Bloga

Joan de otsailaren 2an, EROSKIk 22 milioi euro ordaindu zizkien menpeko finantza-ekarpenen (MFE) inbertitzaileei, 2014 urteari zegozkion interesak kitatzeko.

 

2002ko hazkundea finantzatzeko Eroskik lehen MFEen jaulkipena egin zuenetik, kooperatibak garaiz egin izan du urteroko interes ordainketa. Guztira, 314 milioi euro pagatu ditu dagoeneko. Urte hauetan guztietan zehar, MFEen ordainsaria beti izan da %3tik gorakoa, Euriborra gehi 3 puntuko diferentziala oinarri izanda 2002ko eta 2004 jaulkipenetan, eta %2,5ko diferentziala 2007 jaulkipenetan. MFEak 2002an eskuratu dituen inbertitzaile batek, hasieran jarritako diruaren %67 berreskuratu du interes gisa. Menpeko finantza-ekarpenak 2004tik dituen inbertitzaileak %55 kobratu du interes moduan, eta 2007tik dituenak, berriz, ingresatu duenaren %34 berreskuratu du.

 

“Ekarpenen titularrek urtero ikusi dute euren inbertsioa ordaindu zaiela haren balio nominalaren arabera, finantza-merkatuan kotizatzen dutena aparte utzita”, adierazi du Rosa Carabelek, EROSKIko Ekonomia eta Finantza zuzendariak. MFEen urteko ordainsaria tituluaren balio nominalarekin lotuta dago, eta horri ezin zaizkio galerak egotzi. Berme horrek beste menpeko produktu finantzarioekiko alde ikaragarria du.

 

Indarrean dagoen araudia kontuan izanda, produktu finantzario horren bidez, kooperatiba batek baliabide propioak beregana ditzake bere hazkundea finantzatzeko; beti ere, inbertitzaileari diruaren prezioaren garapenarekin (Euribor) lotuta dagoen ordainsaria eskainiz gero, baina kooperatibaren emaitza ekonomikoei baldintzatua egon gabe. Menpeko finantza-ekarpenak (MFE) produktu finantzarioa dira eta zehatz-mehatz betetzen dituzte errekerimendu legalak; eta, une oro, Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalaren (CNMV) gainbegiratua eta onarpena izan dute. Erakunde hori espainiar balore merkatua ikertu eta ikuskatzen duen organismoa da.

 

2015. urterako, 2002 eta 2004ko jaulkipenetarako interes-tasa %3,271an finkatu dute (%0,271 + %3ko diferentziala), eta %2,771ekoa (%0,271 + %2,5ko diferentziala) 2007ko jaulkipenetarako; interes horiek datorren urteko otsailaren 1ean ordainduko dira.

 

Merkatu finantzarioak MFEaren balioa %21 handitu du 2014an

Beste titulu finantzario batzuetan bezala, merkatuak ematen die likidezia inbertitzaileei. Bitartekaritza prozesu horren buru den Kontsumobide akordio batera iritsi zen, epemuga duen titulu berri baten truke, eta horrek MFEek gorakada handia izatea eragin zuen. Momentu hartatik, MFEen balioa %21 inguru handitu da, eta, egun, euren balio nominalaren %49 kotizatzen dute. 2013 azaroan kotizazio maila minimora iritsi zirenetik, tituluek %79ko igoera izan dute.

 

 

Trukerako aukera, %2,8 eta %4 UTBen arteko errentagarritasunarekin

EROSKI eta finantza-entitateak akordio batera iritsi dira, joan de urtarrilaren 15eko berregituratze finantzariorako hitzarmenaren barne, MFEen truke boluntarioa eskaintzeko 12 urteko bono batengatik.

 

“EROSKIk hasieratik jarrera egokia erakutsi du, komertzializaziorako finantza-entitateekin batera, Kontsumobidek egindako bitartekaritza lanetan parte hartuz inbertitzaileei aukera bat eskaini ahal izateko; MFEen jaulkipena legalki argia eta akatsik gabekoa dela frogatu den arren”, adierazi du Carabelek. “Erabakitako truke aukerak egiaztatzen du, tituluaren igorle garenez, inbertitzaileekin dugun konpromisoa. Epemuga duen aukera interesgarria eskainiko diegu, gure eskura dagoena”.

 

MFEak dituztenentzat boluntarioa izango da trukea egitea, eta prozedura horren ildo nagusiak honakoak dira:

 

• Menpeko bonua ematea (egungo MFEen maila berekoa) MFEek orain duten balioaren %55agatik, 12 urteko epemugarekin, edukitzaileak 5 urte luzatzeko aukerarekin eta Euribor gehi %3ko interes berarekin. Bonuak epemuga izan arren, eta kooperatibaren fondo iraunkor bezala kalifikatzen ez bada ere, titulu berri honen interesa 2002 eta 2004 urte bitartean MFEetan abonatutakoaren parekoa izango da; eta 0,5 puntu igoko da 2007ko jaulkipenean.

 

• Eskudirutan ordaindu, trukea egiteko unean, MFEen balio nominalaren %15.

 

Bonoaren trukea eta jaulkipena egiteko, Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalaren (CNMV) baimena eta Eroskiko Batzar Nagusiaren aurretiko onarpena beharko da. EROSKIk bono berriak igortzen dituenean, balore merkatuak dioen bezala, finantza-entitateak arduratuko dira MFEak dituztenen artean saltzeaz. Aukera horren bidez, Kontsumobidek zuzendutako bitartekaritza prozesu horretan, inbertitzaileak inbertitu duenaren %100 berreskuratuko du bono berriaren epemugara iristean, eta kobratutako interes metatu guztiak kontuan izanda.

 

10.000 euroko inbertsio batean, trukearen aukerarekin honako itzulkinak lortuko lirateke:

 

• 2002ko inbertitzaile batek 17.100 euro kobratuko lituzke, 12 urteko bonuaren epemuga iristean; hau da, hasieran egindako inbertsioa berreskuratu eta UTBen %4ko errentagarritasuna lortuko luke (Euriborraren garapenaren araberako errentagarritasuna).

 

• 2004ko inbertitzaile batek 15.800 euro kobratuko lituzke, 12 urteko bonuaren epemuga iristean; hots, hasieran egindako inbertsioa berreskuratu eta UTBen %3,6ko errentagarritasuna lortuko luke (Euriborraren garapenaren araberako errentagarritasuna).

 

• 2007ko inbertitzaile batek, aldiz, 13.800 euro kobratuko lituzke, 12 urteko bonuaren epemuga iristean. Hasieran egindako inbertsioa berreskuratu eta UTBen %2,8ko errentagarritasuna lortuko luke (Euriborraren garapenaren araberako errentagarritasuna).

 

Iturria: TU Lankide

 

Euskadiko ONCEko arduradun berriak, Basilio San Gabriel eta Javier Domínguez, Bilbon izan dira urtarrilean, erakundeko bigarren lehendakariorde Patricia Sanzekin, Bizkaiko diputatu nagusi José Luis Bilbaorekin eta bizkaitar hiriburuko alkate Ibon Aresorekin.

Ekitaldian, 2008 eta 2014 urte bitarteko inbertsio sozialeko zifrak eman dituzte ezagutzera: urte bakoitzeko 254,2 milioi, hain zuzen. Lanpostu berrien eraketaz ere aritu dira: 41.073 kontratu izan dira, eta horietatik 4.901, behin-behinekoak; 126 Euskadin. 2014an, ONCEk Euskadin 2 milioi euro eman zituen gizarte zerbitzu eta prestazioetarako. Horri esker, 3.527 pertsona itsuk laguntza jaso dute; horien artean 408 ikaslek.

Iturria: El Correo

 

Valentziako unibertsitatean Ekonomiako titularra den Rafael Chaves Ávila irakaslea, denboraldi batez Zuzenbide Kooperatibo eta Gizarte Ekonomiako Institutuan, GEZKIn, izango da. Gizarte Ekonomiaren inguruko doktoretza programaren zuzendaria izateaz gain, Chaves CIRIEK-Espainiako Ekonomia Publiko, Sozial eta Kooperatiboari buruzko aldizkariko editorea eta argitalpen zein lan zientifiko askoren egilea da. Hori guztia dela eta, galdera batzuk erantzun dizkigu.

Zer dela eta aukeratu duzu Euskadi egonaldi akademikoa egiteko?

Unibertsitateko ikertzaile batentzat ona da zenbait astez edo hilabetez unibertsitateko ohiko eginkizunetatik deskonektatzea, norberaren ikerketetan buru belarri sartzeko: kasu batzuetan, aurreratzeko edo ixteko; eta beste kasu batzuetan, ildo berriak edo proiektuak jorratzeko. Egonaldi hauek, gainera, harreman-kapitala hobetzen dute. Oso gomendagarriak dira. Garai batean sei hilabeteko edo urtebeteko denboraldi sabatikoa egiteko aukera zegoen, baina dagoeneko ez da posible unibertsitateko aurrekontuen austeritatea dela eta.

Oraingo honetan, egonaldia hilabete bakarrekoa eta UPV/EHUko Zuzenbide Kooperatiboko eta Gizarte Ekonomiako Institutuan da, GEZKIn. Aukera ez da zaila izan, lehenenik eta behin, gonbidatu nauen gizataldeagatik: harreman estua eta luzea mantentzen dut institutuko ikertzaileekin eta, bereziki, gizatasun eta kalitate profesional handia duen Baleren Bakaikoarekin. Une honetan, haiekin nabil lanean hainbat proiektutan. Gizatasunaren ezaugarria, beraz, ez da bigarren mailakoa; ongi dakite hori espainiar ikertzaile gazteek ustez aurreratuagoak diren herrialdeetara joaten direnean. Bigarren arrazoiak ikerkuntzarekin du zerikusia. Badira urteak, landa-lana egin nahi dudala, elkarrizketak eginez, bai munduan sona handia duen Mondragon esperientzia kooperatiboari lotuta dauden pertsonei eta bai antolatutako euskal gizarte zibilean parte hartzen dutenei; eta iritsi da aukera. Azken arrazoia, baina ez garrantzi gutxiagokoa, beti gustatu izan zait lurralde hau; etxean bezala sentitzen naiz.

Zein izan da zure iritziz gizarte-ekonomiaren zeregina, oro har, gizarteak bizi izan dituen eta bizitzen ari den krisi egoeretan?

Gizarte-ekonomia, sektore publiko eta pribatu tradizionalarekin batera, sistema ekonomikoa osatzen duten hiru alorretako bat da. Sistema horrek hiritarren zerbitzura egon beharko luke.

Azken bi alor horietako batek okerrera egiten badu edota eraldatzen bada, eragina du beste bietan; hau da, gizarte-ekonomian ere bai. Egoera horietan gizarte-ekonomiaren funtzio aringarria azaleratzen da, historian zehar eta, batez ere, krisi garaietan gertatu den bezala: gizarte-ekonomiak krisian zeuden enpresa tradizionalak ‘suspertu’ ditu, eta lanpostuak nahiz enpresa-sarea mantentzeko gauza dela erakutsi du. Sektore publikoak ez duenean ongizate sozialerako eskaintza edo laguntza nahikoa eman ere, hirugarren sektore soziala izan da babes gutxien duen kolektiboa babestu duena.

Gizarte-ekonomiak, bestalde, sisteman funtzio eraberritzailea eta eraldatzailea izan du. Historikoki hainbat eskaera sozialei eta arazo esanguratsuei erantzun berritzaileak ematen jakin du; beste bi sektoreek, publikoak eta pribatu tradizionalak, egiten jakin ez dutena. Are gehiago, gizarte-ekonomia gizarteak emandako erantzun berritzaileetatik jaio izan da beti, eta krisialdietan gaitasun sortzaile hori berriro ikusteko aukera izaten da. Azken urteotan, esaterako, ekintza berri mordoa ezagutzeko aukera izaten ari gara: moneta sozialak edota elkarlaneko ekonomia, besteak beste.

Uste duzu gizarte-ekonomiak duen ahalmen guztia erakutsi duela krisiaren ondorioei aurre egiteko, bereziki, lanpostu eta enpresen suntsiketei dagokienez?

Gizarte-ekonomia krisiaren ondorioak arintzeko garrantzi handiko tresna da, eta baita sistemaren eskaerei erantzun eraginkor eta berritzaileak emateko ere. Halere, duen indar guztia erabili ahal izateko eta ekonomiak, bere osotasunean, ahalmen hori beregana dezan, esku-hartze zabal eta eraginkorra egin beharko lukete administrazioek.

Duela sei urte, krisia hasi zenean, aditu askok garapen eredua eta politika publikoak eraldatzearen aldeko apustua egin zuten, gizarte-ekonomiari posizio nabarmenagoa eman asmoz. Espainiako eta Europako gizarte-ekonomian, egoera hori aukera oso ontzat eman zen. Gainera, une hartan, gure herrialdean bi lege onartu ziren ildo berean: Ekonomia Iraunkorraren Legea eta Gizarte Ekonomiaren Legea. Zoritxarrez, ustezko aldaketa ez zen gauzatu. Krisia hasi eta gutxira, joera keynesiarreko (gogora dezagun ‘E Plana’) politika hedakorrak garatu zituzten epe laburrez, baina jarraian austeritate handiko urteak iritsi ziren eta gizarte-ekonomiak arreta gutxiago jaso zuen. Garaiotan, eskuragarri dauden datuek erakutsi dute gizarte-ekonomiak enplegu arloan duen sentsibilizazio maila altuagoa dela: bataz beste, eredu honek enpresa pribatu tradizionalek baino lanpostu gutxiago galdu ditu. Sektore honi lagungarri izateko neurri eraginkorrak hartu izan balira, krisiak sorturiko kostu sozial eta ekonomikoa askoz ere txikiagoa izango zen Espainiako ekonomiarentzat.

Aipa ditzakezu hartu beharreko zenbait neurri?

Espainiako botere publikoek, bai Estatukoak bai autonomikoak, maiz legeak onartu bai baina ez dituzte behar bezala gizarteratzen; hau da, lege horien sustatzaileek proposatutakoaren eta gero aplikatzen dutenaren artean alde handia dago.

Horri dagokionez, bi kasu dira paradigmatikoak gizarte-ekonomian: Valentziako Erkidegoko kooperatiben legea, 2003 urtekoa, eta gizarte-ekonomiaren legea, 2011koa. Arau horietan kooperatiba-sektorea eta gizarte-ekonomia garatzeko politika publikoko neurri ugari aurki daitezke. Bigarren legean, gainera, ‘Gizarte-ekonomiako entitateen sustapen plana’ izenburuko atala ere topa daiteke, plana diseinatzeko eta aplikatzeko epe batekin. Aipatutako arauak belgikar eta frantziar gobernuentzat eredu izan zitezkeen, gizarte-ekonomiaren inguruko legeak ere onartu baitituzte. Tamalez, legeen aplikazioa eskasa izan da urteotan, nahiz eta joera-aldaketa antzematen hasi den.

 

Iturria: OVES-GEEB

 

'Economía Social: identidad, desafíos y estrategias' liburua argitaratu berri da Gemma Fajardo García eta Mª José Senent Vidal irakasleen koordinaziopean. Bertan, 2012an Valentzian egin zen RULESCOOP kongresuan landutako azterlanen zati adierazgarri bat azaltzen da. Euro-latinoamerikar eremuan gizarte-ekonomiaren eta kooperatiben inguruko ikerkuntza lantzeko unibertsitate sarea da RULESCOOP.

Kongresu horretan aurkeztu zituzten, eta http://www.congresorulescoop2012.es/comunicaciones/ web orrian ikusgai dauden, komunikazioez gain, jardunaldi horietako txostenak ere jaso dituzte liburuan, baita gizarte-ekonomian, ekonomia solidarioan eta Europako eta Latinoamerikako gizarte-enpresetan adituak direnen lan onenak ere.

Azterlanek, besteak beste, zuzenbide kooperatiboak mundu globalizatuan duen lekua ikertzen dute: enpresa kooperatibo eta sozialaren rola sistema ekonomikoen aldaketan; herri-ekonomia Latinoamerikako ekonomia solidarioaren jatorrian; banku kooperatiboen kontzentrazioa; hiritarren parte hartzea beren etxebizitzen sustapenean; gizarte-ekonomiaren sustapenerako programak; sektorearen etorkizuna edota unibertsitatearekin harremanak, eta abar.

Iturria: Espainiako CIRIEC.

 

Nafarroako Lan Enpresen Elkarteak (NLEE) proposatu duen Lan Elkartuko Mikro Kooperatiben Foru Lege berriak, Nafarroako parlamentuan talde guztiek aho batez onartua izan denak, jarrera ekintzailea eta gizarte-ekonomiak eskaintzen duen enpresa-eredua sustatu nahi ditu.

Arau berria onetsi baino lehen, kooperatibek hiru bazkide izan behar zituzten gutxienez, eta kooperatiba handien pareko baldintzak bete behar zituzten tramite kontuetan, bazkideen ekarpenetan eta kontratazioetan. Hemendik aurrera, legearen babesean, nahikoa izango da bi bazkidek elkarrekin proiektu bat aurrera atera nahi izatea kooperatiba berri bat osatu ahal izateko, gutxienez bi eta gehienez hamar bazkide-langile izatearekin kooperatiba sortzeko aukera izango da eta.

Lege berriak kooperatiba ez den sozietatea mikro kooperatiba batean bihurtzea ahalbidetzen du. Gainera, lehendik kooperatiba-sozietatea zenak bere estatutuak egokitu ahalko ditu arau berriaren arabera. Bestalde, enpresa eratzeko fasean egin beharreko eskakizunak zein tramiteak sinplifikatu ditu lege-testuak.

Iturria: OVES-GEEB

 

Euskal Herriko Unibertsitateak eskaintzen duen Gizarte Ekonomiako eta Ekonomia Solidarioko lehenengo masterreko bi ikasle praktiketan daude Gizarte Ekonomiako Euskal Behatokian (OVES/GEEB).

Profil profesional ezberdinak dituzte, baina ekonomia sozial eta solidarioan espezializatu dira biak. Enpresen Administrazio ikasketak egindako Ignacio Bretos Fernández eta kazetaritzan graduatutako María Esther Guzmán aukeratuak izan dira Behatokian hainbat zeregin aurrera eramateko.

Beren prestakuntza programaren baitan, hirugarren zikloko ikasle hauek euskal gizarte-ekonomiaren eremuan kuantifikazio eta identifikazio jarduerak garatuko dituzte, eta hileroko aldizkari elektronikoa lantzen parte hartuko dute.

Iturria: OVES/GEEB