“Berreskuratu dezagun gure baliabideen kontrola!”. Esaldi horrekin aldarrikatu eta laburbildu zuten Hernani Burujabe-ren oinarria. Urriaren 1ean aurkeztu zuten egitasmoa Hernanin, ekonomia desmerkantilizatu baterantz eta demokrazia sakonagorantz egiteko helburuz.

Hernaniarrek hain maitea duten Mendirik-mendi aireak hartu zuen Atsegindegi plaza, saxofoi parearen doinuek lagunduta. Aurkeztuko zutena garrantzitsua bezain sakona zenaren seinale. Hernani Burujabe deitu diote ekimenari, baina finantzan, energian edo beste arlo batzuetan burujabeago izatetik harago doa kontua. Naturaren ustiaketa larriaren eta jendarteko desoreka gero eta handiagoen aurrean, herritarren beharrei maila lokaletik “herri gisa” erantzuteko abiatu da, sustatzaileen esanetan.

Hernaniko Udala egitasmoaren parte da, baina Xabier Lertxundi alkateak aurkezpenean argitu zuenez, oinarri zabalagoa du: “Hau ez da udal proiektua soilik, gu hor egongo gara noski dagokigun ardurarekin, baina hau herri proiektu bat da”. Herriko merkatariak, ekoizleak eta ekonomia eraldatzailean dabiltzan eragileak daude buru-belarri sartuta. Ekitaldian, horietako bakoitzaren lekukotasuna entzun ahal izan zuten Atsegindegira bertaraturiko dozenaka herritarrek, zertzelada gisara.

Iturria: Argia

Europan “Social Economy 4Ces” enpresak egindako ikerketaren arabera, GEZKI Institutuko (UPV/EHU) Ekonomia Sozial eta Solidarioko Unibertsitate Masterra, Mondragon Unibertsitateak eskainitako beste batzuekin batera, eskaintza akademiko nagusien artean dago. Estatu espainiarrean, graduondoko 32 programa zeuden gizarte-ekonomian, gizarte-ekimenean eta gizarte-berrikuntzan, 2014. urtean. “State of the art and needs analysis reports for Spain” izeneko azterlan honen arabera, Espainiako ESrekin zerikusia duten graduatu ondoko taldeak ES, ESS eta kooperatibismoan oinarritzen dira batez ere.

Txosten horren arabera, graduatu ondoko prestakuntza hauek bereziki interesgarriak dira, ESko profesionalek hizlari gonbidatu gisa parte hartzen dutelako, eta, gainera, kasu batzuetan, ESko aktoreen sareek programetako antolatzaile eta/edo finantzatzaile gisa parte hartzen dutelako. Gizarte-ekonomiaren erronka eta behar errealei erantzuteko prestatzen dira ikasleak.Mondragon Unibertsitateak eskainitako prestakuntza horiek hiru hezkuntza-kooperatibek ezarri zituzten, b) Valentziako Unibertsitateak, Gizarte Ekonomiako maisutza eta doktoretza, Gizarte Ekonomiako Ikerketarako Unibertsitate Institutuak Ekonomia, Kooperatibismoa eta Ekintzailetza (IUDESCOOP) eta Ekonomia Kooperatiboko eta Berrikuntza Publikoko Espainiako Departamentua da; eta c) Euskal Herriko Unibertsitatea, non GEZKI Institutua (Zuzenbide Kooperatiboaren eta Ekonomia Sozialaren Institutua) ezarri baitzen, Ekonomia Sozial eta Solidarioan unibertsitate-irakasle izanik, ESko prestakuntza nagusien artean daude, beharren azterketa kontuan hartuta.

Iturria: Social Economy 4Ces

Europako Parlamentuko Gizarte Ekonomiako Intertaldea salbuespen gisa bildu zen joan den urriaren 7an Donostian, besteak beste, Gizarte Ekonomiako Europako Ekintza Plana eta enpresa-eredu hori bultzatzeko Europako politiken inguruan egindako aurrerapenak eta etorkizuna eztabaidatzeko. ‘Social Economy as as an Industrial Ecosystem.

 A catalyst to Build Back Better & Fairer’ taldea lehen aldiz bildu zen Europako Parlamentutik kanpo, 300 pertsonak parte hartu zuten ekitaldi hibrido batean. Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Gorenak eta KONFEKOOPek antolatutako Denon Artean sariaren barruan egin zen bilera, eta urriaren 5etik 7ra gizarte-ekonomiak nazioartean, estatuan eta autonomia-erkidegoan duen lan-agenda sakona bildu zuen.

Iturria: Social Economy News

Ormaetxearen liburuaren egileetako batek, Isabel Uribe mexikarrak, “Ormaetxea: kooperatibismoa, bizitza osoaren ardatz” liburuaren aurkezpenetan parte hartu du. Atzo, azaroak 4, Donostian eta Arrasateko Laboral Kutxaren egoitzan egin ziren.

Isabel Uribe Guadalajaran (Mexiko) bizi da gaur egun, baina Arrasateko esperientzia kooperatiboa barru-barrutik ezagutzeko aukera izan du, doktoretza-tesi batek eskaintzen duen ezagutzari esker eta Jose Maria Ormaetxearekin izan zituen 15 elkarrizketa baino gehiagoren bitartez. Miresmenez hitz egin du ULGOR eta Laboral Kutxaren sortzaile izan zenaz. Atzo, Armin Isastirekin batera, liburuaren aurkezpenean hartu zuen parte, Donostiako Koldo Mitxelenan eta Arrasateko Laboral Kutxaren egoitza nagusian.

Iturria: TuLankide

Teruelek, Ekonomia Sozialaren 2021 Espainiako hiriburuak, Enpresa Sozialaren 8. EMES Biltzarra egin zuen urriaren 4tik 7ra, eta 250 pertsonak hartu zuten parte; horietatik 100 presentzialak ziren Teruelen, 52 herrialderen ordezkari gisa. Kongresua Espainiako Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Lan eta Gizarte Ekonomiako ministro Yolanda Díazek inauguratu zuen.

Konferentzia Zarazozako Unibertsitateko Teruelgo campusean egin zen, Empower-SE COST Action programarekin, GESES ikerketa-taldearekin (Hirugarren Sektoreko Gizarte eta Ekonomia Ikasketen Taldea) eta LAB_ES Gizarte Ekonomiako Laborategiarekin (biak Zaragozako Unibertsitatekoak) eta CEPESekin batera.

Kongresuaren inaugurazioan egin zuen hitzaldian, Yolanda Díaz lehendakariordeak gizarte-ekonomia balioetsi zuen, “pandemia osteko mundu baten erronka garrantzitsuetarako eraldatze-motor egoki gisa”.

Iturria: Social Economy News

…Arabako eskualdeek dutela per capita BPGaren mailarik handiena? Hori, ezbairik gabe, lurralde horietako biztanleria-dentsitate txikiaren eraginez ematen da. Bestalde, Gipuzkoako eskualdeek, oro har, Bizkaikoek baino biztanleko ekoizpen-maila handiagoa dute, batez ere industriaren pisua handiagoa denean eta Ekonomia Sozial Klasikoaren enpleguaren pisu erlatiboa handiagoa denean.

Eskualdeko langabezia-tasari dagokionez, batetik, eta Gizarte Ekonomia Klasikoak guztizko enpleguan duen pisu erlatiboari dagokionez, Gipuzkoako eskualdeek dute garrantzi erlatibo handiena ekonomia-sektore espezifiko horrek, langabezia-tasa EAEko batez bestekoaren azpitik dagoelarik. Esanguratsua da Debagoienaren kasua (langabeziaren tasa batez bestekoaren azpitik ia 4 puntu portzentual baita).

Horrekin batera, Debagoieneko eskualde horretan Gizarte Ekonomia Klasikoak duen garrantzia azpimarratu behar da (% 48,4). Euskal kooperatibismoaren sorlekua izan da duela hamarkada batzuetatik, eta oraindik ere garrantzi handia du. Horren ondorioz, 2 enplegutik 1 kooperatiba edo lan-sozietate bati dagokio.

Era berean, sektore horretako enpleguak garrantzi erlatibo nabarmena du Tolosa-Goierrin (%12) eta Durangaldean (%11), sektore horrek batez beste EAE osoan duen garrantzia ia bikoiztu egiten baitute. Batez besteko horren gainetik (%6,5, gorago esan dugun bezala), Bizkaia-Kosta (%8,4) eta Debabarrena (%7,4) daude, eta gainerako eskualdeak azpitik.

Euskal hiriburuak dauden kasuetan, nahiz eta ikusi dugun Gizarte Ekonomia Klasikoko enpleguaren zati handi bat biltzen dutela, beren eskualdeetako enplegu osoarekin alderatuta, ez dute hain pisu adierazgarririk, enpresa-sare zabala eta askotarikoa duten lurraldeak baitira, eta zerbitzuen sektoreak presentzia handia baitute.

Infografia, hemen.

Gizarte ekonomiaren lurralde Dossierra (gazteleraz), hemen.

Iturria: Dossier Territorial de la Economía Social. OVES/GEEB

“Bizitzaren saregileak: redes feministas para agitar las bases de la economía” lemapean, 300 pertsona baino gehiago izan ziren uztailaren 1ean, 2an eta 3an EHUko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean Bilbon egindako Ekonomia Feministaren VII. Kongresuan.

Saregileak (rederas) pisuak, kargek eta banaketa desberdinek zulatutako sareak gogora ekartzen dituzten emakumeak dira. Uztailaren 1ean, 2an eta 3an Bilbon egin zen Ekonomia Feministaren VII. Biltzarrean 300 pertsona baino gehiago bildu ziren, eta proposamen bat egin zuten ekonomiaren oinarriak astintzeko, eta, horretarako, sare indartsuak sortu zituzten haien artean, elkarri eusteko, zaintzeko, arnasa hartzeko eta, guztien artean, bizitzak iraultzeko.

Biltzar honetan aurkeztutako komunikazio, tailer eta ponentzia asko Ekonomia Solidarioarekin lotutako alternatibei buruzkoak izan dira: finantza etikoak, elikadura-subiranotasuna, energia-subiranotasuna, bidezko merkataritza, ekonomia komunitarioak, herri-ekonomiak, etab. Ekonomia Solidarioaren eta Ekonomia Feministaren arteko artikulazioak pertsonak eta bizitza ardatz dituzten beste eredu sozial, ekonomiko eta politiko batzuekin bat egiteko duen ahalmen handiaren erakusgarri. Aurkeztutako beste proposamen batzuk, kritikoagoak, ekonomia solidario feministagoa eraikitzeko oraindik egin beharreko bideari buruz hitz egin dute.

Kongresu hau lau lan-ardatzen inguruan egituratu da, eta horietan ekarpenak egin dira feminismoetatik abiatuta ekonomia solidarioa eraikitzen eta indartzen laguntzeko. :

1. ardatza: Orainaren eta etorkizunaren artean
2. ardatza: Kontuz zainketekin
3. ardatza: Politika publikoak zalantzazko garaietan
4. ardatza: Bizitza ikastetxean. Zer bizitza? zer ikastetxe?

Gainera, 3 osoko bilkura egin dira:

• Feminismo erradikala bizitza defendatzeko.
• Mundu konplexuei aurre egiteko begiradak zabalduz.
• Korapilatuta, ekonomia astindu genuen. Erresistentzia feministak lurraldeetatik gurutzatzea.

Biltzar honen esparruan egindako ekarpenei eta gogoetei esker, eraldatu nahi den sistema sozioekonomikoa aztertu eta deskribatu daiteke, etorkizunean izango dena izendatu, eta hori lortzeko tresnak, praktikak eta bideak identifikatu.

Biltzar honetan galdera eta eztabaida ugari daude, erantzun sendo, iragazgaitz edo perfektuak baino gehiago, galdera gehiago sortu, bideak eraiki eta ibiltzeko moduko alternatibak bilatzen dituztenak. Horretan laguntzen jarraitzea espero dute Ekonomia Feministaren VIII. Biltzarrean. Kongresua Bartzelonan izango da, 2023an, eta UOCeko Ekonomia Digitalaren Katedra izango da buru.

Kongresuko bideoak hemen ikus ditzakezu

Iturria: REAS Euskadi

Donostiako Kursaalean izan zen uztailaren 21ean Mondragon Korporazioaren 2021 Kongresua. Guztira 650 konpromisario zeuden deituta, kooperatiba-taldeko kooperatiba guztien ordezkari gisa.

Korporazioak berak jakinarazi duenez, aurtengo ekitaldiak bi berrikuntza aurkeztu zituen: batetik, formatu presentzialera itzultzea, abian jarritako segurtasun-protokolo guztiekin, eta, bestetik, “Kohesio eta Garapen Funtsa egokitzea – Toki Ezarpena (FCD-IL) eta Proiektu Traktoreen Funtsa (FPT) sortzea” ponentziaren eztabaida. Txosten horrek funts berri bat sortu nahi du, lankidetza proiektuei laguntzeko.

Mondragoneko urteko hitzordu handian ohikoa den bezala, bertan aurkeztu zen organo korporatiboen kudeaketa, bai Batzorde Orokorrak bai Kontseilu Nagusiak egindakoa. Aurkezpen horietan Javier Goienetxea Mondragoneko Batzorde Orokorreko lehendakariak, Jone Urzelai lehendakariordeak, Iñigo Ucin Mondragoneko lehendakariak eta Belen Kortabarria Udalbatzako finantza-zuzendariak hartu zuten parte.

Emandako datuen arabera, Korporazioan sartutako kooperatiba guztiek 10.865 milioi euroko salmentak izan zituzten, aurreko urteko kopuruarekiko %6,4ko uzkurdurarekin. Enpleguari dagokionez, 2020. urtearen amaieran 82.156 lanpostu zeuden, hau da, aurreko ekitaldian baino %1,3 gutxiago. 2020an, 335 milioi euro inbertitu ziren guztira. Bestalde, ebitdak %5,7ko gorakada izan zuen, eta 1.324 milioi eurora iritsi zen. Mondragonen ustez, magnitude horiek berresten dute kooperatiba gehienak gai izan direla Covid-19 krisiari aurre egiteko, “nota onarekin” eta “inpaktu onargarriarekin”, egoerak kontuan hartuta eta egoera txarrak gainditzeko gaitasuna erakutsiz.

Bere diskurtsoan, eta ekitaldiaren bilakaerari dagokionez, Arrasateko Kontseilu Nagusiko lehendakariak, Iñigo Ucinek, adierazi zuen bere ustez ekitaldiaren bi giltzarriak izan direla: “kooperatibek parte hartzea pandemiaren aurkako borrokan gizarteari erantzun erabilgarria emateko”, eta “gastuari eusteko neurriak hartzea, barne-eraginkortasuna hobetzea eta altxortegia zaintzea”. Azken finean, zailtasun hori kontuan hartu da.

Iturria: Ciriec

Energia berriztagarriak, auto-hornitze eta autokontsumo energetikoa eta tokiko kooperatiba eredua oinarri, sei eguzki-parke fotovoltaiko eraikiko dituzte Araban, 3.000 etxebizitzari zerbitzua emango diotenak.

Añana, Aiara, Arabako Mendialdea, Arabako Lautada, Arabako Errioxa eta Gorbeialdeko kuadrilletan egingo dituzte parkeak. Arabako Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak aurkeztu dute ekimena eta esan dute parkeak balio gutxiko lurzoruetan kokatuko dituztela, nekazaritzarako erabiltzen ez direnak. Hektarea bateko azaleran megawatt bateko potentzia lortuko dela ere jakinarazi dute.

Ekiola eredu kooperatiboari jarraiki, energia berriztagarriaren sortze eta kudeaketa prozesuan herritarren parte-hartzea bultzatzea da egitasmoaren helburuetako bat, eta bide horretan ekimen hau “mugarri” dela nabarmendu dute. “Zeregin hauetan herritarrak boteretzea da proiektuaren oinarria”. Tokiko kooperatibak eratzea da xedea eta kooperatibaren %51 herritarrek osatzea.

0 kilometroko energia garbia ekoitziko dela eta sistema elektrikoaren barruan funtzionatuko dutela gaineratu dute aurkezpenean.

Hamabi hilabeteko epean parkeak martxan jartzea da asmoa.

Iturria: Argia