Egilea: oves-geeb

2020an sortu berri da Maitelan kooperatiba. Lehenik, Hernaniko Iturola garapen agentziako teknikariek eskatuta, ikerketa lana egin zuen EHUko Gezki institutuak, Beterri-Buruntza eskualdeko zaintza beharrak aztertuz. Horren ostean, duela bi urte, Hernaniko Amher SOS Arrazakeria taldeak eta Iturolak elkarlanean prozesu bat bultzatu zuten emakume migratuekin. 30-40 emakume biltzen ziren larunbatero eta denen artean identifikatu zituzten zaintza sektoreko hutsuneak: prekarietate nabarmena, kontraturik gabeko lanak, 900 euroren truke 24 orduz lan egiten zuten etxeko langile internoak… Prozesu horretan aukera ikusi zuten kooperatibizatuta sektorea eraldatzeko.

Prozesua hasi zuten 30-40 emakume migratuetatik, zazpi egin ziren langile bazkide: horietatik lau formalak dira eta beste hiru erregularizatu gabe daude (paperik ez dute), baina Maitelaneko egituretan parte hartzen dute erabakimen eta eskubide berberekin. Kooperatibara batzeko pausoa eman ez zuten gainerako langileekin lan poltsa sortu dute eta puntualki, langile bazkideek ezin dutenean zerbitzu bat burutu, lan poltsa horretara jotzen du Maitelanek.

Baina bazkide langileez gain, badira beste bi bazkide mota: erabiltzaileak (zerbitzua jasotzen dutenak) zortzi dira, hauetatik bost norbanakoak eta hiru erakundeak.

Maitelanen helburua sektorea duintzea da, zaintza prekaritate estruktural horretatik ateratzeko. Horretarako, sortu orduko hitzarmen bat lantzen hasi ziren, lana duinduko zuten estaldura sozialak (oporrak, paga extrak…) bermatzeko. Baina oraindik ez dute helburu hori lortu. Kooperatibako koordinatzaile den Ernesto Fernándezek aitortu du badirela lan baldintza hobeak dituzten enpresa neoliberalak.

Zaintza lanaz gain garbiketa sektoreari ere eutsi diote hasieratik, “langileei gutxieneko egonkortasuna emateko. Zaintzaren sektorea oso aldakorra baita, garbiketa zerbitzua berriz, ez”. Soldatak kooperatibizatu nahi izan dituzte, hau da, egiten zen lana edozein izanda ere, orduko kobratzen zen kopuru gordina bera izatea. “Baina bi hitzarmen horiek txanpon beraren bi aurpegiak dira: garbiketakoa oso indartsua, eta zaintzakoa askotan existitu ere egiten ez dena”. Garbitasun hitzarmeneko soldata zaintzakoan aplikatuz gero, konturatu dira ezin dutela merkatuko prezioetan lehiatu: “Horregatik, urtarrilerako bereizi egingo ditugu zaintza lanak eta garbiketakoak, ezberdin kobratuko da. Galdutako bataila bat da, baina ezin da bestela egin”.
Maitelanen beste helburu bat papergabeen egoera kooperatiba bidez erregularizatzea da. Hor ere zailtasunak handiak dira: “Erregularizatu nahi dugun pertsona bakoitzeko kooperatibak 10.000 euroko kapital soziala izan behar du, eta horrez gain gutxienez lanaldiaren %80ko kontratu bat pertsona horrekin”.

Iturria: Argia

Finantza Etikoen Fundazioak egindako txostenaren arabera, erakunde etikoek, errentagarritasun sozial hobea izateaz gain, emaitza ekonomikoetan tradizionalak gainditzen dituzte.

Finantza etikoek etengabeko hazkundea izan dute lau hamarkadatan, eta errealitate ikusgarria eta oso finkatua dira Espainian ere. Iaz, 2.200 milioi pertsona bideratu zituzten, eta 1.400 milioi baino gehiago eman zituzten kreditutan, FETSek ekitaldi bakoitzean egiten duen barometroaren arabera. Erakunde hori sektoreko topaleku bihurtu da. Hauek dira estatuko erreferentziazko erakundeak: Triodos Bank, fundazio-forma juridikoarekin; Fiare Banca Etica, banku kooperatiboa; Coop57, finantza-zerbitzuen kooperatiba;–Credit, mikrokredituetan espezializatua, eta Arç, aseguru etikoen motorretako bat.

Banku etikoek herritar kontzienteen aurrezkia mobilizatu nahi dute, eta gizartearentzat eragin positiboa eta eraldatzailea duten enpresa-proiektuetara bideratu, mundu demokratikoagoa, ekologikoagoa eta zuzenagoa eraikitzeko. Haien funtzio soziala onartu egiten da, baina, batzuetan, “ordezko” etiketa oztopo izaten da herritar askorentzat; izan ere, herritar horiek uste dute arrisku handiegia izango luketela aurrezkiak gainbegiratzeko, nahiz eta herrialde horretan milaka pertsonak diru asko galdu duten ohiko bankuek eskaintzen dituzten produktu toxikoekin (lehentasunezko partaidetzak, swap-ak, 2008-2010eko crash-arekin lurrundu ziren arrisku handiko inbertsioak, etab.) eta banku etikoek gainerako erakunde guztien banku zentralen babes- eta ikuskapen-eskema bera dutela, gordailuen bermea barne, 100.000 euro artekoa.

Banka etikoa tradiziozkoa baino errentagarriagoa da sozialki, sistemikotzat jotzen diren koloso handiak barne, baina, horrez gain, kontuan hartzen dira analistek erabili ohi dituzten errentagarritasun finantzarioko metrika klasikoak, hala nola kredituen berankortasunetik hasi eta lortutako onuretaraino, Finantza Etikoak Fundazioak urtero egiten duen Europako sektoreari buruzko erradiografiaren arabera.

Errentagarritasun ekonomiko konbentzionalaren konparazioa ere oso onuragarria da banku etikoarentzat, adierazle ohikoenen arabera: aktiboen errentagarritasuna (ROA) edo baliabide propioen errentagarritasuna (ROE). Azken kasu horretan, etekin garbia eta ondare garbia erlazionatzen ditu, eta 10 urtera, banku etikoko erakundeen batez besteko errentagarritasuna % 3,57koa izan da 2008. eta 2018. urteen artean, erakunde konbentzionalen batez bestekoaren bikoitza (% 1,79). Lurrunkortasun askoz txikiagoarekin: %0,41etik %3,28ra. Horrek esan nahi du emaitza nahiko konstantea izaten dela, ziklo ekonomikoa edozein dela ere; banku konbentzionalean, berriz, asko aldatzen da, errusiar mendian gora edo behera egotearen arabera.

Iturria: Alternativas Económicas

CIRIEC-Costa Ricak ‘CIRIECen Ekonomia Sozialari buruzko Nazioarteko VIII. Ikerketa Kongresurako’ gobidapena luzatu du. Aurreikuspenen arabera, 2021eko irailaren 8tik 10era izango da. Kongresu honen helburua izango da akademikoekin, sektore ekintzaileekin eta sektore sozialekin ikerketak partekatzea, hainbat gairi ekarpenak eginez, hala nola ekonomia soziala eta solidarioa Garapen Iraunkorreko Helburuen (GJH) esparruan, ekonomia publikoa eta ekonomia soziala, kooperatibak, klima-aldaketa, desberdintasun ekonomikoa, berrikuntza, kontsumo iraunkorra, bakea, justizia, besteak beste.

CIRIECek “call for abstracts” komunikazio-proposamenak aurkezteko deia argitaratu du 8. Kongresurako. CIRIECeko Costa Ricako atal berriak antolatzen du ekitaldia. Kongresuaren lema nagusia ‘Ekonomia sozial solidarioa eta agenda 2030: garapen inklusiboa eta jasangarria gizarte-praktika berritzaileen bidez’ da.

Ikertzaileak, sektoreko profesionalak eta Administrazio Publikoko ordezkariak gonbidatuta daude Kongresuan parte hartzera. Kongresuaren helburua da gizarte-ekonomiako azken ikerketei eta horien metodologiei buruz eztabaidatzea, ikuspegi zabal batetik. Hori guztia, aldaketa garrantzitsuak eta desoreka handiak dituen egoera batean, gizarte-erronka eta -eskaera berriak dituen egoera batean, non gizarte-ekonomiak eta haren eragile-aniztasunak erantzun asko baitituzte.

CIRIECek jakinarazi duenez, komunikazioak aurkeztu nahi dituzten ikertzaileek proposamena edo komunikazioaren laburpen labur bat (2 edo 3 orrialde) bidali behar dute 2021eko urtarrilaren 30era arte.

Informazio gehiago

Iturria: CIRIEC

Erreportaje luze bat egin du New Yorkeko egunkariak, jakiteko ea nola egin dieten aurre kooperatibek pandemiaren ondorio ekonomikoei.

“Euskal kooperatibek kapitalismoaren ertzak leuntzen dituzte. Langileen jabetzakoa negozio talde batek akziodunen interesak menderatzen dituen ekonomien ordezko eredu bat ordezka dezake”. Horrela hasi du New York Times egunkariak abenduaren 29an MONDRAGON Korporazioko kooperatibei eskaini dien erreportaje luzea.

Erreportajearen hasieran, New Yorkeko egunkariak Erreka Group-en egoera kontatzen du. Beste hainbat enpresen moduan, kooperatiba honek itxi egin behar izan zituen ateak urte hasieran, covid19aren eraginez. Momentu horretan eta bere izaera kooperatiboari esker, Errekak soldatak jeistea erabaki zuen, langilerik ez kaleratzeko eta soldatak ordaintzen jarraitu ahal izateko. New York Times egunkariak dioenez, hortxe egon litezke MONDRAGONen arrakastaren gakoa: malgutasunean eta akziodunen mozkinak igotzera baino, enplegua mantentzera bideratutako kudeaketa-ereduan.

Horrekin batera, The New York Times egunkariak Esperientzia Kooperatiboaren errepaso historikoa egiten du, joan den mendeko 50ko hamarkadan sortu zenetik gaur egungo egoerara arte, 2008ko krisialdira arte. Elkarrizketatuek lehiakorrak izateko eta mundu globalizatuan jarduteko beharra azpimarratzen dute, baina hasierako izateko arrazoia galdu gabe. Zigor Ezpeleta MONDRAGONeko Gestio Sozialeko zuzendariaren hitzetan, “eredu kooperatiboak bere jendea babesten du”.

Erreportajea

Iturria: TUlankide

Gizarte Ekonomiaren Europako Goi-bilera berriro programatu da 2021eko maiatzaren 26 eta 27rako. Europako Batzordeak antolatuta, ekitaldiaren helburua da Europako gizarte-ekonomia indartzea eta garapen ekonomikoari, gizarteratzeari eta trantsizio ekologiko eta digitalei egiten dien ekarpena aprobetxatzea.

Europako Batzordeak eta Mannheim hiriak elkarrekin antolatutako hitzaldia da gizarte-ekonomiari buruzko Europako Goi-bilera (#EUSES). Eztabaidek hiru alderdi izango dituzte ardatz: gizarte-ekonomiaren digitalizazioa, gizarte-berrikuntza eta herrialdeen eta sektoreen arteko lankidetza. #EUSES ekonomia sozialean aktibo dauden aktore guztiak biltzeko aukera bat da, uneko erronka handiei buruz eztabaidatzeko.

Joan den irailetik, goi-bilerak on line prestakuntza-mintegiak antolatzen ditu, #RoadToMannheim etiketaren pean. Mintegi horietan, Europako gizarte-ekonomiako hainbat eragilek gai garrantzitsuei buruzko informazioa eta iritzia ematen dute.

Hurrengo on line ekitaldietan, gai hauek landuko dira, besteak beste: gizarte-ekonomiak osasunaren eta gizarte-babesaren sektorean duen eginkizuna; hezkuntza eta prestakuntza digitala; eta gizarte-ekonomia ingurumen-erronken eta klima-aldaketaren garaietan.

Goi-bilerak eragile publiko eta pribatuak, gizarte zibilaren eta akademikoen ordezkariak bilduko ditu etorkizunaz eztabaidatzeko, sareak ezartzeko, gizarte-ekonomiako eta gizarte-enpresetako politiken berri emateko eta ikusgarritasuna areagotzeko, praktika onak eta arrakasta-istorioak trukatzeko eta bikoteen arteko ikaskuntza bultzatzeko.

Izen-ematea eta informazio gehiago

Iturria: Social Economy News

UPV/EHU-ko Gizarte Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatiboaren Institutuak (GEZKI) sektorearen inguruko artikulu zientifiko-akademikoak eta laudo eta sententzien iruzkinak jasotzen dituen aldizkariaren azkeneko alea eskuragarri dago, hemen.

Aurtengoan berritasun garrantzitsuekin dator aldizkaria, izan ere, batetik izena berritu eta aurrerantzean “GIZAEKOA. Revista Vasca de Economía Social” izango baita. Bestalde, aldizkariaren itxura ere aldatu da, hemendik aurrera artikuluen aurkibide laburra atzeko azalean joango delarik, aurreko portadan ordez.

Azken ale honetan, 8 artikulu zientifiko-akademiko barneratu dira, horietatik 4 euskaraz, 3 gazteleraz eta 1 ingelesez. Jarraian ikus daitezke:

– Un diagnóstico de situación de la empresa social en España

Macarena Pérez Suárez, Isadora Sánchez Torné

 

– Ekonomia Ekologikoaren eta Ekonomia Sozial eta Solidarioaren arteko hurbilketa. Agenda bateratu baterako elementuak

Pablo Arrillaga, Jon Ruiz de Galarreta

 

– Fighting against fuel poverty by collaborating with social services through energy advice: An innovative case from Spain

Iñigo Antepara Lopez de Maturana

 

– Frantziako GEESa Pacte legearen aurrean: polinizazioa edo diluzioa?

Ander Plaza Garmendia

 

– Las mutualidades en Euskadi como entidades de la economía social

Francisco Javier Arrieta Idiakez, Gonzalo Martinez Etxeberria, Josune López Rodríguez

 

– La Función Social de las Cooperativas Vascas

Miguel de la Fuente Cosgaya

 

– Euskadiko Kooperatiben Lege berria

Aitor Bengoetxea Alkorta, Itziar Villafáñez Pérez

 

– Oinarrizko errenta eta ekonomia sozial eta solidarioa

Angel Elías Ortega

 

Comentario de sentencia:

– Comentario al laudo de BITARTU, Servicio Vasco de Arbitraje Cooperativo – CSCE, núm. abrev 20/2018, de 14 de enero de 2019. 1Expulsión de asociación socia de cooperativa

Iñigo Nagore

Iturria: GEEB, GEZKI

Mondragon Unibertsitatearen bideo honetan, Zigor Ezpeleta MONDRAGON Unibertsitateko Kudeaketa Sozialeko zuzendariak eta Ainara Udaondo Lanki Ikasketa Kooperatiboen Institutuko zuzendariak, Mondragon Unibertsitateko Kooperatibismo eta Enpresa Kudeaketako Masterraren bultzatzaileak, eredu kooperatiboaren oinarrizko zenbait gairi buruz hitz egingo dute.

“Infoxikazioaren”, “likearen” eta “partekatzearen, gero existitzearen” paradigma berri horretan, aurrez aurreko elkarrizketak ia formatu berritzaile gisa berpizten dira agertoki horretan. Ariketa osasungarria izan daiteke, halaber, face to face hitzaldia, erritmo onekoa, gogoeta lasaian egiteko elementuak dituena, telebistako solasaldien tonu “konfrontatibotik” ihesi.

Eta oinarrizko gai interesgarri batzuk planteatzen dira: zein dira MONDRAGON kooperatibismoaren ezaugarri nagusiak? Kooperatiba bat definitzen duten ezaugarriak? Nola bizi dira enpresen eta gizartearen logika kooperatiba-proiektu batean? Zein dira berehalako erronka nagusiak? Kooperatiba-ereduak osasun ona du? Etorkizuneko proiektua da?

Oso elkarrizketa interesgarria da 24 minutu horietan, eta modu lasai eta zuzenean erantzuten zaien gai horiek, eredu kooperatiboari buruzko ikuspegiak bultzatzen eta partekatzen lagunduko duten elkarrizketa berriak sortzeko asmoz.

Bideoa

Iturria: TUlankide

Abenduaren 17an, 10:00etatik 12:30era Gizateak “Gizarteratzeko eta laneratzeko enpresetatik enplegu arruntera igarotzen: metodologia berriak eta itunak” jardunaldia antolatuko zuen online formatuan. Jardunaldiaren bideoa eskuragarri dago (gazteleraz), hemen.

Jardunaldi honetan, 2018tik 2020ra bitartean garatutako “Enplegu Inklusiboan Berritzen” proiektuaren emaitzak eta ikaskuntzak aurkeztuko ziren, laneratze-enpresetan ibilbidea amaitzen duten bazterkeria-egoeran edo -arriskuan dauden pertsonentzako Enplegu Arruntari Laguntzeko Metodologia diseinatzeko, pilotatzeko eta ebaluatzeko esperientzia partekatuz, eta enplegu inklusiboaren inguruko etorkizunerako lan-ildoak eta erronkak adierazi ziren.

Proiektua Deustuko Unibertsitateko eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileek garatu dute. Horretarako, 12 hilabetez programa pilotua jarri dute abian, GIZATEA elkarteko kide diren 13 gizarteratze-enpresatako 24 langilerekin, ikerketa-ekintza metodologia parte-hartzailearen bidez.

Iturria: GEEB, GIZATEA

Eusko Jaurlaritzako Lehendakariorde eta Lan eta Enpleguko sailburu den Idoia Mendiak uste du Euskadik oinarri sendoak dituela ekonomia suspertzeko eta kalitatezko enplegua berreskuratzeko, eta enpresa parte-hartzaileek hierarkizatutako egitura klasikoen alternatiba gisa ematen dituzten errotze-, erantzukidetasun- eta gizarte-konpromisoaren balioen aldeko apustua egiten duela.

Mendiak amaiera eman zion pasa den abenduaren 3an Bilbon Lan eta Enplegu Sailak, Europar Batasunak, ASLEk eta Arizmendiarrietako Lagunen Elkarteak antolatutako Enpresaren Partaidetza Eredu Inklusiboa Bultzatzeko Jardunaldiari. Jardunaldi horretan hiru aldundiek eta Nafarroako Gobernuak parte hartu zuten, baita Lan Harremanen Kontseiluak ere.

Bileran, besteak beste, enpresa horiek behar dituzten lege-aldaketak jorratu ziren, hala Europako arau-esparru bat nola indarrean dagoen Legearen aldaketa bat. Lehendakariordeak proposamen bat helarazi zion Lan ministroari joan den urriaren 7an, Diputatuen Kongresuan bultza zezan.

Erresistentzia-gaitasuna

Bere hitzaldian, Mendiak enpresa parte-hartzaileak erresistentziarako erakusten ari diren gaitasuna eta pandemia honetan berrasmatzeko duten gaitasuna azpimarratu zituen, eta euskal ekonomiak krisi honetan duen erresilientzia erakusten duen elementuetako bat dela adierazi zuen.

Ildo horretan, onartu zuen enpleguaren kalitatearen erronkari aurre egiteko beharra, behin-behinekotasuna eta kronikotasuna saihesteko. “Gure ekoizpen-sareak erakusten duen indar handia”. “Errealismo horretatik, uste dut oinarririk onenak ditugula, COVIDak arnasa hartzen uzten digunean, berriro aireratzeko. Balioekin, konpromisoarekin, erantzukidetasunarekin”.

Lehendakariordeak langileak “beren etorkizunean” inplikatzeko apustua babestu zuen, enpresak kudeatzeko erantzukidetasunera eta ekintzailetza kolektibora animatuz.

Eredu parte-hartzailea

Idoia Mendiak gogora ekarri zuenez, lehen aldiz, ulermenaren kulturaren eta erantzukidetasunaren aldeko gobernu-programa batean jasota dago, Oñatiko Adierazpenean, hain zuzen ere. Giza eskalako enpresa-balioetan, gizarte-erantzukizunean, parte-hartzean, jasangarritasunean, lankidetzan eta tokiko garapenarekiko eta enpleguaren egonkortasunarekiko eta kalitatearekiko konpromisoan oinarritutako kultura.

“Birusaren astindua izugarrizko astindua izan da, eta izaten jarraitzen du, gure sare sozial eta ekonomiko osoan. Baina konturatu gara txikia batzuetan irteerarik onena dela. Errotuta dauden eta proiektuetan lan egiten duten pertsona guztien inplikazioa duten enpresek beren erresistentzia eta etorkizunera begira hobeto antolatzen dakitela. Eta egia handiek eta ziurtasun handiek ez digutela balio garai hauetan nabigatzeko, egitura piramidalak eta zurrunak eta lan-harremanen paradigma tradizionalak ez direla enpresen oparotasunaren berme, ezta euren lanarekin aurrera ateratzen dituztenen eskubide eta ongizatearena ere “, azpimarratu zuen.

Iturria: Irekia