Egilea: oves-geeb

Gizarte-ekonomiaren hiriburutzaren esparruan, atzo egin zen Miramar Jauregian “Ekimen kooperatiboa: inbertsio sozial eta jasangarriaren formula” jardunaldia. Ekitaldia UIK elkarteak antolatu zuen, LKS Next eta Donostia 2023ko Gizarte Ekonomiaren Hiriburuaren laguntzarekin.

Jardunaldi honen helburua gizarte ekonomiak dituen aukerak nabarmentzea izan zen, enpresa-jarduera eta -negozio berrien ekimena ikuspegi sozial eta jasangarriagotik bultzatzeko formula egokia baita. Jardunaldi horretan, eztabaida bat sustatu nahi izan zen kooperatiba gero eta gehiago erabiltzea komeni ote zen, hau da, enpresa-jarduera berriak bultzatzeko, interes sozialeko zerbitzuak garatzeko eta, are, lehendik zeuden enpresa-egituren hazkundea sustatzeko antolamendu-formula egokiena.

Jardunaldian, lehenik eta behin, beren jarduerari berriki ekin dioten gizarte-kooperatibetako arduradunek parte hartu zuten, beren esperientziak azalduz, bai eta ekimen horiek gauzatzeko aurre egin behar izan dieten erronkak azaltzeko martxan jarri berri diren kooperatiba-erakunde teknologikoetako ordezkariek ere.

Bigarrenik, enpresa-ekimen berrietan inbertsioak sustatzen dituzten erakunde publiko eta pribatuetako ordezkariek parte hartu zuten, beren inbertsioak kooperatibetan bideratzearen abantailak nabarmentzeko.

Azkenik, enpresak sustatzeko kooperatibaren erregimena aztertu zen, ekimen kooperatiboa sustatzeko berariaz sortua. Jardunaldiaren amaieran, amaierako hitzaldia eman zuen Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu sailburuak, kooperatibek ekintzailetzaren munduan agintari publikoentzat duten garrantzia azaltzeko.

Iturria: UIK

Urriaren 17an izango da “Gizarteratzeko Euskal Ereduaren eragina Euskadiko Gizarte Ekonomiaren testuinguruan” jardunaldia. EHLABEk eta Lehiakortasunaren Euskal Institutuak (Orkestra) desgaitasuna duten pertsonak Laneratzeko Euskal Ereduak euskal ekonomia-sarean duen eragina aztertzen duen azterlanaren ondorioak aurkeztuko dituzte.

Aurkezpena KURSAALeko Zurriola aretoan izango da. 9:30etatik 11:30etara izango da.

Jardunaldi honetan jarduera hauek programatu dira:

• Jardunaldiaren aurkezpena: Donostiako Udalaren eta EHLABEren eskutik.

•Azterketaren aurkezpena: “Gizarte-balio integratuaren aplikazioa eta emaitzak”

Leire San José (Euskal Herriko Unibertsitatea) / Ramón Bernal (Lantegi Batuak Fundazioko zuzendaria)

•Aurkezpena: “Orkestra koadernoa: Lehiakortasunean sartzeko Euskal Ereduaren ekarpena”

Susana Franco / Patricia Cantó / Mercedes Oleaga. Orkestra ikertzaileak

•Galderak eta itxiera.

Informazio gehiago eta izen-ematea hemen.

Iturria: EHLABE

Nafarroak, lehen aldiz, bere gobernuan Gizarte Ekonomia eta kooperatibismoa bere elementu nagusi gisa dituen Departamentua du. Ignacio Ugaldek, ANELeko eta Nafarroako CEPESeko lehendakariak esan bezala, “mugarri historikoa” da. Horren bidez, “adorez lan egin dugu, utopia bat dirudien arren”, eta, azken finean, “eredu ekonomiko horrek gure erkidegoaren garapen jasangarrirako eta enplegu egonkor eta duina sortzeko duen funtsezko garrantzia” islatzen du.

Horrela, Nafarroako Gobernuaren organigrama berrian Gizarte Eskubideen, Gizarte Ekonomiaren eta Enpleguaren Departamentua sartzen da, Mª Carmen Maeztu kontseilari duela. Halaber, Gizarte Ekonomia eta Enpleguko Zuzendaritza Nagusia abian jartzea aurreikusi da.

Gizarte ekonomiari eta kooperatibismoari garrantzi eta ikuspen handiagoa ematea izan da ANELen eskaera historikoa, “Nafarroa nazio mailan eta are nazioartean erreferente bihurtzeko gogor lan egin duen eredu ekonomikoaren ordezkari gisa”.

Ildo horretatik, ANELeko eta CEPES Nafarroako lehendakariak honako hau adierazi du: “azken urteetan, aparteko aurrerapena lortu dugu”, hala nola “Nafarroako Enplegu Zerbitzuko gobernu-organoetako, Gizarte Ekonomiako Plan Integraletako eta Ekonomia Osasuneko Estrategiako kide izatea, eta Ekonomia Osasuneko Kontseiluko kide aktibo izatea, besteak beste”.

Hala ere, funtsezko mugarri bat falta zen oraindik. “Nafarroako garapen jasangarriari egiten diogun ekarpena aitortua eta Foru Gobernuko departamentu baten barruan egotea”, dio Ignacio Ugaldek.

Horregatik, 2022ko ekainean, ANELen 40. urteurrenaren ospakizunaren esparruan, “modu irekian planteatzen genuen Nafarroak erabaki sendo eta ausarta hartzeko beharra”, Nafarroako Gobernuak “Gizarte Ekonomia eta kooperatibismoa elementu nagusi gisa hartuko dituen” sail bat izatea.

Iturria: ANEL

Kontabilitateko eta Enpresen Administrazioko Espainiako Elkarteak (AECA) Nazioarteko XXII. Biltzarra egingo du Donostian, irailaren 19tik 21era. Gizarte-ekonomiak ere izango du protagonismoa. Elkarteak, Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) eta Deustuko Unibertsitateak Carlos Santa María zentroan antolatu dute foro profesionala, eta etorkizuneko profesionalek, zuzendariek eta enpresek gaur egun dituzten arau-giltzarri nagusiak jorratuko ditu.

Arreta berezia eskainiko zaio Kontabilitate Plan Orokorrari (50. urteurrena), Adimen Artifizialari eta Ekonomia Sozialari. Indar-ideiak honako hauek izango dira: Gizarte Kontabilitatearen Normalizazioa, Gizarte Ekonomiaren Kontabilitatearen Erabilgarritasuna, Fundazioen Iraunkortasun Txostena, Gizarte-ikuspegiaren estrategiarako diru-informazioko sistema, Teknologia Berriak eta Gizarte Kontabilitatea.

Ekonomia soziala AECAren Biltzarrean agertzeak Leandro Cañibano Elkarteko lehendakariak eta Juan Juliák Gizarte Ekonomiako Donostiaren hiriburutzaren alde egiteko duten interesari erantzuten dio.

Gizarte Ekonomiako Europako Ekintza Planari buruzko mahai-inguruan hurrengoek parte hartuko dute: Víctor Meseguer, Espainiako Gobernuko Gizarte Ekonomiako Ordezkaria; Elena Zárraga, LKS Next-eko zuzendari nagusia eta Kutxako lan-aholkularia; Jokin Díaz, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Ekonomiako zuzendaria; eta José Luis Monzón, CIRIECeko zuzendaria, Juan Juliárekin batera, mahaiko moderatzailea izango dena.

AECA Nazioarteko XXII. Kongresua nazioarteko azterketa- eta eztabaida-foro nagusietako bat da. Mundu osoko profesionalak bilduko ditu, eta bostehun profesional, irakasle eta ikertzaile, enpresa handi, ETE eta autonomoetako zuzendariak bilduko ditu.

Informazio gehiago

Iturria: AECA Kongresua + CIRIEC

Joana Revilla de Gizatea, Euskal Autonomia Erkidegoko Gizarteratze Enpresen Elkartea, elkarrizketatuko dugu. Gizarteratze enpresek aurrean dituzten erronkei taldean eta eraginkortasunez aurre egitea, sektorea indartzen laguntzea, erakunde publikoen eta gizartearen aurrean haien arteko elkarrizketa erraztea. Elkarrizketa honetan azalduko digu gizarteratze-enpresek nola lantzen dituzten enpleguaren eta integrazioaren arteko tentsioak, bazterketa-arriskuan dauden pertsonenak, horiek minimizatzen saiatuz, eta, alde horretatik, enplegu integratzailerako aukerak sortzen dituzten tresnak dira. Gizarteratze-enpresen gaurkotasuna eta etorkizuna eta emakumeek testuinguru horretan duten zeregina azalduko dizkigu.

1. Pandemia eta azken urteotan euskal gizartea kolpatu duten krisi ezberdinen ondoren, zeintzuk dira GIZATEAren helburu nagusiak?

Pandemian zehar, GIZATEAn bildutako laneratze-enpresek egokitzeko gaitasun handia erakutsi zuten, eta, zailtasunak zailtasun, gizarteratze-egoeran edo -arrisku egoearn zeuden langileen enplegu inklusiboari eta kalitatezkoa mantentzeko konpromisoari eutsi zioten. Alde horretatik, gizarteratze-enpresen helburu nagusia gizarteratze-postuei eustea izan da, bereziki pertsona zaurgarrienen kasuan.

Orain, pandemiak eragindako krisi ekonomiko eta sozialaren alderdirik larriena pasa dela esan dezakegularik, GIZATEAren helburua gizarteratze-enpresen errealitateari egokitutako testuingurua eta arau-esparrua lortzea da, sektorearen hazkundea eta sostengua ahalbidetzeko.

Horretarako, GIZATEA hiru ildo nagusitan ari da lanean: gizarteratze-enpresek erakunde publikoen, eragile sozioekonomikoen eta gizartearen aurrean harremanak izaten jarraitzea; sektorea hobetzeko eta indartzeko lanean jarraitzea, formakuntzaren eta sektorea hazteko tresnen garapenaren bidez, Euskadin laneratzeko lanpostu gehiago sortzeko aukera emango duten lankidetza-aukerak eta merkatu-hobi berriak identifikatuz, bereziki laneratzeko enpresa-baliabiderik ez duten udalerri eta eskualdeetan; eta kontratu erreserbatuak sustatzea, enplegu inklusiboa sortzeko tresna garrantzitsua bai da.

Eta hori guztia egiteko, hirugarren sektoreko eta gizarte-ekonomiako beste eragile batzuekin, erakunde publikoekin, enpresa pribatuekin eta beste eragile sozioekonomiko batzuekin sarean lan egitea sustatzen dugu, GIZATEA sarea osatzen duten gizarteratze-enpresen arteko lankidetza sustatzeaz gain.

2. Hitz egin al dezakezu gizarteratze-enpresen garrantziari buruz? Zein dira laneratzeko behar konplexuak dituzten pertsonen zailtasun nagusiak?

Laneratzeko enpresak enplegurako politika aktiboko tresna dira, prestakuntzaren eta enpleguaren artean, eta lan merkatu “arruntean” sartzeko zailtasunak dituzten edo baztertuak izateko arriskuan dauden pertsonei zuzenduta daude.

Azkenaldian, enpleguak murriztu egin du pertsona horien gizarteratze-gaitasuna, soldata eskasak eta gero eta polarizatuagoa den lan-merkatua direla eta. Hain zuzen ere, gizarteratze-enpresek enpleguaren eta integrazioaren arteko tentsio horiei aurre egiten diete, horiek minimizatzen saiatuz, eta, alde horretatik, enplegu integratzailerako aukerak sortzen dituzten tresnak dira.

Laneratzeko enpresek ibilbide pertsonalizatua eta integrala eskaintzen diete laneratzeko behar konplexuak dituzten pertsonei, zeintzuk hainbat arrazoirengatik prestakuntza, lan edo gizarte aukeretatik kanpo geratu diren. Ibilbide horiek hiru urteko iraupena izango dute gehienez, eta laguntza eta prestazio ugari eskaintzen dituzte, enplegagarritasuna hobetzeko eta, prozesua amaitzean, pertsonak lan-merkatu arruntean sartzea errazteko. Benetako ekoizpen-ingurunean ordaindutako enpleguaz gain, laneratzeko ibilbidean zehar pertsonak prestakuntza jasotzen du, bai lanposturako bai kanpora begira, prestakuntza-maila egokitzeko eta enpresetan eskatzen diren gaitasunak eskuratzeko, akonpainamendu soziala egiteko eta enplegu arruntera igarotzeko.

2022an, GIZATEAn bildutako laneratze-enpresek 1.492 pertsonari eman diete lana; horietatik 872 gizarteratze-prozesuan dauden pertsonak izan dira, eta soilik aurten, laneratzeko enpresan ibilbidea amaitu duten 185 pertsonetatik 98 pertsonak lan arruntera joateko aukera izan dute. Laneratzeko enpresek erakutsi dute tresna berritzailea eta eraginkorra direla egoera zaurgarrian dauden pertsonak gizarteratzeko eta laneratzeko, eta %60tik %70era bitarteko laneratzeko tasak dituztela laneratzeko enpresan ibilbidea amaitzean.

Gizarteratze-prozesuan dauden pertsonek zailtasun nagusi hauek dituzte: kualifikazio txikia, lan-merkatutik kanpo denbora luzeak ematea, gizarte- eta lan-ohiturarik ez izatea, lanpostura egokitzeko aldi zabalagoak behar izatea, gizarte-egoerak eta harreman konplexuak, edo lana eta familia uztartzeko beharrak, besteak beste.

Horregatik guztiagatik, laneratze-enpresak tresna baliotsuak dira pertsona askorentzat laneratze-prozesuetan, eta, beraz, lan- eta gizarteratze-politiken giltzarri dira, eta, era berean, gizarte-ekonomiako eragileak, jarduera eta aberastasun ekonomikoa sortzen baitute komunitatean, konpromiso argia baitute tokiko garapenarekin, gizarte-kohesioarekin eta iraunkortasunarekin.

3. Zein da emakumeen eginkizuna Euskadiko gizarteratze-enpresetan? Zein dira emakumeak laneratzeko oztopo nagusiak?

Lan-merkatuan oraindik ere sexuen arteko desberdintasuna dago. Zifrek erakusten dutenez, emakumeek jarduera-tasa txikiagoak eta langabezia-tasa handiagoak dituzte gizonek baino, lanaldi partzialeko enplegua emakumeengan kontzentratzen da, eta oraindik ere gizonen eta emakumeen artean soldata-arrakala dago.

Desberdintasun hori nabarmenagoa da bazterketa-egoeran dauden emakumeen artean. Guraso bakarreko familien buru diren emakumeek edo genero-indarkeriaren biktima diren emakumeek zailtasun handiagoak dituzte lan-merkatuan sartzeko, eta, beraz, bazterketa arrisku handiagoa dute.

Laneratzeko enpresek, lan-merkatuan sartzeko gizarte-desabantailan dauden pertsona guztien lan-arloko gaitasunak garatzeko tresna gisa, emakumeen eta gizonen egoera, baldintza, jomuga eta behar desberdinak hartzen dituzte kontuan, eta ezberdintasunak ezabatzeko eta sexuagatiko edozein bereizkeriaren aurka borrokatzeko helburu eta jarduera espezifikoak ezartzen dituzte. Alde horretatik, gizarteratze-enpresek, gizarteratze- eta laneratze-ibilbidearen esparruan, emakumeei zuzendutako ekintza zehatzak garatzen dituzte. Beren bizi-egoeragatik, oztopo handiagoei aurre egin behar diete lan-merkatuan sartzeko eta ekintza ezberdinen bidez aurre egiten saiatzen da; esaterako, familia- edo gizarte-sarerik ez duten emakumeentzako senideak zaintzeko neurriak, edo genero-indarkeriaren biktima diren emakumeentzako lan-ingurunean espazio seguruak sortzea, eta ahalduntzera bideratutako ekintzak.

Bestalde, lan-eremuan bereizketa profesionala dago, sektore maskulinizatu tipikoekin, eta emakume gehienak sektore prekarizatuetan daude, gizonen eta emakumeen sozializazio bereizi eta diskriminatzailearen ondorioz. Alde horretatik, GIZATEA osatzen dugun gizarteratze-enpresetatik, emakumeei eta gizonei eskaintzen zaizkien prestakuntza-ekintzak eta lanpostuak erabat integratzaileak izaten saiatzen gara, eta lan-merkatua sexuaren arabera banatzen duten ereduak hausten ditugu.

Hala ere, emakumeak laneratzeko enpresatik ateratzen direnean, oztopo horietako batzuk aurkitzen jarraitzen dute lan merkatu arruntean. Horregatik, beharrezkoa da lan-merkatu integratzaileago baten alde lan egiten jarraitzea, guztiontzako aukera-berdintasunarekin.

4. Zure ustez, zer bilakaera izan du EAEko Gizarteratze Enpresek azken urteotan?

Azken urteotan hainbat krisi ekonomiko pairatu ditugun arren, Euskadiko laneratze-enpresen bilakaera, oro har, oso positibotzat jo daiteke.

Azken urteotan EAEn laneratzeko enpresen kopurua egonkorra izan den arren (40-45 enpresa inguru), laneratzeko langileen kopurua etengabe hazten ari da urtetik urtera, eta azken 10 urteetan urteko batez besteko hazkundea % 10 ingurukoa izan da. Hala, 2022an, 872 langile sartu dira lanean, aurreko urtean baino %12 gehiago.

GIZATEA erakundearen bidez egiten ari den ikusgarritasun-lanaren emaitza da, baina, batez ere, betetzen duten gizarte-lanari berari esker, gizarteratze-enpresak gero eta ezagunagoak dira gure inguruan, eta erakunde publikoen eta gizartearen onarpena jasotzen dute gizarte-ekonomiaren eragile garrantzitsutzat, egoera ahulean dauden pertsonak gizarteratzearen eta laneratzearen arloan.

Era berean, euskal gizarteratze-enpresak erreferente dira estatu mailan. Azken 15 urteetan, GIZATEA erakundeko gizarteratze-enpresek gizarteratzeko laguntza-eredu bat garatu dute, beren errealitatera egokitua, eta lan-merkatuan sartzeko zailtasunak dituzten pertsonak gizarteratzeko.

5. Nola ikusten duzu EAEko Gizarteratze Enpresen etorkizuna?

Testuinguru ekonomiko eta produktibo aldakor eta zalantzazkoa dugu, eta, beraz, ezin dugu ziur esan nolakoa izango den datozen urteetan laneratzeko enpresak mugituko diren ingurunea.

Hala ere, badira zenbait fenomeno eta joera gizarteratze-enpresak garatzeko egoera egokia dela pentsarazten dutenak. Langabeziaren kronifikazioa, lan-merkatuaren polarizazioa, desberdintasun-prozesuen azelerazioa, kualifikazio-eskakizun handiagoak eta birkualifikazio-premia handiagoak dituzten ekoizpen-jardueren konplexutasuna handitzea, edo migrazio-dinamiken aldaketak, besteak beste, laneratze-enpresek enplegua lortzeko zailtasun handienak dituzten pertsonak gizarteratzeko eta laneratzeko beharrezko tresna izaten jarraitzea eragiten duten elementuak dira.

Bestalde, erronka demografikoa, digitalizazioa eta sektore ekonomiko berrien sorrera gizarte-egoera ahulean dauden pertsonentzako enplegu inklusiboa sortzeko aukera dira.

Era berean, beharrezkoa ikusten dugu etorkizunean administrazio publikoen laguntza finkatzea gizarteratze-enpresak sustatu eta garatzeko, testuinguru sozioekonomikora eta bazterketa-egoeran edo -arriskuan dauden pertsonen beharretara egokitutako erregulazio-esparruaren bidez, eta kolektibo ahulenentzat enplegua sortzeko tresna gisa gordetako kontratuak bultzatzea. Etorkizunean funtsezkoa izango da gizarteratze-enpresen, gizarte-erakundeen eta beste eragile batzuen arteko lankidetza publiko eta pribatuko mekanismoak ezartzea, enplegu inklusiboa bultzatzeko.

6. Zer erronka ditu Gizarte Ekonomiaren eta Solidarioaren sektoreak etorkizunari begira?

Gizarteratze-enpresek parte hartzen dugun gizarte-ekonomiaren sektoreak aurrean duen erronka nagusia da beren jarduera garatzen duten komunitateetan aberastasun ekonomikoa, tokiko garapena eta gizarte-kohesioa sortzen duten eragile ekonomiko gisa aitortuak izatea da.

Garrantzitsua da laguntza instituzionala lortzea, pertsona ardatz izango duten gizarte-ekonomiako ekimenak hazten eta garatzen lagunduko duten politiken eta erregulazioen bidez.

Horretarako, beharrezkoa da erakundeen, eragile sozioekonomikoen eta, oro har, gizartearen aurrean ikusgarritasuna handitzea, eta gizarte-ekonomiako jarduerek gizartean eta ingurumenean duten eragina erakustea. Horretarako, beharrezkoa da tresna eta metodologia egokiak izatea gizarte-ekonomiaren balioek duten eragina neurtzeko.

Halaber, beharrezkoa da ESSko erakundeen arteko lankidetza sustatzea eta sektorea sendotzeko sare sendoak eta lankidetza-itunak ezartzea.

2023an Donostian dagoen Gizarte Ekonomiaren Espainiako hiriburuak ekonomia egiteko beste modu bat erakusteko aukera ematen du, bidezkoagoa, berdintasunezkoagoa eta parte-hartzaileagoa, baina, batez ere, pertsonak erdigunean jartzen dituena.

Iturria: OVES-GEEB

Ekonomia sozialari buruzko bigarren dosierrak azken urteotako enpleguaren, establezimenduen eta gizarte-ekonomiaren fakturazioaren bilakaera aztertzen du. Enpleguari dagokionez, 2004az geroztik, 60.000 enplegu ingurukoa izan da. Krisiaren ondorengo urteetan bakarrik nabari da beherakada handia izan dela 2012,  2014 eta 2016 urteen artean. 2018an, krisiaren aurreko balioak berreskuratu ziren. Grafikoaren arabera, establezimendu kopurua ez da aldatzen aztertutako urteetan (2021 urterako ez dago establezimenduei buruzko daturik).

Aldiz, fakturazioak,  enplegu eta establezimenduekin alderatuz gero, aldaketa handiagoak izan ditu. Hala, 2006 eta 2008 bitartean, fakturazioak daturik onenak aurkeztu zituen. Krisiaren ondorioz, fakturazioak behera egin zuen 2018ra arte; ondorioz, urte horretatik aurrera, fakturazioak behera egin du pixka bat.

Azpimarratzekoa da, halaber, gizarte ekonomiak bilakaera motela izan duela 2010etik aurrera. Grafikoan errekuperazioaren eragina ikus daiteke, azaletik bada ere, eta argi dago zaila dela aurreko hamarkadan izan zuen joerari eustea eta hura areagotzea, alegia, ekonomia-jarduera nabarmen handitzen ari zen (enplegu- eta fakturazio-kopuru handiagoa) garaiko datuak gainditzea.

Iturria: Gizarte Ekonomiaren Bigarren Lurralde Dossierra

Uztailaren 14an, Donostiako Miramar Jauregian, Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Gorenak antolatutako “Enpresa Kooperatiboa, atzoko eta gaurko euskal kooperatibismoa ekonomiaren eragile” udako ikastaroa (UIK) egin zen.

Hiru euskal unibertsitateek eta kooperatiben sektoreko pertsonek hartu zuten parte jardunaldian. Patxi Olabarria Kooperatiben Kontseiluko lehendakariak eman zion hasiera ikastaroari. Ondoren, Mondagon Unibertsitateko Igor Ortegak euskal kooperatibismoaren historian zehar ibilaldia egin zuen. Ondoren, Deustuko Unibertsitateko Marta Encisok enpresa kooperatiboaren balioak eta printzipioak aurkeztu zituen.

Jardunaldiaren bigarren zatian, Aitziber Etxezarretak, GEZKIko zuzendariak, “Kooperatibismoaren etorkizuneko erronkak” mahai-ingurua moderatu zuen. Bertan parte hartu zuten Patxi Olabarriak, Konfekoopeko lehendakaria den Rosa Lavínek eta Lankiko Zuzendaria den Ainara Udaondok.

Azkenik, kooperatiben eredu berriak aurkeztu ziren. Plataforma-kooperatibak, Eraman Kooperatibaren eskutik; erabilera-lagapeneko etxebizitza-kooperatibak, Bizikoop-en eskutik; eta Ekiolak aurkeztutako energia-kooperatibak.

Ikastaroa publiko orokorrari zuzenduta zegoen, eta helburu nagusiak honako hauek izan ziren: Euskal kooperatiba-mugimendua xehetasunez ezagutzea, enpresa-eredua balioekin eta printzipioekin ezagutzea, eta Euskadiko kooperatiba-sektoreak eta enpresa kooperatiboa empresa egiteko beste modu bat bezala ezagutzea.

Iturria: UIK

Rosa Lavinek (Konfekoopeko lehendakaria) eta Leire Mugerzak (Mondragoneko Kongresuko eta Batzorde Iraunkorreko lehendakaria) kooperatibismoak gizarteari nahiz herriari egiten dioten ekarpena nabarmendu dute BERRIAn emandako elkarrizketan.

Biek ongi ezagutzen duten eredua da, sustraiak ondo errotuak dituena lurrean eta herrian. Enpresa egiteko beste modu bat posible dela aldarrikatu dute. Gainera, azkenaldian arretagunea Euskal Herrian jarria dute mundu osoko kooperatibek.

Rosa Lavinek dioenez, munduan erreferentzia bat da Euskadi, hemengo kooperatibismoak dituen ezaugarriengatik. Horien artean nabarmentzekoak dira kooperatiben aniztasuna, internazionalizazio, inbertsio eta berrikuntza maila. Honetaz gain, Mugerzaren hitzetan, “elkartasuna oinarrizko printzipio bat da guretzat: balioa dauka, ez bakarrik beharra dagoenean edo zailtasunak daudenean laguntza ematen dugulako, baizik eta elkarrekin proiektuak egiten ditugulako”.  

Kooperatibismoaren balioak gero eta indartsuago daudela kontsideratzen dute, beste enpresa eredu batzuk kooperatibetan begiak jartzen hasi baitira, “pandemiarekin agerian geratu zen enpresek ez ezik gizarteak ere elkartasun balioetara itzultzeko beharra duela, indibidualismotik aldendu eta kolektibotasunera itzultzeko”.

Errotzea kooperatiben baliorik handienetako bat da, Mugerzak dioenez “errotzea oinarria da. Inguruarekin lotuta egoteak ematen dizu zure inguruaren garapenarekin jarraitzea: kultura, herria, ezagutza, gazteak, nagusiak… denekin daukazu konpromisoa. Gaur egun ez ditugu lehen zituzten behar berberak, beste batzuk ditugu, eta horiei gure ereduarekin eta egiteko moduarekin erantzun diezaiokegu”.

Kooperatiben arteko saretzeaz aritu dira baita ere, sarean lan egitearen garrantzia azpimarratu dute biek. Lavinen ustez, Mondragon sarean lan egitearen adibidea da, interkooperazioa beste balorerik garrantzitsuenetako bat da, eta bere ustez, hauek badakite hau nola egin. Gainera, kooperatibei elkarrekin lan egiteko tresnak eta laguntzak ematearen garrantzia azpimarratu du.

Bestalde, kooperatibek sortzen duten enplegu motari buruz hitz egin dute. Lavinen hitzetan “Enplegu duina kooperatibek sortzen dutena da: egonkorra, kalitatezkoa, jasangarria, lan osasuna zaintzen duena, kontziliazioa bermatzen duena, malgua eta zure ibilbide profesionalean aldatuz joango diren beharretara egokitzen dena, formakuntza eskaintzen duena, garapen profesionala ahalbidetzen duena, berritzailea dena… Horri guztiari lotu behar zaio modu demokratiko eta parte hartzaile batean egiten dugula”.  Mugerzak gaineratu du  lana da zuk enpresari eskaintzen diozuna dela, “gu jabeak gara, lana eskaintzen diogulako. Beste eredu batzuetan kapitala da: dirua jartzen duzu, eta erabakimena duzu; gure kasuan, ez. Guk eskaintzen diogunak balio oso garrantzitsua dauka, eta, gainera, jabegoa ematen dizu”.

Emakumeak goi karguetara heltzeko aukerei buruz hitz egin ahal izan dute baita ere. “Datuei erreparatu besterik ez dago: administrazio kontseiluen edo erabaki organoen osaketei begiratuz gero, kooperatibetan kopurua handiagoa da enpresa eredu tradizionaletan baino. Horrekin ez dut esan nahi gurean ere egiteko lan asko geratzen ez denik, sektoreka, adibidez, alde handiak aurkitu daitezkeelako oraindik” dio Lavinek.

Elkarrizketa osoa hemen

Iturria: Berria

Irailean itzuliko gara albiste berriekin