da. 1980ko hamarkadaz geroztik, leku guztietan hazi da. Hala ere, modu organikoan egiten du, hau da, motel, eta merkatu eta gizarte kapitalista baten barruan, eta, beraz, kudeatzen zailak diren tentsioen mende dago beti, eta haren hazkundeak talka egiten du egitura-mugekin. ESSren ahalmen guztiak garatzeko, kapitalismoa desegin beharko litzateke lehenik.

Azken urteotan, munduaren bilakaerak beldurra ematen du: pobrezia eta gizarte-desberdintasuna areagotzea; faxismoa areagotzea; inperialisten arteko norgehiagokak areagotzea eta gerrak ugaritzea; kolapso ekologikoaren arriskua, kaos klimatikoaren, biodibertsitatearen galeraren, desertizazioaren, ur eta lur emankorren eskasiaren, erregai fosilen agortze progresiboaren, nahitaezko migrazio handien, mundu mailako atzeraldi berri baten hasiera…

Prezipitaziora garamatzan lokomozio-makina hau geldiarazteko, egiturazko erreforma-programa bat ezarri beharko litzaioke kapitalari, trantsizio ekosoziala (TE) deritzona. Trantsizio horrek, mundu guztiari bizitza duina ematen dion bitartean, lehorrean geldiarazten ditu berotegi-efektua eragiten duten gasen emisioak eta biodibertsitatearen galera, eta murriztu egiten ditu planetaren mugen barruko produkzioa eta kontsumoa.

Hori lortzea aukera bat baino ez da, testuinguru kritiko batean soilik, non gizarteen pobretze orokorrak eta hondamendi natural suntsitzaileen ugaltzeak, baita Ipar Globalean ere, borroka eta denboran zehar ehunka milioi pertsonak denboran zehar iraun duten alternatibak planeta osoan sortzea bermatzen baitute, hauteskunde edo altxamendu herrikoien bidez, TE abian jartzen duten gobernu berriak sortu arte, mugimendurik gabe.

Baina zentzuzkoa al da ahalegin guztiak irabaztea hain zaila dirudien TE bat behartzean kontzentratzea? Zuhurragoa litzateke bi eszenatokiei estrategia dual funtzionala ezartzea: TEko bat postkapitalismorako bidean, beste bat basakeriari aurre egiteko eta bizirik irauteko.

ESSren aldetik, estrategia dual hori hazi egingo litzateke, eta, horretarako, behar gehiago asetzeko, erreferente errepikakorrak biderkatu eta zabaltzeko, komunitateak ehuntzeko, bizimodu osatuagoak eta iraunkorragoak zabaltzeko, subjektu emantzipatzailea sortzeko eta emantzipazio-mugimenduei baliabide gehiago emateko modu jasangarriak sortuko lirateke.

Jordi Garcia Jané

*2023ko abenduaren 14an GEZKIren ekonomia sozial eta solidarioari buruzko masterraren esparruan egindako mintegiaren edukiaren aipamena.

GIZAEKOA- Revista Vasca de Economia Social aldizkariaren 20. Alea argitaratu berri da. Zenbaki berri hau edukiaren aldetik ale berezia da, artikuluen atala Latinoamerikako gizarte ekonomiari eskaini baitzaio. Hori dela eta, Jorge Torres Ortega, Santiago de Chileko Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea izan da alearen editore gonbidatua.

Beste herrialde batzuetako gizarte ekonomiaren esperientzia ezagutzea gure ikuspegia aberasteko aukera paregabea da. Gainera, ezin da ahaztu Euskal Herriaren eta Latinoamerikaren arteko lotura berezia, ale hau bien gizarte ekonomiaren arteko lotura sendotzeko ekarpen bezala ere ulertu daitekeelarik.

Ekonomia Sozialaren Euskal Aldizkariaren ale berezi hau eskualdeko zenbait herrialdetako ekonomia sozial eta solidarioaren hazkundea eta bilakaera aztertzen ditu, eta kasu hauek nabarmentzen ditu: Txile, Argentina, Brasil, Ekuador, Uruguai, Kuba eta Kolonbia. Latinoamerika askotariko eskualdea da esperientziei eta ekonomia sozial eta solidarioarekin zerikusia duten praktikei dagokienez. Zenbaki berezi honetarako hautatutako herrialde bakoitzak beren historia, erronkak eta aukerak dituzte ekonomia sozial eta solidarioaren arloan.

Ale honetan aldizkariaren berezko beste atal batzuk mantendu dira, hala nola, sektorearen ekarpena, oraingoan Olatukoopen eskutik heldutako hausnarketarekin, Bitarturen laudo baten iruzkinarekin, edo euskal gizarte ekonomiari buruzko publikazioei eskainitako espazioa.

Alea eskuragarri hemen

Iturria: OVES-GEEB

Gizarte Ekonomiaren Euskal Behatokiak txosten bat argitaratu berri du, gizarte ekonomiak 2030eko Agendan ezarritako helburuak lortzeko duen zereginari buruzkoa. Garapen Iraunkorreko Helburuak (GJH) pobrezia ezabatzeko, ingurumena zaintzeko eta mundu osoko bizi-kalitatea hobetzeko dei globala dira. 2015. urtean, Nazio Batuetako Estatu Kideek 17 GJH onartu zituzten elkarrekin, Garapen Iraunkorrerako 2030 Agendaren funtsezko zati gisa. Asmo handiko plana da, eta 15 urteko epea du helburu horiek lortzeko.

Hainbat arlotan aurrerapenak lortu diren arren, GJHak lortzeko beharrezko neurriak ez dira behar den erritmoan eta irismenean aplikatzen. Hala ere, bada prozesu hori bizkortu lezakeen alternatiba baliotsu bat: Ekonomia Sozial eta Solidarioa (ESS). ESSak aukera ematen du GJHen helburua berriz aztertzeko, eredu horretan zentratuz. Interesa duten hainbat alderdiren parte-hartze aktiboa, hala nola ESSarekin zerikusia duten erakunde eta enpresena, funtsezkoa izan daiteke 2030 Agenda azkarrago betetzeko. GJHak lortzeko aurrerapausoa gelditu den une honetan, pertsonak eta planeta beren kezken erdian kokatzen dituen ikuspegi zehatz gisa aurkezten da ESS.

ESS erakundeak nabarmentzen dira helburu sozial, ingurumeneko, demokratiko eta emantzipatzaileak dituztelako. Haren oinarrizko printzipioek azpimarratzen dute pertsonek lehentasuna dutela kapitalean, partaidetzazko gobernantzan, elkartasunean eta borondatezko lankidetzan, besteak beste.

ESSren eta 17 GJHen arteko lotura estua dela eta, lan honek ESSak helburu bakoitza lortzeko duen funtsezko zeregina aztertzen du. Gainera, ESS sektoreak Euskadin duen garrantzia kontuan hartuta, ikerketa honen beste helburu bat eskualdeko ekonomia sozial eta solidarioa osatzen duten erakundeen egungo egoera ebaluatzea da, gutxiago garatuta egon daitezkeen arloetan aurrera egiteko estrategiak proposatzeko.

Ikerketa honetan erabilitako metodologia bi zatitan banatzen da. Lehenik eta behin, GJHekin eta ekonomia sozial eta solidarioarekin lotutako oinarri teorikoak ezartzeko azterketa bibliografikoa egin zen. Bigarren zatian, GJHak ESarekin zerikusia duten Euskadiko erakundeetan nola aplikatzen diren diagnostikatu zen. Horretarako, erakundearen webguneen berrikuspena eta erakunde horietako arduradunei zuzendutako inkestak erabili ziren.

Laburbilduz, lan hau GJHei eta Ekonomia Sozial eta Solidarioari buruzko hausnarketa teorikoarekin hasten da, eta, ondoren, GJH bakoitza lortzeko ESSk duen zeregina aztertzen da. Gainera, atal honetan, Euskadiko ESS sektoreko erakundeek GJHak betetzen nola lagun dezaketen aztertzen da, egungo egoeraren diagnostikoa eginez. Azkenik, ondorioek azterketa horren alderdi garrantzitsuenak jorratzen dituzte, eta gutxiago garatuta egon daitezkeen arloetan aurrera egiteko gomendioak proposatzen dituzte.

Txostena hemen

Iturria: OVES-GEEB

GEEBk egindako “Ekonomia sozialaren eta zainketen PERTEa: genero-berdintasunari laguntzea” txostena argitaratu da.

Txosten honen helburua da PERTEak genero-berdintasunari egiten dion ekarpena aztertzea, baita ekonomia sozialaren eta solidarioaren eta generoaren arteko elkargunea ulertzea ere. Horretarako, kontzeptu hauek definitu ziren: genero-berdintasuna, ekonomia sozial eta solidarioaren printzipioak (aurrerantzean ESS), ekonomia soziala garapen iraunkorreko helburuetan duen papera. Era berean, ESSaren lorpen nagusiak aztertu dira: emakumeentzako enplegua sortzea eta genero-berdintasuna sustatzen laguntzea.

Bestalde, maila teorikoan egiaztatu denez, nahiz eta ESSk lortutako aurrerapenak izan, erronka garrantzitsuek bere horretan diraute, batez ere gizarte-ekonomiari dagokionez, eredu horren barruan oraindik ere genero-desberdintasunek irauten baitute, eta horiek emakumeei eragiten baitiete berariaz. Txosten horrek agerian uzten du beharrezkoa dela emakumeek ESSn nola parte hartzen duten eta emakumeek oztopo iraunkorrei nola aurre egin behar dieten sakon ebaluatzea.

Alde horretatik, garrantzitsua da nabarmentzea emakumeek gizarte-ekonomiari egiten dioten ekarpena, bai eta aurrez aurre dituzten oztopoak hausteko egiten duten ahalegina ere. Hala ere, ESSk frogatu du esplizituki laguntzen duela enplegu-aukerak sortzen, zehazki, sexuen arteko berdintasuna sustatzeko. Azkenik, atal teorikoa, ESSak etorkizunean aurre egin beharko dituen erronkak aztertu da.

Oro har, gizarte-ekonomiaren eta genero-berdintasunaren arteko elkargunea ulertzeak argitasuna emango du harreman horren konplexutasunari buruz, eta estrategia egokienak bideratuko ditu gizarte-ekonomian genero-berdintasunaren erronkak gainditzeko.

Txosten honek Gizarte Ekonomiaren eta zainketen PERTEak Genero Berdintasuna garatzen nola lagundu duen ikertu du. Era berean, euskal lurraldean genero berdintasuna garatzeko ekimen publiko honen irismena ezagutu nahi izan da. PERTEaren esparruan, zaintzarekin eta gizarte-ekonomiarekin zerikusia duten proiektuen ezarpen estrategikoak nola eragiten dion positiboki berdintasuna garatzeari, eta, bereziki, euskal lurraldean izan duten eragina ikusteari.

Iturria: OVES/GEEB

Txostenaren esteka

Ekonomia Soziala Bultzatzeko Plan Integralaren deialdia, aurrekaririk gabeko 80 milioi euroko esleipena duena, urtarrilaren 11n argitaratu zen Estatuko Aldizkari Ofizialean. Zenbateko hori mugarria da Estatuko ekonomia soziala sustatzeko esleipenetan.

Laguntza hauen onuradunak Gizarte Ekonomiako erakundeak dira, martxoaren 29ko 5/2011 Legean ezarritakoaren arabera. Gainera, Gizarte Ekonomiako entitateen, unibertsitateen, ikerketa-zentroen eta zenbait administrazio publikoren arteko proiektu bateratuak aurkeztU ahalko dira. Eskaerak aurkezteko epea hilabetekoa izango da, otsailaren 12ko 23:59ak arte.

Deialdiarekin bat etorriz, laguntza horiek pizgarri-proiektuetarako izango dira. Horrek esan nahi du proiektua onuradunak eskaera aurkezten duenetik hasi behar dela, eta naziokoa, hau da, erakunde onuradunek egoitza fiskala Espainian eduki behar dutela beti, eta laguntzen deialdiaren xede diren proiektuak gutxienez bi autonomia-erkidegotan garatu, gauzatu edo ezarri behar direla.

Diruz lagundu ahal diren programak honako hauek dira:

1. Zailtasunak dituzten edo belaunaldi-erreleburik ez duten enpresa bideragarrietan enplegua sortu eta mantentzeko proiektuak, langileek kudeatzen dituzten gizarte-ekonomiako enpresa-formula bihurtuta.
2. Gizarte-ekonomiaren ekoizpen-sareko erakundeak ikuspegi berritzailearekin sortzeko eta finkatzeko proiektuak, belaunaldi-erreleboa eta gazteen eta emakumeen ekimena azpimarratuz.
3. Gizarte-ekonomiako enpresen modernizazio teknologikoa babestuko duten proiektu eraldatzaileak, plataforma digitalak ezarriz, prozesuak automatizatuz eta herritarren ongizatea hobetzeko tresna teknologikoak erabiliz, bereziki landa-eremuetan.
4. Kooperatiba-sareak, lan-sozietateak eta gizarte-ekonomiako beste eredu batzuk sustatzeko proiektuak, gizarteari zerbitzu integral berriak eskaintzeko neurriekin batera.
5. Gizarte-ekonomiako enpresetan trantsizio jasangarriak eta inklusiboak bultzatzeko proiektuak, egoera ahulean dauden taldeei laguntzera bideratuta.

Proiektu bakoitzeko finantzaketa 10,000 eurotik 3,5 milioi eurora bitartekoa da, ETEentzat diruz laguntzen ahal den kostuaren %50era bitarteko diru-laguntza eta enpresa handientzat %15era artekoa. Proiektuak eskabidea aurkezten denetik 2025eko ekainaren 30era bitarte gauzatu daitezke.

Informazio gehiago hemen

Fuente: Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioa

1983an LANTEGI BATUAK erakundea sortu zen, Bizkaian ezgaitasunak dituzten pertsonen gizarteratzea eta laneratzea sustatzeko. Gaur egun, 3.200 langile baino gehiago ditu, eta 240 milioi euroko gizarte-balioa.

40 urte hauetan, Lantegi Batuak erakundeak jarraitu du 2023an “pertsonen garapen soziolaboralaren eta enplegu-sorkuntzaren alde egiten, eta hori guztia ekintza estrategikoek bultzatuta, hala nola antolamendu-aldaketa, eraldaketa digitala eta gure kudeaketa-ereduaren aldaketak”, adierazi du Ramón Bernal zuzendari nagusiak. Erakunde hori gizarte-ekonomiaren erreferentzia da lurraldean.

Bere industria-jardueraren ezaugarri nagusia izan da bezeroen eskaerei erantzuten lagunduko duten teknologiak sartzeko etengabeko apustua egin duela, eta, aldi berean, enpleguari eustea eta gizarteratzeko zailtasun handienak dituzten pertsonen lana bermatzea. Alde horretatik, honako hauek nabarmentzen dira: laser bidezko ebaketa, muntaia elektriko eta elektromekanikoetan espezializatutako zentro berri baten hasiera (gaur egun 90 pertsona ari dira lanean zentro horretan), eta zentro logistikoa handitzen hastea.

Bizkaiko 20 industria-zentroetatik, ekipamendu elektrikoaren, automozioaren, garraioen, energia berriztagarrien eta kontsumo handiaren edo aeronautikaren sektoreko bezeroak hartzen dituzte, besteak beste. Hainbat teknologiatan ere espezializatuta dago erakundea: kableatuak, muntaketa elektrikoak, eraldaketa metalikoa edo muntaia elektromekanikoak. Zerbitzu horien osagarri dira irtenbide logistikoak, Iurretako hub-etik hasita, eta inprimaketa digitala.

Lantegi Batuak-ek 40 udalerritan baino gehiagotan eskaintzen dituen zerbitzuen banaketak garbiketa eta lorezaintza arloetan espezializatutako 700 pertsona baino gehiagori ematen die lana. Dokumentu-kudeaketa eta autonomia pertsonalerako laguntza ere barne hartzen dituzte zerbitzu horiek. 2023an, Iurreta, Busturia edo Durango bezalako udalerriek zerbitzuan zuten konfiantza berritu zuten eta kontratazio publiko arduratsuaren alde egiten jarraitu zuten.

40 urteko jarduera ekonomiko eta sozialaren ondoren, Lantegi Batuak erakundeak lau hamarkada hauek ospatu ahal izango ditu bultzatu zuen helburua galdu gabe: pertsonak eta haien garapenaren eta duintasunaren aldeko apustua. Eta hori guztia, gizarte bidezkoago eta ekonomia arduratsuago baterako erreferente eta kohesio-eragile bihurtuz.

2024. urtea hasiko da, eta aldi estrategiko berri bat hasiko da. Aldi horretan, “jasangarritasunaren eta hazkundearen, pertsonen garapenaren eta eraldaketa teknologikoaren aldeko apustua egiten jarraituko dugu, biztanleriaren zahartzeak eragindako aldaketetara egokituz”. Hori guztia, bere interes-taldeei sortzen dien gizarte-balioa handitzeko helburuarekin, eta hori da erakunde gisa duen arrakastaren benetako adierazlea.

Iturria: Deia

Euskal kooperatibismoa ongi ezagutzen du Iñaki Nublak, eta Euskadiko Kooperatiben Konfederazioaren (KONFEKOOPen) zuzendari nagusia da 2020tik. Sektorean ibilbide luzea egin du, eta Euskadiko Nekazaritzako Elikagaien Kooperatiben Federazioko idazkari tekniko izan zen 30 urtez, KONFEKOOPen sartu aurretik. Halaber, enpresa- eta finantza-zerbitzuetako hainbat enpresatan parte hartzen du kontseilari gisa, hala nola ELKARGI SGR eta HAZILUR. ELKAR LAN, S. Coop.eko lehendakaria ere bada, Euskadiko kooperatiba berriak sustatzeko elkartea.

KONFEKOOPek gaur egun sektore ekonomiko guztietako 1.400 kooperatiba biltzen ditu, 60.000 langile baino gehiago eta 1,4 milioi bazkide baino gehiagorekin.

1. Gaur egun, zein dira KONFEKOOPen helburu nagusiak?

Gure lehen helburua ordezkaritza eta eragina zabaltzea eta sendotzea da. Gure izateko arrazoi nagusia da. Enpresa kooperatiboen interesak defendatzeko solaskide nagusi izateko unea da. Enpresa-konfederazio bat gara, hainbat sektoretan ezarria, eta kooperatiba-enpresei eragiten dieten politikak erabakitzen diren foro guztietan egon nahi dugu, eta eragin handiagoa duten foroetan parte hartu nahi dugu, hasi irekitzetik eta beste batzuetara, inor ordezkatu gabe eta ekarpenak egin eta lider izateko asmoz. Horren adibide da LANBIDE erakundearen gobernu-organoan egoteko gure erreibindikazioa.

Gure beste helburuetako bat lankidetza biderkatzea da. Lankidetza kooperatibaren printzipioetako bat denez, guretzat, konfederazio gisa, lehentasunezko jarduera-ildo bat da. Kooperatibak partaide sentituko diren eta beren jardueretan eragin positiboa izango duen sarea dinamizatzea da gure helburua. Adibidez, kooperatibentzat erabilgarriak gara haien finantziazioa hobetuz. Horretarako, elkarrekin lan egiten dugu, eta baliabide garrantzitsuak erabiltzen ditugu finantza-erakundeekin, ELKARGI, S.G.R. enpresarekin. eta, berrikiago, kooperatibei zuzendutako arrisku-kapitaleko funtsak sustatuz. Era berean, aurten abian jarri dugu kooperatibak eta haien langileak Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakunde batean sartzea, kooperatibistek erretiroa hartzean dituzten errentak osatzeko. Kooperatibekin ere lan egiten dugu, iraunkortasunarekin, Garapen Iraunkorreko Helburuekin, genero-berdintasunarekin edo gazteriarekin lotutako alderdiak sustatuko dituzten sareak sortzeko. Halaber, lankidetza-sareak egiten ditugu Nafarroako eta Iparraldeko kooperatibekin, baita Europako beste eskualde batzuetakoekin ere.

Era berean, KONFEKOOPen dugun beste helburu nagusietako bat da gure enpresa-eredu kooperatiboaren onurak azaltzea, haren sorrera bultzatzeko eta kooperatiba gehiago eta hobeak izateko. Adibidez, enpresa berriak sustatzen ditugu ELKAR-LAN S. Coop bidez, kooperatibak eta enplegu kooperatiboa sustatzeko. Era berean, enpresa kooperatibo hobeak izaten laguntzen dugu, kooperatibismoko prestakuntza eta kooperatiba-balioak bultzatuz, edo enpresa-kudeaketa hobetzeko prestakuntza- eta sustapen-jarduerak antolatzen ditugu.

•  Zein da emakumeen egoera eta papera euskal kooperatibetan?

Datuek erakusten dute euskal kooperatibak nahiko parekatuak direla generoaren araberako enpleguaren banaketarekin alderatuta, eta emakumeak langile guztien %46 inguru direla. Ehuneko hori pixka bat handiagoa da KONFEKOOPeko kooperatiba elkartuetan, non emakumeak baitira enpleguaren %52 eta bazkide diren pertsonen %50. Beraz, gizonek adinako garrantzia dute parte-hartze horretan, berdintasunez. Era berean, gobernu-organoetan emakumeen parte-hartzea ez da baztergarria, eta %49ra iristen da.

Ondorioz, zenbaki globaletan, emakumeen presentzia nahiko orekatua da, nahiz eta oraindik aldeak dauden sektoreen artean. KONFEKOOPen, duela zenbait urtetik, laguntza eta aholkularitza eskaintzen diegu kooperatibei berdintasunaren arloan, baita beharren diagnostikoa edo Berdintasun Plana ere, kooperatiben artean harrera ona izan duena.

• Zer garrantzi du lankidetzak kooperatibentzat?

Lankidetza funtsezkoa da kooperatibismoarentzat eta heldutasun kooperatiboaren adierazgarri. Kooperatibak elkarlanean aritzeko aukera ematen du, helburu partekatuak lortzeko eta beren jardueren eragin ekonomiko eta soziala hobetzeko, lehiakortasuna handitzeko, ezagutzak eta praktika hobeak trukatzeko eta arazo komunei aurre egiteko sinergiak sortzeko.

Lankidetza ez da mugatzen antolakundearen barruko pertsonen arteko harremanera, baizik eta bere ahalmen guztia zabaltzen du kooperatiben arteko lankidetza-harremanak ezartzen direnean, hainbat mailatan: enpresa, ordezkaritza, sektorea, maila anitzekoa, etab. Neurri handiagoan edo txikiagoan, gure kooperatibek egiten dute, eta kasu batzuetan oso garrantzitsua da, bereziki kooperatiba handietan.

Ikuspegi bertikaletik eta horizontaletik ere sailka dezakegu lankidetza. Bertikalki, balio-katean muntatutako erronka eta prozesuei erantzuten dienean. Nekazaritzako eta elikadurako kooperatibetan bigarren mailako eta hurrengo mailako kooperatibekin oso erabiliak. Adibidez: Eskaintza kontzentratzea, eraldatzea, merkaturatzea. Horizontalki, kooperatiben prozesu ez-nuklearrak hartzen dituztenean eta antzeko arazoei erantzuten dietenean. Adibidez: Finantzaketa, pertsonen kudeaketa, administrazioa, kooperatiben arteko elkartasuna, nazioartekotzea, ikerketa eta garapena, etab.

• Zure ustez, zer bilakaera izan dute euskal kooperatibek azken urteotan?

Oro har, nik bilakaera positiboaz hitz egingo nuke, bai enpresa kopuruari dagokionez, bai sortutako enpleguei dagokienez. Beste zenbait alderdik, hala nola kooperatiba-dentsitatea eta -aniztasuna, kooperatiben zati handi baten tamaina, industria-sektorearen eta lan elkartuko kooperatibismoaren garrantzia, emaitzara bideratzea, lehiakortasuna eta errentagarritasuna, nazioarteko salmentak, berrikuntza-tasa edo beste ratio batzuk.

• Nola ikusten duzu kooperatiben etorkizuna?

Baikorra naiz, zalantzarik gabe. Kooperatibek gizartearen eskaera gero eta handiagoari erantzuten diote, “bere patuaren egile izatea”. Horretarako, kooperatibetako bazkideak haien jabeak dira, haiek kudeatzea erabakitzen dute eta emaitzetan parte hartzen dute lagundu duten neurrian. Errealitate hori ez dago beste enpresa-eredu batean ere.

• Zer erronka ditu euskal kooperatiben ereduak?

Une egokian gauden arren, erronka batzuk ikusten ditut, eta horiei aurre egin beharko genieke. Bizi behar dugun uneko berezko erronkez gain, eta ekonomiaren eta euskal gizartearen edozein sektoreri aplika dakizkiokeenez gainera, hala nola trantsizio–digitala, energia-trantsizio klimatikoa eta trantsizio nazionala-soziala, berariazko erronkak ditugu gure kooperatibetan.

Lehenengoa dimentsioa da. KONFEKOOPen elkartutako 1.400 kooperatibetatik 1.100 mikroenpresak dira. Kooperatibek, beren tamaina edozein dela ere, funtsezko printzipioak dituzte, hala nola parte-hartze demokratikoa eta kideen arteko onura bilatzea, baina ukaezina da komunitatean duten eragina, berrikuntza- eta erresilientzia-gaitasuna eta abar desberdina dela. Horregatik da garrantzitsua lankidetza.

Bigarren erronka balio erantsia sortzea da. Gure kooperatiba asko balio erantsi txikia sortzen duten sektore eta jardueretan daude. Balio-katean aurrera egin behar dugu berrikuntzaren bidez eta balio erantsi handiagoko produktu eta zerbitzuak sortuz.

Eta hirugarren erronka, lanpostu kualifikatuagoak eta profesionalizatuagoak sortzeko gai izatea, kalitate hobearekin bat.

• Amaitzeko, nola ikusten duzu gizarte-ekonomiaren etorkizuna?

Ekonomia soziala enpresa egiteko eredu tradizional askoren alternatiba izan daiteke. Pertsona zentroan jartzen dugu eta enpresa, oro har, bere gizatiartzea eskatzen ari da. Euskadin, enpresa egiteko beste modu bat dagoela frogatzen ari gara, sustraitua, arduratsua, demokratikoa, gardena, aberastasunaren birbanatzailea, kaudimenduna, dibertsifikatua, sektore anitzekoa, nazioartekoa, puntako sektoreetan eta balio erantsiko sektore sortzaileetan eta kalitatezko enplegua dutenetan. Mundu osoko ikertzaileen erromesaldien leku bihurtu izanak hori bermatzen du.

Iturria: OVES/GEEB

Ekonomia Sozialaren Hiriburuaren esparruan, GEZKIk (azaroaren 29tik abenduaren 1era) Zuzenbide Kooperatiboari buruzko Nazioarteko IV. Foroa hartu zuen. Kongresuaren epizentroa Donostiako Carlos Santamaria Zentroa izan zen, mundu osoko ikertzaile eta adituen topaleku bihurtu zena. Edizio honetan, foroaren gai nagusia hau izan zen: “Kooperatiben arteko lankidetzaren printzipioa: iraganaren edo etorkizunaren hasiera?”.

IUS Cooperativumek, GEZKI Zuzenbide Kooperatiboko eta Ekonomia Sozialeko Institutuak, EHUko Zuzenbide Fakultateak eta ACI Nazioarteko Aliantza Kooperatiboak antolatu zuten ekitaldia. Batzorde antolatzaileak egindako ahalegin handia eskertuz, Itziar Villafañezen eta Aingeru Ruizen ekarpena nabarmendu da bereziki, foroaren arrakastarako funtsezkoa izan baitzen.

Topaketa honen inaugurazioa honako hauek egin zuten: David Hiez, Iuscooperativumeko lehendakaria, zeremoniaren buru izan zena, Aitziber Etxezarreta, GEZKIko zuzendaria; Alberto Emparanza, EHUko Zuzenbide Fakultateko dekanoa; Santosh Kumar, ACIko Legegintza Zuzendaria; Aitor Zurimendi, EHUko Idazkari Orokorra; Patxi Olabarria, Kooperatiben Kontseiluko Lehendakaria; eta Jokin Diaz, EJko Ekonomia Sozialeko Zuzendaria.

Ekitaldian zehar, kooperatibismoaren inguruko hainbat gairi buruzko mahai-inguruak eta saio paraleloak antolatu ziren. Kooperatiben arteko lankidetza izan zen lehen jardunaldiaren ardatza, eta horretarako hiru panel antolatu ziren: lehenengo saioan ikuspegi orokorragoa landu zen, gero gaia zuzenbide fiskalaren ikuspegitik aztertzeko eta, azkenik, azterketa praktikoagoa egiteko. Lehen jardunaldia amaitzeko, mahai-inguru bat egin zen, “Kooperatibisten arteko lankidetzari begirada Euskal Kooperatibismotik” izenekoa.

Ekitaldiaren bigarren egunean, José Miguel Embid Irujo irakasleak bere ikerketa aurkeztu zuen “Espainiako kooperatiba-zuzenbidearen bilakaera eta joerak. Kooperatiben arteko lankidetzari buruzko aipamen berezia”. Ondoren, hainbat komunikazio aurkeztu ziren, foroaren gai nagusiarekiko ikuspegien zabaltasuna nabarmendu zutenak.

Hirugarren eta azken jardunaldian, hainbat komunikazio aurkeztu ziren antolatutatuko panel ezberdinetan, eta mahai-ingurua antolatu zen: “Zuzenbide kooperatiboa eta aldizkari akademikoak: erronkak eta aukerak”. Gainera, “Ekonomiaren eta ordezkaritzaren arteko lankidetza. Hego Amerikako kasua” konferentzia aurkeztu zen, Nazioarteko ikuspegia eman zuena, eta eztabaida aberastu egin zuena munduko beste eskualde batzuetako esperientziekin.

Ekitaldian sari berezia eman zitzaion Buenos Aireseko Unibertsitateko Dante Cracogna irakasleari, Zuzenbideko doktore eta IUS Cooperativumeko kide dena. Aipamen berezi hori bere ibilbideari egindako omenaldia izan zen, eta “La intercooperación económica y representativa. El caso de América Latina” liburuaren aurkezpenaren barruan kokatu zuten.

Foroaren itxiera-ekitaldia Itziar Villafáñez Pérez Merkataritza Zuzenbideko irakasle agregatuak eta David Hipez Ius cooperativum-eko lehendakariak egin zuten. Azken ondorioak aurkeztu zituzten, eta kooperatiben arteko lankidetza sendotzeko beharra nabarmendu zuten. Topaketa horrek, ikaskuntzarako eta elkarrizketarako gunea izateaz gain, kooperatiba-mugimenduaren egungo eta etorkizuneko garapenean kooperatiba-printzipioekin, funtsezko printzipioekin, etengabeko konpromisoaren lekuko ere izan zen.

Iturria: OVES/GEEB