Egilea: oves-geeb

Eskualdeek eta hiriek gizarte-ekonomiaren eta gizarte-ekintzailetzaren potentziala aprobetxatu nahi dute, Europar Batasunean jasangarriagoak eta malguagoak diren gizarte- eta ingurumen-eredu ekonomikoetarako trantsizioa bultzatzeko. Hala ere, EBk esparru-baldintza onuragarriagoak ezarri behar ditu ekonomia soziala loratzeko. Horretarako, beharrezkoa da gaur egungo definizioen eta lege-esparruen aniztasunari heltzea eta finantziaziora eta merkatura sarbidea erraztea.

Horiek dira Ricardo Rio Bragako alkateak idatzitako eta Eskualdeetako Europako Batzordeak otsailaren 8an egindako osoko bilkuran onartutako iritziaren mezu nagusiak.

Europan, gizarte-ekonomiako 2,8 milioi enpresa daude, EBko enpresa guztien %10. Ia 13,6 milioi pertsonak (EBko langileen %6,2 inguru) lan egiten dute ekonomia sozialeko enpresetan. Ordaindutako lanaz gain, gizarte-ekonomiak boluntarioak mugitzen ditu, lanaldi osoko 5,5 milioi langileren parekoak.

Irizpen horrekin, Eskualdeetako Europako Batzordeak bere iradokizunak aurkeztu ditu, Europako Batzordeak gizarte-ekonomiaren esparru-baldintzen garapenari buruzko Gomendio bat egiteko hurrengo proposamena egin aurretik. Gomendio hori Europako Batzordeak 2023rako duen lan-programan ageri da. Komiteak nabarmendu du gizarte-ekonomiak toki mailan duen errotze handia, eta agintari nazionalei eskatu die tokiko eta eskualdeko erakundeei aukera eman diezaietela tokiko testuingurura ondoen egokitzen diren neurriak aplikatzeko, beren lurraldean gizarte-ekonomia garatzen laguntzeko, EBk duen lankidetza aprobetxatuz.

Gizarte-ekonomiako erakundeen aldeko ingurune bat sortzeko, lege-ekimenak behar dira Europan arlo hauetan: fiskala, kontratazio publikoa, estatuko laguntzak, prestakuntza eta hezkuntza, etab.”.

Halaber, Europan datu komunak biltzeko definizioak eta metodoak falta direla adierazi du, batez ere herri eta eskualde mailan. Batzordeak gizarte ekonomiarako onuragarriagoa den Europako esparru juridikoa eskatu du berriro, mota guztiak hartuko dituena, hala nola kooperatibak, mutualitateak, elkarteak, fundazioak eta gizarte enpresak. Alde horretatik, atsegin handiz hartzen dute Europako Batzordeak elkarteen mugaz gaindiko jarduerei buruzko ekimen legegilea aurkeztuko duela 2023an.

Halaber, garrantzitsua da gizarte-ekonomiari buruzko hezkuntza-, prestakuntza- eta komunikazio-kanpainak hobetzea, sektorearentzat eskuragarri dagoen EBren finantzaketa eta laguntza barne.

Azkenik, Batzordeak dei egin die gobernu-maila guztiei, epe luzeko eta ondo finantzatutako estrategiak sortzeko, gizarte-ekonomia sustatzeko eta laguntza-eskema informalagoak eta eskuragarriagoak ezartzeko. Halaber, Europako Gizarte Ekonomiaren Behatoki formala ezartzea proposatzen du.

Iturria: Eskualdeetako Europako Batzordea

Abenduaren 20an, Gizarte Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatiboaren Institutuak aho batez aukeratu zuen bere zuzendari berria, Aitziber Etxezarreta. Hala, Aitor Bengoetxeak unibertsitate erakundearen buru den lehen emakumeari eman dio txanda.

Aitziber Etxezarreta Etxarri Ekonomian doktorea da, eta Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa fakultatean irakasle agregatua. Aspalditik GEZKIko kidea eta GIZAEKOA-Gizarte Ekonomiako Euskal Aldizkariko zuzendaria izan da. Bere ikerketa-lerro nagusia etxebizitza da, bereziki, etxebizitza-kooperatibak. Bestelako gaiak jorratzen ditu baita ere, hala nola, etxebizitza politikak, etxe-kaleratzeak, eta genero-berdintasuna. Gainera, gai hauei buruzko hainbat argitalpen eta ponentzien egilea da.

Kontseilu berean, Julen Izagirre, EHUko Ekonomia eta Enpresa Fakultateko Finantza Ekonomia II Saileko irakasle agregatua aukeratu dute idazkari.

Testuinguru horretan, OVES/GEEBk Aitiziber Etxetzarreta elkarrizketatu du, Institutuko planari buruz gehiago jakiteko:

1. Zein dira Institutuaren funtzionamenduaren balioak?

Gezki, Unibertsitateko Institutu bat da, Gizarte Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatibo gaietan espezializatua, eta hortaz, gai hauetan egindako ikerketa, formakuntza eta dibulgazioa barnebiltzeko eta bultzatzeko espazio bikaina.

2. Zein dira Institutuaren jarduera ardatzak?

Institutuaren jarduna lau esparru nagusitan banatzen da: formakuntza, ikerketa, hedapena eta lankidetza. Esparru desberdinak badira ere, beraien artean osagarriak dira, eta guztien artean Unibertsitateak gizarteari egin beharreko ekarpena sakontzea lortzen da.

3. Zein dira GEZKIk datozen urteetan izango dituen erronka nagusiak?

Erronkak anitzak dira. Gizarte ekonomia eta zuzenbide kooperatiboko gaiak Euskal Herriko Unibertsitateko publikotik bultzatzea ardatz izanik, euskera, generoa eta beste zenbait zeharlerro lantzea ere badira gure erronkak.

4. Nola ikusten duzu gizarte ekonomia unibertsitate-ikasketen barruan? Nola ezagutarazi daiteke ekonomia soziala unibertsitate barruan? Zer erronka ditu unibertsitateak (orokorrean) gai horri dagokionez?

Gizarte Ekonomia ez da tradizionalki oso presente egon gure ikasketa planetan, eta garrantzitsua da dagokion pisu eta ikusgarritasuna ematea hezkuntza unibertsitarioan. Gure ekonomian duen pisua eta erreferentzialtasuna kontuan hartuta, gainera, ezinbestekoa da unibertsiate ikasketetan txertatzea.

5. Nola ikusten duzu gizarte ekonomiaren etorkizuna? Gaur egungo politika publikoak nahikoak direla uste duzu?

Etorkizunak beti aldaketak eta bilakaerak ekarriko ditu, eta GIzarte Ekonomiako erakunde zein enpresek garai berrietara moldatzen asmatu beharko dute, beren balore eta printzipioak mantenduz. Horretan bidelagun ezinbestekoak izango dira erakunde publikoak zein beste eragile publiko eta pribatuak.

Joan den urtarrilaren 10ean, Ministroen Kontseiluak 1/2023 Errege Lege Dekretua onartu zuen, lan-kontrataziorako pizgarrien arloko presazko neurriak ezartzen dituena. Ondorioz, Gizarte Ekonomiari buruzko martxoaren 29ko 5/2011 Legea aldatu da, honen bidez, langabezia-kapitalizazioa erabil daiteke kooperatibetan eta lan-sozietateetan bazkide gisa sartzeko. Aldaketa horrek hobetu eta zabaldu egiten du langabezia-prestazioaren ordainketa bakarraren eraginkortasuna, kooperatibetan eta lan-sozietateetan bazkide gisa sartzeko finantziazio-iturri gisa. Lan-harreman mugagabea duten langileek langabezia-prestazioaren ordainketa bakarra eska dezakete, legezko langabezia-egoeran egon gabe, zerbitzuak ematen dituzten enpresaren kapital soziala eskuratzeko eta, hartara, bazkide langile edo lan-bazkide izateko.

Zehazki, Gizarte Ekonomiari buruzko Legearen 9. Artikulu berria honela geratuko da:

«9. artikulua. Langileak kooperatibetan eta lan sozietateetan sartzeko pizgarriak.

Langile langabeak bazkide langile edo laneko bazkide gisa sartzen dituzten kooperatibek eta lan-sozietateek hobariak jaso ahal izango dituzte Gizarte Segurantzaren enpresa-kuotetan, legez ezartzen diren baldintzetan eta zenbatekoetan.»

Gizarte Ekonomiari buruzko martxoaren 29ko 5/2011 Legearen 10.1 artikuluaren 1. araua ere aldatu da, eta honela geratu da idatzita:

«1. Erakunde kudeatzaileak kotizaziopeko langabezia-prestazioaren zenbatekoaren egungo balioa ordaindu ahal izango die prestazioen onuradunei, kooperatibetan edo lan-sozietateetan bazkide langile edo lan-bazkide gisa modu egonkorrean sartu nahi dituztenean, nahiz eta sozietate horiekin aldez aurretik kontratu-lotura izan, iraupena edo osaera edozein dela ere, eta kotizaziopeko prestazioaren onuradun izateko baldintza guztiak betetzen dituzten lan-harreman mugagabea duten lan-sozietateetan edo kooperatibetan lan egiten duten pertsonei…

Kasu horietan, prestazioaren ordainketa aldi bakar batean egingo da, kapitalari egindako ekarpenei dagokien zenbatekoarekin, sarrera-kuota barne (kooperatiben kasuan), edo lan-sozietate batean kapital sozialeko akzioak edo partaidetzak eskuratzeari dagokiona, bazkide izateko behar den neurrian.

Langabezia-prestazioa kapitalizatzen dutenek ere erabili ahal izango dute langabezia-prestazioa erakunde bat eratzeko eta abian jartzeko gastuetarako, bai eta tasak eta hasi beharreko jarduerarekin lotutako aholkularitza-, prestakuntza- eta informazio-zerbitzu espezifikoen prezioa ordaintzeko ere.

Ordainketa bakar gisa ordainduko da prestazioaren zenbatekoa, egun osotan kalkulatua, diruaren legezko interesari dagokion zenbatekoa kenduta.

Kapitalizazioa legez langabezian egon gabe aurreikusten den kasuetan, prestazioaren eta kapitalizazioaren eskaera aldi berean egingo da eta prestazioaren data, prestazioa onartu eta kalkulatzeko, langabeziako legezko egoeraren datarekin parekatuko da.»

Azkenik, 11. artikulua honela gelditu da:

«11. artikulua. Gizarte Segurantzako kuoten hobariak sozietate kooperatiboetako bazkide langile edo lan-bazkideentzat, atsedenaldian, jaiotzagatik, adopzioagatik, adopzioetarako zaintzagatik, harreragatik, haurdunaldiko arriskuagatik edo edoskitze naturaleko arriskuagatik.

Legez ezartzen diren hobariak aplikatuko zaizkie kooperatiba-sozietateetako bazkide langileei edo lan-bazkideei, baldin eta, jaiotzagatik eta adingabearen zaintzagatik, adin txikikoa edo bularra ematen duen adingabea zaintzeagatik, haurdunaldiko arriskuagatik edo edoskitze naturaleko arriskuagatik ordezte-kontratu hobaridunen bidez ordezten badira eta kontratu horiek langabetuekin egiten badira.»

Iturria: CIRIEC

Urtarrilaren 25ean, “Euskadiko eta Nafarroako Enpresa Kooperatiben I. Foroa: Enpresa kooperatiboak eta garapen ekonomikoa, etorkizunerako aukera irabazlea” egin zen Miramar Jauregian, KONFEKOOP Euskadiko Kooperatiben Konfederazioak eta ANEL Ekonomia Sozialeko Enpresen Elkarteak sustatuta.

Lehen elkarrizketa instituzionala izan zen, eta bertan parte hartu zuten Arantxa Tapiak, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburuak eta Mikel Irujok, Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Enpresa Garapeneko sailburuak.

Jardunaldian bi elkarrizketa-mahai antolatu ziren: lehena, Euskadiren eta Nafarroaren garapen ekonomikoari berrikuntzaren bidez laguntzen dioten enpresa kooperatiboen esperientziak ezagutzeko; eta bigarrena, XXI. mendeko eraldaketa handietarako beste eredu batzuen inguruan hitz egiteko: digitala eta teknologikoa, energetikoa, demografikoa eta sanitarioa.

Topaketaren amaieran, KONFEKOOPen eta ANELen arteko lankidetza instituzionaleko akordioa sinatu zen. Horren bidez, kooperatibismoa bultzatu nahi da, Euskadirako eta Nafarrorako aurrerapen eta garapen ekonomiko iraunkorreko formula gisa.

Sinadura-ekitaldian, Rosa Lavín Konfekoopeko lehendakariak, Ignacio Ugalde ANELeko lehendakariak eta José María Martínez UCANeko lehendakariak hartu zuten parte, eta hitzarmenaren garrantzia nabarmendu zuten. “Kooperatiba-mugimendua ordezkatzen duten hiru erakundek horrelako akordio bat formalizatzen duten lehen aldia da. Hiru erakundeek kooperatibismoaren ikuspegi bera dute aurrera egiteko aukera gisa”.

Iturria: KONFEKOOP

Beterri Saretuz egitasmoa berriz ere martxan da eta Andoainen egin dute lehen topaketa eskualdeko enpresa, hezkuntza eragile eta erakundeen artean. Ekonomia eraldatzailearen balioetan eta partaidetzan oinarrituriko jendartea bultzatzea dute asmo.

Ekonomia sozial eraldatzaileari loturiko ereduak hedatzen ari dira pixkanaka Euskal Herrian eta Beterri-Buruntza eskualdean ere ari dira norabide horretan pausoak ematen. 2019az geroztik martxan den Beterri Saretuz egitasmoak ekonomia eraldatzailearen balioekin funtzionatuko duen jendarte eta ekosistema enpresarial bat bultzatzea du helburu.

Aurtengo lehengo topaketa Andoainen egin zuten, Martin Ugalde Kultur Parkean. Debagoiena 2030 egitasmoko Aritz Ameztegi izan zen lehen gonbidatua. Debagoiena 2030 eskualde hartako lankidetza sare irekia da, garapen komunitarioan sakondu eta lurralde inklusibo eta jasangarria lortzeko lanean diharduena. 2019an abiatu zituen lehen pausoak eta, orain arte egindako ibilbidea azaldu zuen Ameztegik hitzaldian. Hasiera batean “entzute” prozesu sakona jarri zuten martxan, eskualdeko beharrak zein diren identifikatzeko, eta ondoren, 2020. urtetik aurrera, hainbat proiekturekin hasi ziren lanean, batez ere energia arloari eta inklusioari loturikoak. Ameztegik azaldu zuenez, gaur egun 60 eragile baino gehiago dira Debagoiena 2030eko parte; batzuek eta besteek “rol ezberdina” jokatzen dute hala ere, batzuk gobernantzari lotuta daude, beste batzuek finantzazioa lantzen dute, eta zenbaitekin hitzarmena sinatu dute

Topaketan, egitasmoaren partaideek harremanak estutzeaz gain hainbat gairen inguruan hausnartuko dute, proiektu bezala izan beharreko izaera juridikoaz, funtzionamenduaz edo finantzaketaz, besteak beste.

Formazioa da Beterri Saretuzek urtero landu izan duen arloetako bat, eta aurtengo saioak zein diren zehaztuko dute lehen topaketa honetan. Horrez gain, hezkuntza eragileekin ere lanketa berezia egiten ari dira, eskualdeko zentroetan ekonomia sozial eraldatzailea zer den ezagutarazteko, esaterako.

Iturria: Argia

Prisma Social, Gizarte Zientzien eta Ikerketa Sozialaren aldizkariaren 42. zenbakirako artikuluak aurkezteko deia zabaldu da. Luis Miguel Uhartek, Juliana Hernandezek eta Saul Curtok koordinatu dute alea.

Azken urteotan, eredu ekonomiko konbentzionalaren krisia areagotu egin da, haren eragin nabarmenenak areagotu egin baitira: jabetzaren eta aberastasunaren kontzentrazioa, desberdintasunak eta lan-prekarietatea handitzea, Estatuak gizarte-babesean egindako murrizketak, etab. (Harvey, 2014; Sousa Santos, 2011). Joera horri aurre egiteko, alternatiba erreal eta praktikoen beharra areagotu egin da, eta eredu ekonomiko berrien saiakuntzarako herri ekonomia eta solidarioa esparru emankor moduan agertu da (Coraggio, 2016, Laville, 2016).

Adierazle horien teoriaz eta idealizazioaz haratago, praktikan, proiektu horien eguneroko kudeaketak zailtasun ugari ditu denboran irauteko eta benetako alternatiba gisa finkatzeko. Horietako asko sortzen diren hauskortasunak, kasu askotan, beste eragile batzuekin artikulatzeko beharra onartzea dakar, horrela oso ingurune ekonomiko zailei berme handiagoz aurre egin ahal izateko. Testuinguru horretan, Estatua eta haren erakundeak, kasu askotan, aliatu garrantzitsu gisa agertzen dira abian jartzeko eta denboran irautea lortzeko Coraggio, 2016; REAS, 2011).

Monografiko honen helburu nagusia da erakunde publikoen eta enpresa publikoen artean sortzen diren harreman motak ikertzea. Harreman horien ezaugarri diren alderdiak argitzea interesatzen zaigu, eta, batez ere, ekonomia solidario eta popularreko erakundeak indartzen laguntzen duten elementuak xehetasunez aztertzea, eta, aldi berean, haien autonomia mugatzen duten beste batzuk identifikatzea.

Lan osoak eta dokumentuak Prisma Social aldizkariaren web orriaren bidez bidaliko dira: www.revistaprismasocial.es

Aldez aurretik, proposamenen aurrehautaketa egingo da, eta, horretarako, proposamenaren aurretiazko laburpena bidaliko da posta elektroniko honetara: prismasocial@isdfundacion.org

Informazio gehiago hemen

Iturria: Revista Prisma Social

Dagoeneko eskuragarri dago gizarte-ekonomiari buruzko euskal aldizkariaren 19. zenbakia, GEZKI Zuzenbide Kooperatiboko eta Gizarte Ekonomiako Institutuak koordinatua eta Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzuak argitaratua. Jende guztiarentzat, ikertzaileentzat eta gaian interesa duten pertsonentzat. Aldizkariak hiru hizkuntzetan ohikoak diren testuak aurkezten ditu, euskara, gaztelania eta ingelesa, eta horrela ekonomia soziala zabaltzeko lanean laguntzen du.

Zenbaki berriak 7 artikulu akademiko ditu, Laudorako kometario bat, gizarte-ekonomiaren sektorearen ekarpen bat, 2 liburu iruzkin eta nobedade bibliografikoak.

Zenbaki berri honek ondoko gai hauek jorratzen ditu artikulu akademikoetan: Boluntarioen kontzeptua mugatzea eta Espainiako araudian izan duen bilakaera; Euskadiko sozietate kooperatiboen desegitea eta likidazioa; Ekonomia sozialeko erakundeen kudeaketa-adierazleen sistemak: Ikastolen Kooperatiba; Texcoco udalerriko hiru nahua komunitatetan borondatezko lan komunitarioa egiteko moduak, Mexikoko estatua eta ekonomia solidarioko jarduerekin duten lotura; Junior kooperatibak Euskadiko Kooperatiben Lege berrian; La Fageda enpresa soziala, Arrasateko kooperatibismoaren ikuspegitik; gizartea eraldatzeko xedea duten antolaketa-ereduak. Impact HUB Donostia kasu-azterketa.

Gainera, BITARTU Kooperatibaren Arbitrajerako Euskal Zerbitzuaren (CSCE) laudoari egindako iruzkina, Arrunta 10/2021, 2021eko abenduaren 13koa. Kooperatibako bazkide langilea kaleratzea.

Era berean, sektorearen ekarpenen artean, kooperatiba-identitatea lehiarako funtsezko abantaila nola den aztertzen da. Eta liburuen iruzkinetan, Euskadiko Kooperatiben Legeen Glosarioaren azterketa eta Euskal Autonomia Erkidegoko Gizartearen eta Ekonomiaren Kontakizuna ere egin ahal izango dira.

Azkenik, 2021eko Ekonomia Sozialeko argitalpenak bildu dira.

Kontsultatu aldizkaria hemen

Iturria: OVES/GEEB

Maiatzaren 17, 18 eta 19an V. Ikergazte Kongresua egingo da Donostian, ikertzaile euskaldunen topaketa.

Ikergazte kongresua euskarazko ikertzaile gazteen kongresua da. Euskal komunitate zientifiko-intelektuala trinkotzeko asmoz bi urterik behin antolatzen du 2015etik Udako Euskal Unibertsitateak, lehenengo hartan Durangon, 2017an Iruñean, 2019an Baionan eta 2021ean Gasteizen egin zen.

Topaketa ikerketaren ibilbide profesionalean hasiberri direnei zuzendua dago. Hori horrela, ikertzaile hasi berria izan, zain tesia egiten egon, zein tesia aurkeztu beri izan, ikerketa lan bateko emaitzak aurkeztera animatzen dute antolaketa taldetik.

Ekarpenak artikulu zientifikoak dira, etabidalitako lanak honako ikergai nagusi hauen gainekoak izango dira:

• Giza zientziak: Historia, Hizkuntzalaritza, Filosofia, Artea, Antropologia…
• Gizarte-zientziak: Ekonomia, Enpresa, Zuzenbidea, Soziologia, Kazetaritza, Komunikazioa, Pedagogia, Psikologia…
• Zientzia zehatzak eta Natur Zientziak: Fisika, Kimika, Geologia, Matematika, Biologia…
• Ingeniaritza eta Arkitektura: Industria Ingeniaritza, Telekomunikazioak, Informatika, Arkitektura…
• Osasuna: Medikuntza, Erizaintza, Farmazia…

Artikuluak bidaltzeko epea 2023ko otsailaren 17 da.

Izen ematea eta informazio gehiago hemen https://www.ueu.eus/ikergazte/

Iturria: Ikergazte

Lanki Koadernoak bilduman argitaratutako lanek jorratzen dute kooperatibismoaren sustraiak bi liburuxketan.

Igor Ortega Mondragon Unibertsitateko LANKI Kooperatibismoaren Ikertegiko ikertzaileak bi liburuxka berri argitaratu du kooperatibismoaren sustraiak aztertzeko: Kooperatibismoaren sustraiak I: herri sektoreen elkartegintza praktikak eta Kooperatibismoaren sustraiak II: sozialista asoziazionista. Bi ikerlanak argitaratu dira Lanki Koadernoak bildumaren barruan eta izango dira bilduma horren 15. eta 16. zenbakiak.

Ikerlanek biltzen dituzte mugimendu kooperatibistaren sustraiak. Lehenengo zenbakian, egileak aztertzen ditu elkartegintza praktikak eta, bigarrenean, sakontzen du sozialista asoziazionista deituriko pentsamenduan. Interesatu guztientzako eskuragarri daude liburuak paperezko bertsioan eta PDF formatuan:

• Kooperatibismoaren sustraiak I: herri sektoreen elkartegintza praktikak (pdf).
• Kooperatibismoaren sustraiak II: sozialista asoziazionista (pdf).

‘Kooperatibismoaren sustraiak I: herri sektoreen elkartegintza praktikak’

Lehenengo liburuxka honetan, Igor Ortegak gainbegiratu historikoa egiten dio kooperatibismoari. Hala, kooperatibismoaren sustraiak arakatzeko asmorekin, Industria Iraultzaren lehen aroan langile eta herri sektoreek garatu zituzten antolaketa eta elkartegintza moduetan jarri du arreta. Ikertzailearen esanetan, “ohikoa da kooperatibismoaren sorreraren unea 1844an kokatzea, Rochdaleko esperientzia kooperatiboa abiatu zen garaian. Baina historiari begiratu azkar bat emanez gero, ideia hori zalantzan jartzeko zantzuak aurki daitezke”. Izan ere, XVIII. eta XIX. mendeetan zabalduriko aroan aurkitzen dira kooperatibismoaren sorrera iturriak. Ortegaren ustetan, “kooperatibismoaren iturriaren muina langile eta herri sektoreen inguruneetan ernaldu ziren antolaketa praktika eta ideia sistemetan aurkitzen da. Praktika eta ideia haiek, industria kapitalismoaren aurrean, babes egiturak ez ezik, gizarte berri baten idealaren ernamuina izan ziren”.

Liburuan aztertzen dira bi bulkada horiek, batetik, langile auzoetan elkar sostengatzeko, lan borrokak garatzeko edota lana eta kontsumoa era kolektiboan antolatzeko eratu ziren elkartegintza praktikak, eta, bestetik, sozialista asoziazionista gisa ezagutu ziren erreformisten ideien eta esperimentazioen hedapena.

‘Kooperatibismoaren sustraiak II: sozialista asoziazionista’

Lanki Koadernoen 16. zenbakian, kooperatibismoaren sustraietan sakontzeko aukera eskaintzen du Ortegak. Behin aztertuta XVIII. eta XIX. mendeetan, industria-kapitalismoari aurre eginez, langile eta herri-sektoreen inguruneetan ernaldu ziren antolaketa-praktikak eta elkartegintza dinamikak, bigarren liburuxka honetan jorratzen ditu sozialista asoziazionista deiturikoen pentsamendua eta ekinbideak. Izan ere, Ortegaren hitzetan, “bi horiek dira, Rochdaleko kooperatiba-esperientziaren mugarriaren aurretik, kooperatibismoaren sorreraren iturri nagusiak”. 

Liburuak sakontzen du sozialista asoziazionistek eredu kooperatiboaren eraikuntzan egin zuten ekarpena, teorikoa eta praktikoa, horretarako, Ortegak landuko ditu Britainia Handiko Robert Owen eta William King doktorea eta Frantziako Charles Fourier, Philippe Buchez eta Louis Blanc autoreen ekarpenak. Egile horiek sustatu zituzten Liberalismoaren erregimen indibidualista eta lehiakorra gainditu eta elkartasunean oinarrituriko gizarte-eredua eraikitzeko, elkarkidetzan oinarrituriko elkarteak. Batzuetan funtzionamendu-arau eta antolaketa-eredu berritzaileak asmatuz, eta, besteetan, berriz, elkartegintza-eredu berri horien esperimentazio praktikoak garatuz.

Ikertzailearen hitzetan, egile haiek “ez zuten kooperatiba hitza erabiltzen -berriagoa baita-, baina zalantzarik ez dago sustatu zituzten kontsumo- edo ekoizpen-elkarteak egungo kooperatiben aurrekari zuzenak dira”. Liburuxkan biltzen dira Sozialista asoziazionista horien proposamenak eta kooperatibismoaren oinarri ideologiko izan ziren beste hainbat iturri.

Bi liburuxka hauek eta Lanki Koadernoak bilduma barruan argitaratutako beste ikerlan guztiak eskura daude Unibertsitateko webgunean: Lanki Koadernoak.

Iturria: Mondragon Unibertsitatea