Egilea: oves-geeb

Gizarte-ekonomiaz arduratzen diren Europako 23 ministro otsailaren 17an bildu ziren Parisen, Europako Batasuneko Kontseiluko Frantziako Lehendakaritzak antolatutako ministro-konferentzia informala egiteko. Helburua zen kontinentean ekonomia soziala garatzeko borondatea erakustea, erronka klimatikoari aurre egiteko eta balio erantsi sozial handiko lanpostuak sortzeko.

Olivia Grégoire, Ekonomia, Finantza eta Berreskuratze Ministerioko estatu-idazkaria, ekonomia sozial, solidario eta arduratsuaren arduraduna, izan zen konferentziako buru, Nicolas Schmit Enplegu eta Gizarte Eskubideen komisario europarraren partaidetzarekin.

Europan, gizarte-ekonomiak 2,8 milioi erakunde inguru ordezkatzen ditu, hainbat forma juridiko dituztenak (kooperatibak, mutualitateak, elkarteak, fundazioak, gizarte-enpresak), 13 milioi langile eta BPGaren %10 zenbait herrialdetan, hala nola Espainian, Italian eta Frantzian. Bileran, ministroek puntu hauek adostu zituzten:

1. Gizarte-ekonomiaren esparruan tradizio nazionalen aniztasuna errespetatzea eta aniztasun hori kontuan hartuko duen Ekintza Planean baterako definiziorako lehen oinarria formulatzea.

2. Gizarte-ekonomia bere herrialdeetan ezagutaraztearen garrantzia, eta gizarte-ekonomiaren ekosistema indartzeko esparru juridiko nazional espezifikoak eduki beharra, politika publiko espezifikoak edo zigiluak edo ziurtagiriak sortzea ahalbidetuko duena;

3. Ekonomia sozialaren finantzaketa ziurtatzeko eta sektore honetako egiturei finantziazio-aukeren berri emateko beharra. Europako Batzordeak gizarte-ekonomiaren Europako atari bat sortzeko egin duen proposamena azpimarratu du. Atari horretan sektore horretan diharduten politika eta finantzaketa publiko guztiak agertuko dira, bai eta finantzaketa publikoaren eskaintza handitzeko proposamena ere.

4. Eragin soziala neurtzeko metodologia nazionalak mapatzeko Europako Batzordearen plana. Ministroak prest daude lankidetzan aritzeko, jardunbide egokiak trukatzeko. Garrantzitsua da enpresen inpaktu sozialaren gainean gardentasun handiagoa izatea, ekonomia sozialari aplikatutako politika publikoak legitimatzeko eta tokiko agintariekin eta enpresa handiekin elkarte berritzaileak garatzeko.

Iturria: Social Economy News

Arantzazun (Gipuzkoan), otsailaren 18an, KoopFabrikak antolatutako ‘Lurraldeak eta kooperatibak: Kataluniako eta Euskadiko esperientziak’ jardunaldia egin zen.

Besteak beste, Josep Vidal Generalitateko Gizarte Ekonomiako zuzendari nagusiak hartu zuen parte topaketan. Jardunaldiak Oñatiko Udalarekin, Debagoiena 2030 ekimenarekin eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz proiektuarekin elkarlanean antolatu ziren.

KoopFabrikak azaldu duenez, topaketaren helburua izan zen Katalunian azken urteotan abian jarritako “politika publiko berritzaileak” bertatik bertara ezagutzea eta “logika horiek Euskal Herrian sustatzeko eredu propioen garapena” azpimarratzea.

Ildo horretatik, nabarmendu dute Kataluniako Generalitateak 2015. urtean abian jarritako politika publiko berritzaileek, kooperatiba-mugimenduarekin lankidetzan, “emaitza interesgarriak ematen ari direla gizarte-eraldaketan, lurralde-subiranotasunean eta kooperatiba berri batean”.

Ateneu Cooperatiusen garapena, proiektu berezien karakterizazioa edo abian jarri berri den hiri-komunitateak sustatzeko programa izan ziren Generalitateko Gizarte Ekonomiako zuzendari nagusiak jardunaldian hizpide izan zituen ekimenetako batzuk.

Topaketan parte hartu zuten, halaber, “Euskal Herrian autogestioaren arloan erreferenteak diren pertsonek” eta eguneroko lanean lankidetza-proiektu berritzaileak sortzen ari diren pertsonek; besteak beste, Leire Udabe, Elena Herrarte, Jon Sarasua eta Xabier Barandiaran.

KoopFabrika proiektua Olatukoop sarearen, Mondragon Unibertsitateko LANKI Ikasketa Kooperatiboen Institutuaren eta EHUko GEZKI Institutuaren arteko lankidetzaren bidez garatzen da.

Iturria: Europa Press-Euskadi

Cooperatives Europe-ren aburuz, Gizarte Ekonomiarako Europako Ekintza Plana aurrerapauso bat baino gehiago da norabide egokian, gizarte-ekonomiaren eta haren aktoreen onarpen politiko garrantzitsua ere bada Europan. Hain asmo handiko plan batekin, Batzordeak seinale bat bidali du, gizarte-ekonomiako erakundeak garatzen eta handitzen lagunduko duten ekintza zehatzak ezartzearekin konprometituta dagoela adierazteko. Hala ere, Batzordeak ahaleginak egin arren, egiturazko akatsek haien eragina suntsi dezakete, kooperatibei kalte eginez edo batzuk alde batera utzita. Cooperatives Europe taldeak egindako Ekintza Planaren azterketak erakusten duenez, ez du epe luzeko helbururik, ez eta 2030erako ikuspegi sendorik ere. Horrek zenbait galdera irekitzen ditu: non egongo da ekonomia soziala eta ekonomia kooperatiboa 2030ean? EBko gizarte-ekonomiako politika zehatz bat ezarri nahi dugu, edo ekonomia soziala EBko politika guztietan sartu nahi dugu?

Kooperatibentzat eta beste gizarte-enpresa batzuentzat aurreikuspen handiagoa bermatzeko, aplikazio-fasea galdera horiei zehaztasun handiagoz erantzutetik has liteke. EBn helburu eta erreferentzia-puntu zehatzak ezarri beharko lituzke. Bestalde, gizarte-ekonomia arduradun politikoen artean ez ulertzeak bere horretan jarraitzen du. Kooperatibentzat definizio bakarra ulergarria ez bada ere, estatu kide guztientzat jarraibide argi eta komunak behar-beharrezkoak dira interpretazio desberdinak saihesteko. Beren tamaina eta sektorea edozein izanda ere, kooperatiba guztiek izan beharko lukete EJPren onura. Alde horretatik, kooperatiba batzuk alde batera utz litezke. Adibidez, Batzordeak aurreikusitako nazioarteko lankidetzaren arloko ekintza gehienak erakunde eta espazio jakin batzuetara mugatuta daude. EBkoak ez diren Europako enpresa kooperatibo batzuk ezin izango dira EAPen onuradun izan, eta horrek eragin negatiboa izango du EBren mugaren bi aldeetako kooperatibetan.

Beste kezka zabalago eta orokorrago batzuk, ordea, ez dira nolanahikoak. Esate baterako, kooperatiba-ereduaren ikuspen eta ezagutzarik ezak mugatu egiten du gure bazkideen finantzaketarako eta kapital-merkaturako sarbidea. Europako kooperatibek laguntza-neurri gehiago behar dituzte inbertsioak sustatzeko, eta, aldi berean, gobernantza-berezitasunei eta oinarrizko balioei eusteko.

Batzordeak etorkizun bidezkoago eta iraunkorragoarekin konpromiso sendoa hartu arren, genero-berdintasunaren gaia oraindik ez da esplizituki lantzen, eta trantsizio ekologiko eta digitalari dagokionez, ahaleginak areagotu egin litezke kooperatiben lorpenak sustatzeko eta dagozkien erronkei aurre egiteko.

Hala ere, akats horietatik haratago, zirraragarria da Ekintza Planaren lorpen positiboak ikustea; Cooperatives Europeko kideek pozik hartu zituzten lorpen horiek, EBko Gizarte Ekonomiaren Ataria sortzearen alde egiten baitu. Atari horrek behin betiko lagunduko die kooperatibei informazioa eta finantziazioa eskuratzen. Gazteen Ekintzailetzako Politiken Akademia ere ekimen bikaina da, eta Cooperatives Europek gazteen ekintzailetza kooperatiboari laguntzeko egindako lanaren berri ematen du, Coop Starter eta Coop 4edu proiektuen bidez.

Ekintza Planak Europako gizarte-ekonomiaren garapenari eraginkortasunez laguntzeko eta EBko politiketan integratzeko ahalmena du. Orain, haren aplikazioan jarri behar da arreta, eta hori funtsezkoa izango da gizarte-ekonomiaren familiako aktore guztientzat. Cooperatives Europe-ren indarra kideen aniztasunean eta jardueretan parte-hartze demokratikoan oinarritzen da. Espero dugu Batzordeak eredu horri jarraitzea eta aplikatzeko fasean ikuspegi parte-hartzaile eta kooperatibo sendoa izatea.

Iturria: Social Economy News

Beterri-Buruntzako hainbat enpresa eta eragile biltzen dituen ekimenak otsailaren 24an aurkeztu zituen bere ekintza-plana eta aurtengo helburuak Usurbilen. 2019an sortu zen, eta eskualdean parte hartzeko proiektuen ekosistema sustatu nahi du, ekonomia eraldatzailearen balioekin bat eginez.

Antolatzaileek azaldu dutenez, partaideen artean izandako eskakizun nagusietako bat izan da praktikara pasatzea interkooperazioaren bidez, eta zeregin horri ekin nahi diote orain.

Badira hiru urte ekonomia eraldatzailean oinarrituriko hainbat enpresa eta eragile elkartzen hasi zirela Beterri-Buruntza eskualdean, euren artean esperientziak trukatu eta ekimenak martxan jartzeko, eskualdean eragiteko helburuz. Ekimen horietako bat izan zen parte hartzean oinarrituriko ekosistema enpresarial bat sortzen hastea, eta ibilbide horretan gero eta pauso sendoagoak eman dituzte.

2019an Hernaniko Oronan egindako jardunaldi batzuekin abiatu zen Beterri Saretuz, eta ondorioztatu zuten enpresetan parte hartzea sustatzeko funtsezkoa dela jabetza edo erabakitzeko gaitasuna norena diren ikustea, eta lan-harremanetan “bertikaltasuna” saihestea. Denbora honetan sarea egituratzeko fasean aritu dira lanean; horretarako Gipuzkoako Aldundiaren eta Beterri-Buruntza Udalen laguntza izan dute. Horrez gain, enpresetan parte hartzea sustatzeko gida sortu dute, beste eskualdeetako proiektuen berri izan dute, eta formakuntza jaso dute ahalduntzearen edo interkooperazioaren inguruan.

Joan den urtean Usurbilen egindako beste saio batean agerian geratu zen interkooperazioaren garrantzia oraingoa bezalako krisi garaietan, eta kapital metaketa hutsetik ihes egiten duen eredu bat bultzatzeko, lurraldean bertan dauden proiektu eraldatzaileak elkar zaindu eta elikatzea dela gakoetako bat. Astigarragan amaitu zuten ikasturtea, etorkizuneko sarea josteko saio praktiko batekin, eta bide batez, aurtengo helburu eta erronkak finkatu zituzten.

Ekintza-plana eta aurtengo helburuak aurkezteaz gain, parte-hartzaileek zirriborro-proposamen bat jaso zuten dekalogo bat egiteko. Dekalogo horrek esperientziak partekatzen jarraituko du, ekonomia eraldatzailearen balioen bidez lurraldeko ekonomian eta gizartean eragiteko.

Iturria: Argia, Urko Apaolaza Avila @urkoapaolaza

Gipuzkoako Ogasunaren pizgarriek 319 konpainiaren eskualdatzea erraztu dute, eta bazkide berriek beren enpresen jabetza eskuratu dute 26 milioi euro inbertituta.

Azken bost urteetan, 1.738 gipuzkoarrek erabaki dute enpresa osoa edo haren zati bat erostea. Ez dira langile izateari utzi diotenak, orain ere sinaduraren jabe dira. Zerk bultzatu ditu jauzia egitera? Gehienetan, sortzailearen familia erreleburik ezagatik sortu da aukera.

Zorrotz Legazpi 1953an sortu zen, eta, harrezkero, Metalaren Gipuzkoako ETEaren adibide klasikoa da. Zura, papera, plastikoa eta metala ebakitzeko xafla zuzen eta zirkularrak egiten eta saltzen ditu enpresak, baita makina erremintarako irristatze gida bereziak ere. 2011n, bere ibilbidea nabarmen aldatu zen, langileek eskuratu zutenean. Marian Tapiak, Finantza Saileko arduradunak, azaldu du belaunaldi-erreleburik ezak eta 2008-2011ko krisi sakonak «egoera aztertu ondoren, irtenbideak bilatzera eraman gintuela. Talde zabal batek uste du posible zela jabetzari ekitea, produktua eta haren fabrikazio eta kudeaketa prozesuak oso ondo ezagutzen baikenituen. Azkenik, enpresa proiektu baten diseinuaegitea erabaki zen».

Batez ere, hasieran ahalegin handiak egin behar izan ziren enpresa aurrera ateratzeko». Ahalegin hori emankorra izan zen, izan ere, zuzentarauak dioenez, lan-gizartea hasi zenetik lorpenak espero baino hobeak izan dira. «Pozik gaude enpresaren bilakaerarekin».

Pandemia nabaritu da Zorrotzen jardueran, salmenten %20ko beherakadarekin eta «hodeiengatik» absentismo-indizearekin, baina konpainiak denboraldi hori galera ekonomikorik gabe salbatzea lortu du. «Tapiak dio fakturazioa pixkanaka berreskuratzen ari dela, baina 2023ra arte itxaron beharko da 2019ko salmentak berreskuratzeko».

Foru Aldundiaren laguntzei dagokienez, zuzentarauak dio beharrezkoa izango litzatekeela laguntza fiskalen araudian zenbait aldaketa egitea. «Enpresa gazteak sartzen ari da, eta, beren ezaugarriengatik eta lanpostuagatik, batzuetan bazkide egiten ditugu enpresan sartzen diren urtean. Hala ere, ezin dituzte laguntza horiek eskuratu enpresan antzinatasunik ez izateagatik». Tapiak gaineratu du, kasu askotan, gazte horiek egin behar dutela ahalegin handiena ekarpenarekin, hasierako ekarpena handia baita. «Antzinatasun izaera ezabatu beharko litzatekeela uste dugu». Tapia enpresa hauen defendatzaile sendoa da: ekonomia soziala. «Zure garapen pertsonal eta laboralerako aukera bat da. Gainera nabarmentzekoa da zuzentarauak talde-lana sustatzen du,zure lagunak, helburu bat partekatzea, eta lanaren emaitzak. Halaber, lan-egonkortasuna bultzatzen du, gatazkakortasuna murrizten du eta lurralde-errotzea indartzen du».

Iturria: El Diario Vasco, Fernando Segura

Ekintzailetza eta langileen parte-hartzea izango dira lau urtean garatu beharreko ardatz estrategikoetako bi.

DONOSTIA – Eusko Jaurlaritzak bere gain hartu du gizarte-ekonomiaren arloan aurrera eramango diren ekimen empresarialak bultzatzeko konpromisoa. Ekimen horiek Gipuzkoan errotuta daude hainbat hamarkadatan, eta Mondragon Taldearen erreferentzia argia dira. Datozen urteetan, 328,5 milioi euro erabiliko ditu pertsona zentro gisa duen eredu ekonomiko hori lortzeko.

Idoia Mendia lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburuak Gizarte Ekonomiaren Sailen arteko Plan Estrategikoa aurkeztu zuen urtarrilaren 25ean Gobernu Kontseiluan. Enpresa-eredu hori sustatzen duten euskal eragile guztien gida izan nahi du dokumentuak. Plan estrategikoak Euskadiko garapen ekonomikoan eredu horrek dakartzan salmenta -jak azpimarratzen ditu, pertsona enpresaren erdigunean kokatzen duten balioetan oinarrituta.

Hala, barne-elkartasuna, gizonen eta emakumeen arteko aukera-berdintasunarekiko konpromisoa, gizarte-kohesioa eta gizarte-bazterketako arriskuan dauden pertsonen gizarteratzea sustatzen ditu. Helburu horrekin oso lotuta dago langileek enpresan parte har dezaten sustatzea. Formula hori oso hedatuta dago Gipuzkoan, kooperatibek presentzia handia baitute, baina eredu horren bidez beste ekimen batzuk ere badaude.

Gizarte Ekonomiako Sail arteko Plan Estrategikoak, izenak adierazten duen bezala, Eusko Jaurlaritzako zenbait arlo hartzen ditu bere baitan, eta Hezkuntza Sailari dagokio eredu horren oinarriak “hezkuntza-etapa guztietan” eskuratzea bermatzea. Hala, bada, Gobernu Kontseiluan urtarrilaren amaieran aurkeztutako dokumentua jasotzen du.

Prestakuntzaren eta ikuspenaren bidez, eredu hori zabaldu nahi da, baina estrategia kolokan geldituko litzateke, baldin eta haren alde egiten duten ekintzaile eta langileei finantza-baliabideak ematen ez bazaizkie. . Hori dela eta, Lan eta Enplegu Sailak Eusko Jaurlaritzari eskatzen dio bide batzuk jar ditzala, bai ekimen berriek bai lehendik dauden enpresa txikiek finantzaketa eskuratu ahal izan dezaten beren proiektuak bideragarri bihurtzeko.

Azkenik, planak Eusko Jaurlaritzaren oinarrietako bat gobernantza eta lankidetza publiko pribatua islatzen du, euskal ekoizpen-sarea gizarte-ekonomia finkatuago eta iraunkorrago baten bidez eraldatzeko erronkari aurre egiteko.

Iturria: Noticias de Gipuzkoa

2021. urtearen amaieran, ASLEk inkesta bat egin zien enpresa elkartuei COVIDaren krisiaren inpaktu-mailari, epe ertainerako aurreikuspenei eta 2022rako kezka nagusiei buruz. Azterketa horren bidez, amaitutzat jo du behatoki honek.

Azterketa horrek 35 inkesta jaso ditu, elkartutako enpresa guztien %13. Azken inkesta horrek zerbitzu-enpresen parte-hartze handiagoa erakusten du, bereziki Gipuzkoan. Tamainari dagokionez, 6 langile baino gutxiago dituzten enpresa txikiek hartu dute parte gehienbat inkestan.

Parte hartu duten enpresen ia erdiek adierazi dute COVID 19ren krisian ERTE bat eskatu dutela. Ehuneko hori handiagoa da industria-enpresen artean, Behatokiaren esparruan aztertu dutenaren arabera. Oraingo honetan, parte hartu duten eraikuntza-enpresa guztiek adierazi dute ERTE motaren bat eskatu dutela, baina, aurreko inkesten emaitzak ikusita, baliteke datu hori sektorearen adierazgarri ez izatea eta erantzun bakanen baten ondorio izatea.

Enpresek gaur egun dituzten arazoak

Oro har, enpresek duten kezkarik handiena, zalantzarik gabe, aurreikuspenak egiteko zailtasuna da; lan-karga, aldiz, ez da nahikoa, alderdi kezkagarria izanik, lehenengotik oso urrun geratu da bigarren mailara. Kezka orokorra da, baina egia da industria- eta eraikuntza-sektoreak gainerakoekiko kezka handiagoa duela.

Finantza- eta likidezia-zailtasunekiko kezkak bere horretan dirau. Hala ere, ordaingabeei buruzko kezka desagertu egin da.

Inkestan nabarmentzen den alderdi bat absentismo-mailaren inguruko kezka da, bereziki Omicron aldaera agertu ondoren. Arazo hori gero eta handiagoa da, %20ra iristen baita. Enpresei eta haien balio-kateei eragiten die, eta epe barruan konpromisoak betetzea zailtzen du. Sektorearen ikuspegitik aztertutako datu horrek azken inkestarekiko inbertsioa erakusten du, zerbitzu-enpresak gehiago arduratzen baitira industria-enpresak baino.

Lanpostuak amortizatzeko beharrari dagokionez, alderdi hori mugatuta dago ezinbestean ERTE bat eskuratu duten enpresentzat, eta hori da gure enpresetarako kezkagarriena. Azkenik, nabarmentzekoa da lan-sozietateek eta enpresa partaidetuek teknologia berrien erabilerara eta telelanera egokitzeko erakutsi duten malgutasuna, hori posible izan denean, eta enpresek ez dute inolako kezkarik sentitzen.

Iturria: ASLE behatokia-COVID19

Europako Ekonomia eta Gizarte Komiteak (EEGK) joan den urtarrilaren 19an onetsi zuen “Finantza tresna berritzaileak Gizartean eragina duten enpresak” txostena, Giuseppe Guerini (III. taldea, hainbat jarduera) kontseilariak emana, Marie Pierre Le Breton (I. taldea, langileak) txostengile kide zela.

Diktamenaren arabera, “finantza tresna berriak behar dira ekonomia soziala programa publikoen estimulutik haratago hazten jarraitzeko”. Testuak, halaber, finantza-prestakuntzaren alde egiten du, sektorearen finantzaketa hobetzeko.

EEGK delakoaren arabera, gizarte-inpaktuko inbertsioek irizpide hauek bete behar dituzte: gizarte-eragin positiboa sortzeko helburu argia izatea; gizarte-ekonomiako enpresa gisa argi eta garbi definituta dauden enpresei laguntzea; errendimendu ekonomiko justuetan, jasangarrietan eta gardenetan oinarritutako itxaropen-mailak ezartzea; aktiboen zati bat gizarte-helburuak lortzen dituzten beste inbertsio batzuetan berrinbertitzeko aukera ematea; eragin neurgarria izatea eta inbertsioaren helburuak behar bezala ezagutzea, eta enpresaren printzipioekin eta balioekin koherenteak izatea.

EEGK irizpen honetan berriro aitortzen du gizarte-ekonomia osasuntsu batek desberdintasuna murrizten duela, gizarte-kohesioa sustatzen duela eta ingurumena babesten duela. EBk bere industria-estrategian funtsezko 14 ekosistemetako bat bezala identifikatu du sektorea.

Hala ere, EBren laguntza izan arren, Europako gizarte-ekonomiako 2,8 milioi erakunde eta enpresak ez dute kapitalik beren zerbitzuak hobetzeko edo zabaltzeko; izan ere, gizarte-enpresei zuzendutako finantza-tresnak asko garatu dira azken hamarkadan, baina oraindik hobetzeko tartea dute.

EEGK garrantzitsutzat jotzen du estatu kideek, errekuperazio- eta erresilientzia-plan nazionalak gauzatzerakoan, gizarte-ekonomiarako ekintza zehatz batzuk gauzatzea NextGenerationEUren finantziazioarekin.

Finlandiako Gobernuak bultzatutako ekimena, «inpaktu-inbertsioetarako zentro espezializatua» sortzeko, laguntza teknikoa eta profesionala bideratzeko, gizartean eragina duten inbertsioak egin nahi dituzten eragileen gaitasunei laguntzeko.

Giuseppe Gueriniren hitzetan, “beharrezkoa da inbertsio pribatuaren eta gizarte-ekonomiaren arteko lotura erraztea. Uste dugu finantza-operadoreek, maizegi, gizarte-ekonomiako erakundeak arrisku handikotzat hartzen dituztela, besterik gabe, beste mota bateko enpresak ebaluatzeko erabili ohi diren tresnak erabiltzen dituztelako. Horrek sailkapen oker bat dakar, gizarte-ekonomiaren dimentsio espezifikoenak gutxiesteko joera duena”.

Iturria: Gizarte Ekonomiaren Behatokia